Αποθήκευση ενέργειας σε εγκαταλελειμμένα λατομεία και ορυχεία

Το Πολυτεχνείο Κρήτης συμμετέχει στο ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο HYDROMINE, το οποίο παρουσιάστηκε στα Χανιά και διερευνά τη δυνατότητα αξιοποίησης εγκαταλελειμμένων λατομείων και ορυχείων, ως χώρων εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας.

Η ερευνητική ομάδα του έργου HYDROMINE, με τον καθηγητή Μιχάλη Γαλετάκη, του Τμήματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης, επισκέφθηκε τον Μικρό Υδροηλεκτρικό Σταθμό (ΜΥΗΣ) Αγυιάς, στα Χανιά.

Η πρόσφατη ένταξή του ΜΥΗΣ στην Ευρωπαϊκή Διαδρομή Βιομηχανικής Κληρονομιάς (ERIH), έπειτα από πρωτοβουλία της Περιφερειακής Αναπτυξιακής Εταιρείας Κρήτης, δημιουργεί νέες δυνατότητες για την ανάδειξή του, όχι μόνο ως ιστορικού μνημείου, αλλά και ως χώρου εκπαίδευσης, επιστημονικού διαλόγου και γνωριμίας με τις σύγχρονες ενεργειακές τεχνολογίες.

Όπως αναφέρθηκε, το 1929, στα Χανιά, ένα πρωτοποριακό για την εποχή του έργο αξιοποίησε τη δύναμη του νερού για να παράγει ηλεκτρική ενέργεια και να συμβάλει στον εξηλεκτρισμό της πόλης. Ήταν ο Μικρός Υδροηλεκτρικός Σταθμός Αγυιάς, που εγκαινιάστηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο στις 22 Ιουλίου 1929. Η καινοτομία του δεν περιοριζόταν στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Βρισκόταν κυρίως στην ικανότητα αξιοποίησης ενός διαθέσιμου φυσικού πόρου και των ιδιαίτερων γεωγραφικών χαρακτηριστικών της περιοχής, προκειμένου να δοθεί λύση σε μια θεμελιώδη ανάγκη της εποχής: την πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια. Η λίμνη, το νερό, η υψομετρική διαφορά και η τεχνολογία συνδυάστηκαν σε ένα έργο που συνέβαλε καθοριστικά στον εκσυγχρονισμό των Χανίων.

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, η ίδια φιλοσοφία επανέρχεται μέσα από μία νέα ερευνητική προσέγγιση, με το Πολυτεχνείο Κρήτης να συμμετέχει στο ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο HYDROMINE. Η ιδέα είναι απλή στη σύλληψη, αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στην εφαρμογή της. Όπως εξήγησαν από πλευράς της Ομάδας του Πολυτεχνείου: «Όταν υπάρχει πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα από φωτοβολταϊκά ή ανεμογεννήτριες, αυτή χρησιμοποιείται για να αντληθεί νερό σε μία υψηλότερη δεξαμενή. Όταν η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται, το νερό επιστρέφει σε χαμηλότερο επίπεδο, κινεί μία τουρμπίνα και παράγει ξανά ηλεκτρική ενέργεια. Πρόκειται για την τεχνολογία της αντλησιοταμίευσης, μία μορφή αποθήκευσης ενέργειας που μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών».

Η ιδιαίτερη καινοτομία του HYDROMINE βρίσκεται στην προσπάθεια αξιοποίησης υφιστάμενων εξορυκτικών χώρων και ανάπτυξης οικονομικά προσιτών λύσεων μικρής και μεσαίας κλίμακας. Χώροι που έχουν ολοκληρώσει τον αρχικό παραγωγικό τους κύκλο εξετάζεται αν μπορούν να αποκτήσουν μία νέα ενεργειακή χρήση.

Δύο διαφορετικές εποχές, δύο διαφορετικές τεχνολογικές εφαρμογές, αλλά μία κοινή φιλοσοφία. Η καινοτομία γεννιέται όταν αξιοποιούμε με γνώση και δημιουργικότητα τους φυσικούς πόρους και τις δυνατότητες ενός τόπου, επισημαίνει η διευθύντρια της Περιφερειακής Αναπτυξιακής Εταιρείας Κρήτης ΑΕ, Μαρία Πετραντωνάκη, αναφέροντας: «Το 1929, η πρόκληση ήταν να παράγουμε ηλεκτρική ενέργεια και να την κάνουμε διαθέσιμη στην κοινωνία. Σήμερα, η πρόκληση είναι και να μπορούμε να την αποθηκεύουμε, ώστε η ενέργεια που παράγεται από τον ήλιο και τον άνεμο να είναι διαθέσιμη όταν πραγματικά τη χρειαζόμαστε. Αυτή η σύνδεση αναδεικνύει με έναν διαφορετικό τρόπο τη διαχρονική αξία του ΜΥΗΣ Αγυιάς. Μία συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία για εκπαιδευτικές δράσεις που θα συνδέουν την ιστορία της υδροηλεκτρικής ενέργειας με τις σύγχρονες τεχνολογίες αποθήκευσης, δίνοντας στους μαθητές και στους επισκέπτες την ευκαιρία να κατανοήσουν πώς εξελίσσεται η επιστήμη και πώς οι ιδέες του παρελθόντος αποκτούν νέα σημασία στο παρόν».

Η κ. Πετραντωνάκη, ευχαρίστησε τον καθ. Μιχάλη Γαλετάκη για την επίσκεψη της ερευνητικής ομάδας του έργου HYDROMINE στον ΜΥΗΣ Αγυιάς και σημείωσε: «Η βιομηχανική κληρονομιά δεν μας δείχνει μόνο από πού ξεκινήσαμε. Μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε και προς τα πού πηγαίνουμε. Και ο ΜΥΗΣ Αγυιάς έχει όλες τις προϋποθέσεις να αποτελέσει μία τέτοια γέφυρα ανάμεσα στην ιστορία, την επιστήμη και το μέλλον».