Φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι: 700 ευρώ επένδυση – Πόσα κερδίζει ο ιδιοκτήτης

Με αρχικό κόστος της τάξης των 600–700 ευρώ, δυνατότητα παραγωγής έως 800 Watt και εκτιμώμενη μείωση περίπου 20% σε έναν τυπικό ετήσιο λογαριασμό ρεύματος, τα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού» μπαίνουν για πρώτη φορά οργανωμένα στην ελληνική αγορά. Η νέα υπουργική απόφαση απλοποιεί σημαντικά τη διαδικασία σε σχέση με το αρχικό σχέδιο και περιορίζει το κόστος, ενώ για έναν ιδιοκτήτη ή ακόμη και ενοικιαστή η απόσβεση μπορεί, υπό ευνοϊκές συνθήκες, να έρθει περίπου σε τέσσερα χρόνια. Την ίδια στιγμή, όμως, ο ΣΠΕΦ και ο πρόεδρός του Στέλιος Λουμάκης κρατούν επιφυλακτική στάση, θέτοντας ζητήματα ασφάλειας, ελέγχου του δικτύου και μηχανικής στήριξης των πάνελ. Ο ΣΕΦ: η απόφαση ξεμπλοκάρει την αγορά αυτοκατανάλωσης Ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) υποδέχθηκε θετικά την τελική υπουργική απόφαση. Στην ανακοίνωσή του αναφέρει ότι, παρά τη μεγάλη καθυστέρηση, το νέο πλαίσιο ενσωματώνει τις περισσότερες προτάσεις της αγοράς και αντιμετωπίζει αδυναμίες και ασάφειες που είχαν οδηγήσει την αυτοκατανάλωση σε στασιμότητα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τα λεγόμενα μικροηλιακά συστήματα: θεσπίζεται ηλεκτρονική διαδικασία ενημέρωσης του Διαχειριστή και απλοποιείται η εγκατάσταση των «φωτοβολταϊκών μπαλκονιού». Το τελικό πλαίσιο προβλέπει μέγιστη ισχύ παραγωγής 800 Watt, ενώ η εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών πλαισίων μπορεί να φθάνει έως τα 1.000 Watt. Η διαφορά σε σχέση με το αρχικό σχέδιο είναι σημαντική, διότι αφαιρέθηκαν απαιτήσεις που η αγορά υπολόγιζε ότι μπορούσαν να ανεβάσουν το συνολικό κόστος ακόμη και στα 1.500–2.000 ευρώ. Τι αγοράζει ο ιδιοκτήτης με περίπου 600–700 ευρώ Ένα τυπικό σύστημα αποτελείται από δύο φωτοβολταϊκά πάνελ, microinverter, βάσεις στήριξης και καλωδίωση. Η σημερινή εκτίμηση της αγοράς τοποθετεί το κόστος του πακέτου περίπου στα 600–700 ευρώ, ενώ για εργασίες στερέωσης και ηλεκτρολογικού ελέγχου αναφέρεται ενδεικτική αμοιβή περί τα 100 ευρώ, ανάλογα φυσικά με την εγκατάσταση. Αυτό ακριβώς είναι και το οικονομικό πλεονέκτημα του μέτρου: ο καταναλωτής δεν χρειάζεται να επενδύσει πολλές χιλιάδες ευρώ σε ένα συμβατικό οικιακό φωτοβολταϊκό. Χρειάζεται, πάντως, ΥΔΕ σε ισχύ για την ηλεκτρική εγκατάσταση και υπεύθυνη δήλωση εγκαταστάτη ή μηχανικού ότι τηρούνται οι τεχνικές προδιαγραφές που θα καθορίσει ο ΔΕΔΔΗΕ. Δεν απαιτείται έκδοση νέας ΥΔΕ μόνο και μόνο για το μικροφωτοβολταϊκό, όπως προέβλεπε το αρχικό σχέδιο. Πώς δημιουργείται η εξοικονόμηση Το φωτοβολταϊκό μπαλκονιού δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μικρός σταθμός που «πουλά» ρεύμα. Η οικονομία προκύπτει κυρίως από τον ταυτοχρονισμό: όταν τα πάνελ παράγουν ενέργεια και την ίδια στιγμή λειτουργούν ψυγείο, κλιματιστικό, υπολογιστές, θερμοσίφωνας ή άλλες καταναλώσεις, μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας καλύπτεται απευθείας από το φωτοβολταϊκό. Έτσι το σπίτι τραβά λιγότερες κιλοβατώρες από το δίκτυο. Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο «κλειδί» της πραγματικής απόδοσης: ένα σπίτι με αρκετή ημερήσια κατανάλωση αξιοποιεί καλύτερα την παραγωγή από ένα διαμέρισμα που παραμένει σχεδόν άδειο καθ' όλη τη διάρκεια της ηλιοφάνειας. Παραγωγή 1.000–1.200 kWh και οικονομία έως περίπου 20% Για ένα σύστημα δύο πάνελ συνολικής ισχύος γύρω στα 800 Watt αναφέρεται ενδεικτική ετήσια παραγωγή 1.000–1.200 kWh, ανάλογα με την περιοχή, τον προσανατολισμό, τις σκιάσεις και τον τρόπο τοποθέτησης. Η αγορά υπολογίζει ότι σε ένα τυπικό νοικοκυριό αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε περίπου 20% μικρότερο ετήσιο λογαριασμό, χωρίς αυτό το ποσοστό να αποτελεί εγγυημένη απόδοση για κάθε ακίνητο. Για νοικοκυριό με κατανάλωση περίπου 300 kWh τον μήνα και συνολικό ενεργειακό κόστος που χρησιμοποιείται ως παράδειγμα στα 0,24 ευρώ/kWh, η ετήσια δαπάνη διαμορφώνεται περίπου στα 864 ευρώ. Μείωση 20% αντιστοιχεί σε περίπου 173 ευρώ τον χρόνο. Απόσβεση περίπου στην τετραετία Με κόστος επένδυσης 700 ευρώ και ετήσιο όφελος 173 ευρώ, ο απλός χρόνος απόσβεσης βρίσκεται λίγο πάνω από τα τέσσερα χρόνια. Στην πράξη το εύρος εξοικονόμησης υπολογίζεται περίπου στα 100–200 ευρώ ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι σε λιγότερο αποδοτικό μπαλκόνι η απόσβεση μπορεί να χρειαστεί έξι ή επτά χρόνια, ενώ σε ένα καλά προσανατολισμένο ακίνητο με μεγάλη κατανάλωση την ώρα που υπάρχει ήλιος μπορεί να πλησιάσει τα τέσσερα χρόνια. Με διάρκεια ζωής των πάνελ τουλάχιστον 20 ετών, η συνολική απλή εξοικονόμηση σε βάθος εικοσαετίας θα μπορούσε, με σημερινές παραδοχές, να κινηθεί περίπου στις 2.000–4.000 ευρώ. Πρόκειται όμως για αριθμητικό σενάριο και όχι εγγυημένη επενδυτική απόδοση: επηρεάζεται από τις μελλοντικές τιμές ρεύματος, την υποβάθμιση των πάνελ, πιθανές αντικαταστάσεις εξοπλισμού και κυρίως από το ποσοστό της παραγωγής που καταναλώνεται πραγματικά μέσα στο σπίτι. Οι επιλογές του ιδιοκτήτη – και του ενοικιαστή Το ενδιαφέρον είναι ότι το σύστημα δεν απευθύνεται μόνο σε ιδιοκτήτες μονοκατοικιών. Μπορεί να αποτελέσει λύση για διαμέρισμα με κατάλληλο μπαλκόνι ή ταράτσα, ενώ η μικρή κλίμακα και η δυνατότητα αποσυναρμολόγησης το καθιστούν δυνητικά ενδιαφέρον ακόμη και για ενοικιαστές, καθώς ο εξοπλισμός μπορεί να μεταφερθεί σε άλλη κατοικία. Ο καταναλωτής έχει, επομένως, δύο βασικές επιλογές: να περιοριστεί σε ένα φθηνό plug-in σύστημα, ώστε να μειώνει τις αγορές ρεύματος κατά τις ώρες ηλιοφάνειας, ή να εξετάσει ευρύτερη λύση αυτοκατανάλωσης και αποθήκευσης εφόσον διαθέτει μεγαλύτερο προϋπολογισμό και μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες. Λουμάκης: «Μακάρι να μιλούσαμε για μπαταρίες» Στον αντίποδα των θετικών εκτιμήσεων, με επιφύλαξη αντιμετωπίζει τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού ο πρόεδρος του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά, Στέλιος Λουμάκης, θεωρώντας ότι οι προσδοκίες για το οικονομικό τους όφελος δύσκολα επιβεβαιώνονται στην πράξη. Σε δηλώσεις του μμίλησε για επένδυση 800 ευρ'ώ, που θα έχει απόδοση περί τα 100 ευρώ ετησίως, περιγράφοντας σειρά τεχνικών δυσκολιών στις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και την τοποθέτηση με ασφάλεια των φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι εκτιμώντας ότι κατά περίπτωση θα είναι πολύ μμεγαλύτερο το κόστος της επένδυσης. Ο κ. Λουμάκης, είχε εκφράσει ήδη από τον Απρίλιο στη Βουλή τη διαφωνία του με τη μαζική εγκατάσταση plug-in φωτοβολταϊκών, υποστηρίζοντας ότι η δυνατότητα ελέγχου τους αποτελεί σοβαρή πρόκληση. Χαρακτηριστικά είχε αναφέρει: «Μακάρι να μιλούσαμε για μπαταρίες στο μπαλκόνι, όχι φωτοβολταϊκά». Στη διαβούλευση ο ΣΠΕΦ έθεσε και ένα ακόμη πρακτικό ζήτημα: ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για πάνελ συνολικής επιφάνειας περίπου 4 τ.μ. και βάρους περίπου 45 κιλών, που μπορεί να στηρίζονται σε κιγκλίδωμα μπαλκονιού, εκτεθειμένα σε ισχυρές ανεμοπιέσεις και πάνω από πεζοδρόμια ή κοινόχρηστους χώρους. Ζήτησε μάλιστα αυστηρότερο τεχνικό έλεγχο και είχε προτείνει ακόμη και Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας από μηχανικό. Ο ΣΠΕΦ έθεσε επίσης θέμα κοινής αισθητικής και ασφάλειας στις πολυκατοικίες, προτείνοντας να υπάρχει γενική απόφαση της συνέλευσης που θα επιτρέπει τέτοιες εγκαταστάσεις και θα μπορεί να καθορίζει κανόνες ομοιομορφίας. Το τελικό πλαίσιο κινήθηκε πιο κοντά στη θέση του ΣΕΦ Η τελική υπουργική απόφαση δεν υιοθέτησε την αυστηρότερη γραμμή του ΣΠΕΦ. Αντίθετα, κινήθηκε σε μεγάλο βαθμό προς την κατεύθυνση που είχε ζητήσει ο ΣΕΦ: λιγότερα δικαιολογητικά, διατήρηση της υφιστάμενης ΥΔΕ, κατάργηση του υποχρεωτικού ειδικού αισθητήρα και ηλεκτρονική γνωστοποίηση στον ΔΕΔΔΗΕ. Δεν σημαίνει όμως «αγοράζω σήμερα και το βάζω αύριο στην πρίζα». Ο ΔΕΔΔΗΕ πρέπει έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 να δημοσιεύσει τις ειδικές τεχνικές προδιαγραφές και έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 να έχει δημιουργήσει την ηλεκτρονική πλατφόρμα δήλωσης. Η ενημέρωση πρέπει να προηγείται της εγκατάστασης και λειτουργίας του συστήματος, ενώ προβλέπονται και δειγματοληπτικοί έλεγχοι. Πότε πραγματικά συμφέρει Για τον ιδιοκτήτη το συμπέρασμα δεν εξαρτάται μόνο από την τιμή αγοράς. Ένα φωτοβολταϊκό μπαλκονιού έχει καλύτερη οικονομική απόδοση όταν διαθέτει καλό νότιο ή νοτιοανατολικό/νοτιοδυτικό προσανατολισμό, περιορισμένες σκιάσεις και, κυρίως, σταθερή κατανάλωση μέσα στην ημέρα. Αντίθετα, ένα βόρειο, μόνιμα σκιασμένο μπαλκόνι ή ένα σπίτι που σχεδόν δεν καταναλώνει ρεύμα κατά τις ώρες ηλιοφάνειας μπορεί να ρίξει σημαντικά την πραγματική απόδοση. Γι' αυτό και πριν από την αγορά χρειάζεται να εξετάζονται μαζί κόστος, προσανατολισμός, ώρες κατανάλωσης, ασφαλής στήριξη και κατάσταση της ηλεκτρικής εγκατάστασης. Η επένδυση των 600–700 ευρώ μπορεί πράγματι να έχει γρήγορη απόσβεση, αλλά μόνο εφόσον το μικρό φωτοβολταϊκό παράγει εκεί όπου και όταν το νοικοκυριό μπορεί πραγματικά να αξιοποιήσει την ενέργειά του.