Ακαθάριστα οικόπεδα: διπλασιάζεται το πρόστιμο και αλλάζουν οι προθεσμίες

Με τα άρθρα 37-39 του υπό διαβούλευση σχεδίου Νόμου με τον τίτλο «Ενεργή Μάχη» του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, επέρχονται, σύμφωνα με ανακοίνωση της ΠΟΜΙΔΑ οι εξής, θετικές και εξορθολογιστικές κυρίως, αλλαγές στο ισχύον νομικό πλαίσιο του ετήσιου καθαρισμού οικοπέδων, εν όψει της αντιπυρικής περιόδου, οι οποίες αφορούν και ενδιαφέρουν τους ιδιοκτήτες οικοπέδων και ακαλύπτων χώρων εντός σχεδίου και εντός οικισμών κλπ. Υπάρχουν όμως και διατάξεις οι οποίες χρειάζονται διόρθωση ή συμπλήρωση για να αυξηθεί η λειτουργικότητά τους.

Τα σχόλια της ΠΟΙΔΑ για τις αλλαγές αυτές (θα αναλυθούν και στο επερχόμενο 43ο Πανελλήνιο Συνέδριο της ΠΟΜΙΔΑ (Σάββατο, 31.1.2026, 10 π.μ. στο ΕΒΕΑ) είναι τα εξής:

1. Χρονική περίοδος καθαρισμού οικοπέδων: Από μηνιαία (Απρίλιος) επεκτείνεται σε δίμηνη, από 1 Απριλίου έως 31 Μαΐου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης με Υπουργική Απόφαση.

-Με την προτεινόμενη ρύθμιση οι δήμοι θα δικαιούνται να ξεκινήσουν ελέγχους από την 1η Ιουνίου, που σημαίνει ότι για το χρονικό διάστημα 1 – 15 Ιουνίου μπορούν να επιβάλουν πρόστιμο για τη μη εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού αλλά όχι για τη μη δήλωση αυτού στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα».

-Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται κατά μέγα μέρος το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ για επαύξηση του χρόνου καθαρισμού σε δίμηνο, με την ΠΟΜΙΔΑ να επιμένει να οριστεί τουλάχιστον έως και την 15η Ιουνίου, που είναι και το πλέον ρεαλιστικό.

2. Πρόστιμο μη εκπλήρωσης της υποχρεώσης καθαρισμού: Διπλασιάζεται σε 1 ευρώ/τ.μ. από 0,5 ευρώτ.μ. Το ελάχιστο ποσό παραμένει στα 200 ευρώ.

-Ο διπλασιασμός του προστίμου ανά τ.μ. ακαθάριστου οικοπέδου θα αποβεί εξοντωτικός σε μεγάλου εμβαδού επιφάνειες, δεδομένου ότι σε περίπτωση αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον δήμο ο ιδιοκτήτης θα χρεωθεί και τα ουσιαστικά ανεξέλεγκτα ανά δήμο, έξοδα του καθαρισμού. Γι΄αυτό, όπως υπάρχει κατώτατο, έτσι πρέπει να καθοριστεί και ως ανώτατο όριο προστίμου το δεκαπλάσιο του κατώτατου, ήτοι το ποσό των 2.000 ευρώ.

3.Προσθεσμία δήλωσης καθαρισμού οικοπέδων: Είναι η 15η Ιουνίου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης με υπουργική απόφαση.

-Η πρότασή μας είναι να καθοριστεί και αυτή στις 30 Ιουνίου, χωρίς καμιά παράταση.

4. Πρόστιμο μη υποβολής δήλωσης καθαρισμού. Το πρόστιμο αυτό, που επιβάλλεται είτε από τους Δήμους, είτε από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, μειώνεται:

(α) Όταν δεν έχει γίνει καθαρισμός σε 500 ευρώ (από 1.000 ευρώ)

(β) Όταν έχει γίνει καθαρισμός σε 100 ευρώ (από 1.000 ευρώ)

-Εξαιρετική ρύθμιση με την οποία ικανοποιείται το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ για δραστική μείωση των απόλυτα παράλογων προβλεπομένων προστίμων, ιδιαιτέρως όταν έχει πραγματοποιηθεί ο καθαρισμός του οικοπέδου.

5. Ποινικές κυρώσεις για υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης καθαρισμού: Η υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης διώκεται ποινικά και τιμωρείται με χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον (6) μηνών.

-Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται κατά μέγα μέρος το αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ, η οποία είχε ζητήσει η υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης να αντιμετωπίζεται με τις ίδιες ποινικές συνέπειες που ισχύουν για τις συνέπειες της κοινής υπεύθυνης δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών), αντί της δρακόντειας ειδικής διάταξης που προέβλεπε φυλάκιση τουλάχιστον (2) ετών και χρηματική ποινή έως 54.000 ευρώ!

6. Δυνατότητα υποβολής δήλωσης στην πυροσβεστική υπηρεσία: Εισάγεται η δυνατότητα αυτή σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας υποβολής της ηλεκτρονικής δήλωσης (αδυναμία, ηλικία, αναπηρία κλπ.) κατόπιν έκδοσης Υπουργικής Απόφασης που θα ρυθμίζει τις λεπτομέρειες.

-Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται σχετικό αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ που να επιλύει το πρόβλημα των ανήμπορων πολιτών, αν και το καθαυτό αίτημά μας ήταν να αναλαμβάνουν οι δήμοι τη δήλωση στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα» για λογαριασμό των ανήμπορων πολιτών, αντί της Πυροσβεστικής υπηρεσίας.

7. Βασικά ανεπίλυτα ζητήματα παραμένουν τα εξής:

* Αποκομιδή υπολειμμάτων καθαρισμού: Παρότι είναι γνωστό ότι οι πολίτες δεν έχουν πρακτικά τη δυνατότητα να προβούν μόνοι τους στην αποκομιδή αυτή, η οποία στην πράξη διεξάγεται από τους Δήμους, εν τούτοις εξακολουθεί να μην συμπεριλαμβάνεται ρητά στις υποχρεώσεις των Δήμων, όπως αυτές αναφέρονται στη διάταξη, περιοριζόμενες σε καθήκοντα ενημέρωσης των πολιτών, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και αυτεπάγγελτου καθαρισμού.

* Εξορθολογισμός του περιεχομένου της έννοιας του καθαρισμού, όπως αυτός εξειδικεύεται στην Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024, στον οποίο περιλαμβάνεται και η αποκομιδή των υπολειμμάτων του καθαρισμού.

H διαβούλευση για τις διατάξεις του προσχεδίου νόμου θα λήξει την Δευτέρα, 26 Ιανουαρίου 2026 και ώρα 08:00 π.μ.