AccelerateEU: επιδοτήσεις, κουπόνια και μειώσεις φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο «AccelerateEU», μια ολοκληρωμένη δέσμη άμεσων και μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων με στόχο την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από την ενεργειακή κρίση και την εκτόξευση των τιμών, αλλά και την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας.

Ο  Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν τόνισε ότι θα είναι  mμακροχρόνια και απρόβλεπτη η ενεργειακή κρίση. Και ότι το σχέδιο “AccelerateEU” της ΕΕ έχει στόχο την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την ενεργειακή κρίση και την εκτόξευση των τιμών. Και ότι δίνει έμφαση στο συντονισμό αποθεμάτων

Όπως επισημαίνεται, για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι επιβαρύνονται σημαντικά λόγω της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα επιπλέον 24 δισεκατομμύρια ευρώ που δαπανήθηκαν μέσα σε μόλις 50 ημέρες, εξαιτίας της ανόδου των τιμών στη διάρκεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Παρότι η Επιτροπή τονίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, αναγνωρίζει ότι η έντονη μεταβλητότητα των τιμών καθιστά αναγκαία την άμεση στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων.

Το «AccelerateEU» λειτουργεί ως ένα εργαλείο άμεσης ανακούφισης για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και για τους παραγωγικούς τομείς που πλήττονται περισσότερο.

Συντονισμός αποθεμάτων και παρακολούθηση της αγοράς

Κεντρικό στοιχείο του σχεδίου αποτελεί η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών, ιδιαίτερα ως προς τη διαχείριση των αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, την πλήρωση των αποθηκών και, εφόσον απαιτηθεί, την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων.

Παράλληλα, δημιουργείται ένα νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων, το οποίο θα παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων, με στόχο την έγκαιρη πρόληψη ελλείψεων, ιδίως σε κρίσιμα καύσιμα μεταφορών όπως το ντίζελ και η κηροζίνη.

Μέτρα στήριξης και ευελιξία για τα κράτη-μέλη

Για την άμεση ανακούφιση πολιτών και επιχειρήσεων, προωθούνται στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, όπως επιδοτήσεις εισοδήματος, ενεργειακά κουπόνια και μειώσεις φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.

Ταυτόχρονα, θεσπίζεται ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίξουν αποτελεσματικά τους κλάδους που υφίστανται τη μεγαλύτερη πίεση.

Επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και επενδύσεις

Σε μεσομακροπρόθεσμο επίπεδο, το σχέδιο δίνει έμφαση στην επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Προβλέπεται η παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Ηλεκτροποίησης, με παρεμβάσεις για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα κτίρια, καθώς και η ανάπτυξη βιώσιμων καυσίμων για την αεροπορία. Παράλληλα, προωθείται η ενίσχυση των ενεργειακών δικτύων και η ταχύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μέσω της αναβάθμισης υφιστάμενων υποδομών.

Στο χρηματοδοτικό επίπεδο, αξιοποιούνται υφιστάμενοι πόροι όπως τα 219 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και τα κονδύλια συνοχής, ωστόσο επισημαίνεται ότι οι συνολικές ανάγκες φτάνουν τα 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, γεγονός που καθιστά αναγκαία και τη σημαντική κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι η επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώριες καθαρές μορφές ενέργειας αποτελεί προϋπόθεση για ενεργειακή ανεξαρτησία και ανθεκτικότητα απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις.

Προειδοποιήσεις για μακροχρόνια και απρόβλεπτη κρίση

Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν προειδοποίησε ότι η ενεργειακή κρίση δεν είναι προσωρινή, αλλά «μακροπρόθεσμη και εξελισσόμενη», με τους επόμενους μήνες να χαρακτηρίζονται από υψηλή αβεβαιότητα.

Όπως ανέφερε, η κρίση ενδέχεται να αποδειχθεί εξίσου σοβαρή με εκείνες του 1973 και του 2022, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για δύσκολες συνθήκες που μπορεί να διαρκέσουν χρόνια.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην αγορά φυσικού αερίου, όπου ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης, η αποκατάσταση της παραγωγής και των υποδομών εκτιμάται ότι θα απαιτήσει τουλάχιστον δύο χρόνια, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Για το πετρέλαιο οι προοπτικές εμφανίζονται ελαφρώς καλύτερες, ωστόσο και εδώ η πλήρης εξομάλυνση της αγοράς απαιτεί χρόνο.

Έμφαση στην πρόληψη και στην ανθεκτικότητα της οικονομίας

Ο Επίτροπος τόνισε ότι το σχέδιο «AccelerateEU» δεν περιορίζεται στη διαχείριση της τρέχουσας κρίσης, αλλά στοχεύει και στην αποτροπή μελλοντικών προβλημάτων επάρκειας εφοδιασμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η έμφαση στον συντονισμό των αποθεμάτων και στη λειτουργία του Παρατηρητηρίου Καυσίμων αποκτά κρίσιμη σημασία, ιδιαίτερα για τομείς υψηλής εξάρτησης όπως οι μεταφορές και ο τουρισμός.

Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και των πιο εκτεθειμένων κλάδων της οικονομίας, ενώ επανέλαβε ότι τα κράτη-μέλη ενθαρρύνονται να προχωρήσουν σε μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, ανάλογα με τις εθνικές τους επιλογές.

Καθαρή ενέργεια ως στρατηγική επιλογή για το μέλλον

Σε βάθος χρόνου, ο Νταν Γιόργκενσεν ανέδειξε τη σημασία της επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να συνεχίσει να δαπανά πόρους για την επιδότηση ορυκτών καυσίμων, αλλά να επενδύει σε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας που διασφαλίζουν βιώσιμη ανάπτυξη. Όπως τόνισε, η μετάβαση αυτή συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα των τιμών και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας, υπογραμμίζοντας ότι η κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών πόρων είναι καθοριστική για να μπορέσει η Ευρώπη να παράγει τη δική της καθαρή ενέργεια και να μειώσει την εξάρτησή της από εισαγόμενα καύσιμα.