Του Κωνσταντίνου Αραβώση* Ο τομέας της διαχείρισης της ενέργειας, της εξοικονόμησής της και της ευρείας επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) έχει επίσης μεγάλες... Το περιβάλλον ως μοχλός ανάπτυξης

Του Κωνσταντίνου Αραβώση*

Ο τομέας της διαχείρισης της ενέργειας, της εξοικονόμησής της και της ευρείας επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) έχει επίσης μεγάλες αναπτυξιακές προοπτικές και θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξάλειψη των θεσμικών ελλειμμάτων και της έλλειψης θεσμικών κινήτρων.

Η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη, να αποτελέσει βραχίονα δημιουργίας εξειδικευμένης τεχνογνωσίας με σημαντικές δυνατότητες εξαγωγής και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, ώστε να δημιουργηθεί υπεραξία για την οικονομία και χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας.

Για να εναρμονιστεί με τις νομοθετικές απαιτήσεις και στόχους –των οποίων υπολειπόμαστε κατά πολύ– που θέτει η Ε.Ε. στη χώρα μας, απαιτούνται επενδύσεις της τάξης των 6-8 δισ. ευρώ για την επόμενη πενταετία από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Αν δεν γίνουν, είναι δεδομένο ότι θα μας επιβληθούν μεγάλα πρόστιμα για τη μη προσαρμογή μας.

Οι αρχές της κυκλικής οικονομίας (Circular Economy), η βασική στρατηγική που προωθεί και η Ε.Ε. ως μοντέλο αειφόρου ανάπτυξης και περιβαλλοντικής διαχείρισης για την επόμενη δεκαετία, θα αποτελεί το πλαίσιο των στρατηγικών για το περιβάλλον.

Η αλλαγή που απαιτείται να γίνει στο υπάρχον μοντέλο ανάπτυξης μέσω της προσέγγισης της κυκλικής οικονομίας βασίζεται στη μεγιστοποίηση της απόδοσης των υπαρχόντων πόρων και στη μείωση των απωλειών κατά τη χρήση. Αναμένεται δηλαδή ως βασική προϋπόθεση επιτυχίας να λογίζονται τα απόβλητα ως υλικοί αλλά και ενεργειακοί πόροι, με στόχο να μη μένει τίποτα αναξιοποίητο.

Οι εξελίξεις στην περιβαλλοντική καινοτομία εξασφαλίζουν νέα προϊόντα, διεργασίες, τεχνολογίες και οργανωτική δομή. Κάποιες εταιρείες θα μπορέσουν να βρουν νέες αγορές μεταβαίνοντας από την πώληση προϊόντων στην πώληση υπηρεσιών, και θα αναπτύξουν επιχειρηματικά μοντέλα βασισμένα στη μίσθωση, στον καταμερισμό, στην επισκευή, την αναβάθμιση ή στην ανακύκλωση επιμέρους στοιχείων. Από αυτή τη νέα προσέγγιση θα προκύψουν πολλές επιχειρηματικές ευκαιρίες για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Τα μέτρα όπως ο βελτιωμένος οικολογικός σχεδιασμός και η πρόληψη και επαναχρησιµοποίηση αποβλήτων μπορούν να επιφέρουν καθαρή εξοικονόµηση έως και 604 δισ. ευρώ για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ε.Ε., που αντιστοιχεί στο 8% του ετήσιου κύκλου εργασιών τους, μειώνοντας παράλληλα τις συνολικές ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 2%-4%.

Για την προώθηση των στόχων αυτών, θα πρέπει να προωθηθούν άμεσα και στην Ελλάδα μέτρα που να περιλαμβάνουν νέες προτάσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων (απαιτούνται επενδύσεις άνω των 2 δισ. ευρώ την επόμενη τριετία), καινοτόμες πολιτικές για την προώθηση της ανακύκλωσης και την ενίσχυση της βιωσιμότητας των κύκλων ζωής των προϊόντων, πρωτοβουλίες για τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας και κίνητρα για την υποστήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Η επαναχρησιμοποίηση του νερού και η χρήση του για άρδευση, καθώς και η επίλυση των προβλημάτων λειψυδρίας που αντιμετωπίζει έντονα η χώρα μας σε πολλές περιοχές, με κορυφαίο παράδειγμα την Κρήτη, είναι μείζονα προβλήματα, και τεχνολογικές καινοτομίες, όπως οι σύγχρονες μονάδες αφαλάτωσης που μπορούν να δώσουν λύσεις στα νησιά, θα πρέπει να υιοθετηθούν άμεσα.

Θα πρέπει να ενισχυθεί η καινοτομία και η ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας με οριζόντιες δράσεις για το περιβάλλον σε όλα τα προγράμματα που υποστηρίζουν επενδύσεις και να αναπτυχθεί η διασύνδεση επιχειρήσεων με ερευνητικά ιδρύματα.

Πολλές επενδύσεις στη χώρα μας δεν προχωρούν για περιβαλλοντικούς λόγους, επειδή δεν είναι ξεκάθαρο το χωροταξικό, πολεοδομικό και αδειοδοτικό πλαίσιο. Αμεση προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η επέκταση του εθνικού κτηματολογίου σε όλες τις περιοχές της χώρας και η αποσαφήνιση των χρήσεων γης με στόχο τη διευκόλυνση των επενδύσεων, αλλά παράλληλα και τη διασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος. Στόχος θα πρέπει να είναι ο επενδυτής να έχει ξεκάθαρη εικόνα για το ποιες είναι οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης και να μην υπάρχουν «γκρίζες ζώνες»

Θα πρέπει να ληφθούν περαιτέρω θεσμικές προβλέψεις για μείωση της γραφειοκρατίας και του χρόνου που απαιτείται στις αδειοδοτήσεις νέων επενδύσεων και για τις απαιτούμενες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και να καταργηθούν οι υποχρεώσεις που είναι αυστηρότερες από αυτές που προβλέπονται από τη νομοθεσία της Ε.Ε., εφόσον αυτές δεν είναι απολύτως απαραίτητες

Ο Τομέας της διαχείρισης της ενέργειας της εξοικονόμησής της και της ευρείας επέκτασης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) έχει επίσης μεγάλες αναπτυξιακές προοπτικές και θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξάλειψη των θεσμικών ελλειμμάτων και της έλλειψης θεσμικών κινήτρων. Για να χρηματοδοτηθούν τα απαιτούμενα έργα προσαρμογής μας στις Ευρωπαϊκές απαιτήσεις, προϋπόθεση είναι πέραν της εκμετάλλευσης των κοινοτικών πόρων για τους οποίους θα πρέπει να γίνουν άμεσα ενέργειες για ένταξη έργων και απορροφήσεις με βάση ένα σχέδιο προτεραιοτήτων (υπάρχουν ήδη μεγάλες καθυστερήσεις στην απορρόφηση του ΕΣΠΑ) ,να ενεργοποιηθούν άμεσα ιδιωτικά κεφάλαια μέσω ΣΔΙΤ και συμβάσεων παραχώρησης καθώς και χρηματοδοτικά εργαλεία φορέων όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Επιβάλλεται να υπάρξει άμεσα η πολιτική βούληση, που να δημιουργήσει το αναγκαίο πλαίσιο για την ταχεία ενεργοποίηση των ενδεδειγμένων δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων, που θα επιλύσουν τα προβλήματα και τις ελλείψεις του παρόντος ,αλλά παράλληλα θα δράσουν αναπτυξιακά δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και ευκαιρίες απασχόλησης.

* Κωνσταντίνος Αραβώσης: Αναπληρωτής Καθηγητής, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών ΕΜΠ, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης και Επιχειρησιακής Έρευνας, Ελλάδα – Σύμβουλος για θέματα Περιβάλλοντος Προέδρου ΝΔ.
NEWSLETTER