Αρχαιολογικός χώρος ο Πειραιάς – Στον αέρα έργα και συμφωνία με την COSCO!

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Ενώπιον της προοπτικής ματαίωσης όλων των μεγάλων προγραμματισμένων έργων, όπως είναι ο Πύργος, το Μικρολίμανο, ο Άγιος Διονύσιος, η Ο.Χ.Ε. αλλά ακόμα και μικρά τοπικά έργα καθημερινότητας βρίσκεται ο Πειραιάς.

Ταυτοχρόνως είναι ένα  βήμα πριν να τιναχθεί στον αέρα η συναλλαγής μεταξύ ΤΑΙΠΕΔ και COSCO, διότι η συμφωνημένη μεταβίβαση του υπόλοιπου 16% στην COSCO προϋποθέτει την περάτωση των επενδυτικών έργων.

Ετοιμάζεται συνεδρίαση από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ),  προκειμένου να εξετάσει  πρόταση κήρυξης – οριοθέτησης αρχαιολογικού χώρου του Δήμου Πειραιά, μετά από σχετικό αίτημα της Επιτροπής Σχεδιασμού Ανάπτυξης και Σχεδιασμού Λιμένων.

Η συνεδρίαση του ΚΑΣ ήταν προγραμματισμένη για την Τρίτη, 5 Μαρτίου και προς το παρόν αναβλήθηκε καθώς το υπουργείο Πολιτισμού έκανε δεκτό το  αίτημα, που κατέθεσε εγγράφως τη Δευτέρα ο ΟΛΠ ζητώντας  την αναβολή της εξέτασης του θέματος από το ΚΑΣ, προκειμένου να έχει χρόνο για να καταθέσει τις απόψεις του.

Αντιδράσεις 

• Την αντίθεσή τους στην ενδεχόμενη κήρυξη ως αρχαιολογικού χώρου του δήμου Πειραιά και της περιοχής «Καστράκι» του δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, εξέφρασαν τη Δευτέρα  σε κοινή συνέντευξη Τύπου ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης και ο αντιπεριφερειάρχης Πειραιά Γιώργος Γαβρίλης.
• Παράλληλα τον κίνδυνο να μην υλοποιηθεί το αναπτυξιακό πρόγραμμα και η μελέτη διαχείρισης του ΟΛΠ σε περίπτωση που ο Πειραιάς και η ευρύτερη ζώνη του λιμανιού χαρακτηριστούν ως αρχαιολογική ζώνη, επισήμανε  σε ερώτηση της που κατέθεσε στη Βουλή, προς τον υπουργό Οικονομίας και Ανάπτυξης Γιάννη Δραγασάκη, η πρώην υπουργός και βουλευτής της ΝΔ Ντόρα Μπακογιάννη.
• «Η κήρυξη αρχαιολογικού χώρου δεν αποτελεί εμπόδιο για το επενδυτικό πλάνο του ΟΛΠ ούτε για την οικονομική ανάπτυξη του Πειραιά, αντίθετα προσδίδει ισχυρή προστιθέμενη αξία», σημείωσε μεταξύ άλλων σε ανακοίνωση του το υπουργείο Πολιτσιμού.
• «Είναι απορίας άξιον πώς όλοι ισχυρίζονται ότι είναι αντίθετοι με το Master Plan της COSCO για τον Πειραιά, αλλά τώρα ξαφνικά ξεκίνησαν «ανένδοτο» κατά της κήρυξης των αρχαιοτήτων, της βασικής παραμέτρου που μπορεί να χαλάσει τα σχέδια της COSCO για τα Mall και τις τερατώδεις προβλήτες στην περιοχή του Πειραιά» επισήμανε σε δήλωση της η Δέσποινα Κουτσούμπα, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Αρχαιολόγων και στέλεχος της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς.

Το υπουργείο Πολιτισμού

Δεν θα εξεταστεί τελικά την Τρίτη, 5 Μαρτίου, από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο η πρόταση κήρυξης – οριοθέτησης αρχαιολογικού χώρου του Δήμου Πειραιά, καθώς το υπουργείο Πολιτισμού έκανε δεκτό το  αίτημα που κατέθεσε εγγράφως τη Δευτέρα ο ΟΛΠ και ζητούσε την αναβολή της εξέτασης του θέματος, προκειμένου να έχει χρόνο για να καταθέσει τις απόψεις του.

«Το Υπουργείο Πολιτισμού, θεωρώντας εύλογο το αίτημα θα εξετάσει σε επόμενη συνεδρίαση το master plan του ΟΛΠ και την πρόταση κήρυξης – οριοθέτησης αρχαιολογικού χώρου Πειραιά», σημειώνει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση  του   υπουργείου Πολιτισμού και εξηγεί αναλυτικά γιατί είχε μπει προς συζήτηση στο ΚΑΣ τόσο  η πρόταση της κήρυξης όσο και  το  master plan του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς.

Η ανακοίνωση αναφέρει:

«α. Σύμφωνα με την απόφαση της 78ης/19.2.2019 συνεδρίασης της Επιτροπής Σχεδιασμού Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ), το master plan του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς (ΟΛΠ) θα εξεταστεί από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, προκειμένου να εναρμονιστεί με τυχόν παρατηρήσεις τους.

β. Δεδομένου ότι το master plan συνιστά χωρική ρύθμιση, η θεσμική κατοχύρωση της έγκρισής του προϋποθέτει, κατά τον Ν. 3028/2002, την οριοθέτηση περιοχών που περιέχουν αρχαιότητες ή ενδείξεις για αρχαιότητες.

γ. Το master plan του ΟΛΠ σχετίζεται με χώρους που περιέχουν αρχαιότητες στη Σαλαμίνα και τον Πειραιά. Ο αρχαιολογικός χώρος στη Σαλαμίνα έχει οριοθετηθεί στο παρελθόν (Αμπελάκια – Κυνόσουρα), ενώ η κήρυξη – οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου Πειραιά είναι σε εκκρεμότητα. Συγκεκριμένα, στον Πειραιά υπάρχουν μόνο παλαιές κηρύξεις μεμονωμένων μνημείων (Ηετιώνεια Πύλη, τμήματα του Κονώνειου Τείχους, Αστικές Πύλες), που δεν περιλαμβάνουν το σύνολο των αρχαιοτήτων.

δ. Με βάση τα παραπάνω, το Υπουργείο Πολιτισμού προγραμμάτισε την εξέταση στην ίδια συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου της 5ης Μαρτίου 2019 τόσο του master plan του ΟΛΠ όσο και της πρότασης κήρυξης – οριοθέτησης αρχαιολογικού χώρου Πειραιά, η οποία έχει καταρτιστεί από τις υπηρεσίες του.

ε. Η εν λόγω πρόταση κήρυξης – οριοθέτησης έχει γνωστοποιηθεί στους εμπλεκόμενους φορείς από τον Οκτώβριο 2018, ενώ η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς κάλεσε σε συνάντηση τον Δήμο Πειραιά και τον ΟΛΠ στις 20 Φεβρουαρίου, στην οποία προσήλθε μόνο ο ΟΛΠ.

στ. Με έγγραφο αίτημά του, το οποίο παραλήφθηκε σήμερα 4 Μαρτίου 2019, ο ΟΛΠ αιτήθηκε την αναβολή της εξέτασης του θέματος, ώστε να έχει τον χρόνο να καταθέσει τις απόψεις του. Το Υπουργείο Πολιτισμού, θεωρώντας εύλογο το αίτημα θα εξετάσει σε επόμενη συνεδρίαση το master plan του ΟΛΠ και την πρόταση κήρυξης – οριοθέτησης αρχαιολογικού χώρου Πειραιά.

ζ. Πριν τη συνεδρίαση του ΚΑΣ οι εμπλεκόμενοι φορείς θα κληθούν σε νέα συνάντηση από το Υπουργείο Πολιτισμού.

η. Η ίδια διαδικασία εξέτασης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο στην ίδια συνεδρίαση της χωρικής ρύθμισης και της πρότασης κήρυξης – οριοθέτησης αρχαιολογικού χώρου ακολουθήθηκε στο πρόσφατο παρελθόν και στην περίπτωση του Ελληνικού. Με αυτή τη διαδικασία όχι μόνο δεν υπήρξε το παραμικρό πρόβλημα στην επένδυση του Ελληνικού, παρά τον μεγάλο θόρυβο που είχε αναίτια προκληθεί, αντίθετα η τήρηση του νόμου τη θωράκισε θεσμικά.

θ. Υπενθυμίζεται για πολλοστή φορά ότι κηρυγμένοι αρχαιολογικοί χώροι υπάρχουν σε πολλά αστικά κέντρα της χώρας, με κορυφαίο παράδειγμα το κέντρο της Αθήνας, χωρίς να εμποδίζεται η οικοδομική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα.

ι. Η κήρυξη αρχαιολογικού χώρου δεν αποτελεί εμπόδιο για το επενδυτικό πλάνο του ΟΛΠ ούτε για την οικονομική ανάπτυξη του Πειραιά, αντίθετα προσδίδει ισχυρή προστιθέμενη αξία.»

Δήμος Πειραιά και Περιφέρεια 

Την αντίθεσή τους στην ενδεχόμενη κήρυξη ως αρχαιολογικού χώρου του δήμου Πειραιά και της περιοχής «Καστράκι» του δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, εξέφρασαν χθες  σε κοινή συνέντευξη Τύπου ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης και ο αντιπεριφερειάρχης Πειραιά Γιώργος Γαβρίλης.

Αφορμή για την έκτακτη συνέντευξη Τύπου ήταν η συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί σήμερα 5/3 και συγκεκριμένα το 9ο θέμα: «Έγκριση ή μη κήρυξης-οριοθέτησης ως αρχαιολογικού χώρου του δήμου Πειραιά και της περιοχής “Καστράκι”, Δ.Ε. Δραπετσώνας, δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, Περιφέρειας Αττικής».

Ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης στην ομιλία του, τόνισε μεταξύ άλλων, ότι τόσο ο δήμος Πειραιά όσο και οι άλλοι φορείς της πόλης αιφνιδιάστηκαν για το θέμα που θα συζητηθεί σήμερα στο Κ.Α.Σ., λέγοντας χαρακτηριστικά, πως είναι απαράδεκτο να προγραμματίζεται συζήτηση και λήψη απόφασης για την κήρυξη του Πειραιά ως αρχαιολογικού χώρου και ο δήμαρχος της πόλης να ενημερώνεται μόλις την Παρασκευή τυχαία και από τρίτους. «Δεν μπορεί μια επιτροπή να αποφασίζει και να εισηγείται ερήμην της πόλης, όχι μόνο του δήμου και της αντιπεριφέρειας, αλλά και των παραγωγικών τάξεων και των κατοίκων, για ένα τόσο σοβαρό θέμα, που θα επηρεάσει καταλυτικά τη λειτουργία της πόλης, την υλοποίηση έργων αλλά και το αναπτυξιακό της μέλλον».

Στη συνέχεια ο κ. Μώραλης ανέγνωσε την αλληλογραφία μεταξύ δήμου Πειραιά και των αρμόδιων τμημάτων του υπουργείου Πολιτισμού, λέγοντας ότι δεν έλαβε ποτέ καμία απάντηση για το θέμα και δεν έγινε καμία συνάντηση, προκειμένου να ενημερωθεί.

«Αντιλαμβάνεστε τι αντίκτυπο θα έχει μια ενδεχόμενη έγκριση του Πειραιά ως ενιαίου αρχαιολογικού χώρου σε επίπεδο αναπτυξιακών έργων, όπως είναι ο Πύργος, το Μικρολίμανο, ο Άγιος Διονύσιος, η Ο.Χ.Ε., αλλά ακόμα και σε έργα καθημερινότητας. Για να αναπλάσουμε π.χ. μια πλατεία ή ακόμα και για να βάψουμε την όψη ενός κτιρίου, θα χρειαζόμαστε την έγκριση της αρχαιολογικής υπηρεσίας, με ό,τι συνεπάγεται αυτό σε επίπεδο διαδικασιών! Αυτό είναι παράλογο και δεν βοηθάει την ανάπτυξη του Πειραιά. Σε μια πόλη που έχουμε “λύσει χειρόφρενο” και προσπαθεί να εκτιναχθεί και να προοδεύσει, δεν θα μπει απλώς χειρόφρενο, αλλά ταχύτητα όπισθεν. Έχουμε δημιουργήσει τις προϋποθέσεις, προκειμένου τα επόμενα χρόνια να αλλάξει ο Πειραιάς προς το καλύτερο και με αυτή την εξέλιξη η πόλη θα πάει πίσω», σημείωσε ο κ. Μώραλης.

Ο δήμαρχος Πειραιά, τόνισε πως θα αποστείλει επιστολή ζητώντας αναβολή του 9ου θέματος της συνεδρίασης του Κ.Α.Σ., ώστε να υπάρχει χρόνος προκειμένου να γίνει διαβούλευση, καθώς και να γίνει κατανοητό για ποιους λόγους έχει προκύψει το ζήτημα αυτό.

Τέλος ο κ. Μώραλης επεσήμανε πως δεν υπάρχουν τεκμηριωμένες μελέτες για όλο το εύρος του δήμου, οι οποίες να δείχνουν ότι ο Πειραιάς είναι αρχαιολογικός χώρος.

Αντιπεριφερειάρχης Πειραιά

Από τη μεριά του ο αντιπεριφερειάρχης Πειραιά Γιώργος Γαβρίλης, ξεκαθάρισε: «Για όλους μας, αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα και ιστορική ανάγκη η υπεράσπιση της πολιτιστικής κληρονομιάς» ωστόσο, όπως διευκρίνισε, ο χαρακτηρισμός ολόκληρου του Πειραιά σε αρχαιολογικό χώρο δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά ένα σφιχτό θεσμικό πλαίσιο και μια δύσκολη περιπέτεια που θα ξεκινήσει από την αμέσως επόμενη μέρα». Άλλωστε, όπως ανέφερε μεταξύ άλλων, «το να χαρακτηριστεί η λιμενική ζώνη σε αρχαιολογικό χώρο- σε μια βαριά λιμενική βιομηχανία-, θα δημιουργήσει πρόσθετες δυσλειτουργίες στην πόλη, στο λιμάνι και γενικά στην ευρύτερη περιοχή».

Στη συνέντευξη Τύπου τοποθετήθηκαν εκπρόσωποι φορέων της πόλης, οι οποίοι συντάχθηκαν με την άποψη του δημάρχου Πειραιά Γιάννη Μώραλη και του αντιπεριφερειάρχη Γιώργου Γαβρίλη. Συγκεκριμένα μίλησαν: ο πρόεδρος του Ε.Β.Ε.Π. Βασίλης Κορκίδης, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιά Γιάννης Βουτσινάς, ο γ.γ. του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Πειραιά Θοδωρής Ματθιουδάκης, το μέλος της Επιτροπής Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης Σπύρος Σπυρίδων.

Ντ. Μπακογιάννη

Τον κίνδυνο να μην υλοποιηθεί το αναπτυξιακό πρόγραμμα και η μελέτη διαχείρισης του ΟΛΠ σε περίπτωση που ο Πειραιάς και η ευρύτερη ζώνη του λιμανιού χαρακτηριστούν ως αρχαιολογική ζώνη, επισημαίνει σε ερώτηση της προς τον υπουργό Οικονομίας και Ανάπτυξης Γιάννη Δραγασάκη η πρώην υπουργός και βουλευτής της ΝΔ Ντόρα Μπακογιάννη.

Όπως σημειώνει η κ. Μπακογιάννη, στη συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου θα ληφθεί απόφαση για την έγκριση ή απόρριψη του συγκεκριμένου σχεδιασμού, καθώς το ζήτησε η Επιτροπή Σχεδιασμού Ανάπτυξης και Σχεδιασμού Λιμένων και αν η ευρύτερη περιοχή του Πειραιά ανακηρυχθεί αρχαιολογικός χώρος, θα προκληθούν πρόσθετες καθυστερήσεις στα επενδυτικά έργα, καθώς όλες οι διαδικασίες θα υπόκεινται πλέον στους περιορισμούς της αρχαιολογικής νομοθεσίας.

«Μια τέτοια απόφαση θα επηρεάσει και την εμπρόθεσμη ολοκλήρωση της συναλλαγής μεταξύ ΤΑΙΠΕΔ και COSCO διότι η συμφωνημένη μεταβίβαση του υπόλοιπου 16% στην COSCO προϋποθέτει την περάτωση των επενδυτικών έργων. Πρακτικά, οι καθυστερήσεις λόγω της αρχαιολογικής νομοθεσίας τινάζουν στον αέρα τον αναπτυξιακό σχεδιασμό για το λιμάνι του Πειραιά», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Μπακογιάννη.

Τέλος, ρωτά αν έχει γνώσει το υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης για το σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού να χαρακτηρίσει τον Πειραιά αρχαιολογικό χώρο και σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί αυτή η εξέλιξη τι προτίθεται να πράξει.

Αρχαιολόγοι

Σε δήλωσή της η Δέσποινα Κουτσούμπα, μέλος του ΔΣ Αρχαιολόγων  για το θέμα της κήρυξης των αρχαιολογικών χώρων στον Πειραιά σημειώνει:

«Καλές οι αρχαιότητες, αρκεί να μην είναι στην αυλή σας; Ποιος θυμάται την υπόθεση «Ελληνικό και αρχαιότητες»; Τον Σεπτέμβριο του 2017 ξεκίνησε μια μεγάλη επίθεση στους αρχαιολόγους, γιατί ζητούσαν να εφαρμοστεί το άρθρο 12 του Αρχαιολογικού Νόμου, δηλαδή να κηρυχτούν οι υπάρχουσες αρχαιότητες στην έκταση των Δήμων Ελληνικού και Αργυρούπολης.

Τότε η επίθεση είχε ξεκινήσει από την Lamda Development, ως ενδιαφερόμενη «επενδύτρια» και από τα ΜΜΕ που συντονίστηκαν με τις ανάγκες του «επενδυτή». Το άρθρο 12 εφαρμόστηκε, τελικά, οι αρχαιότητες κηρύχτηκαν και το ελληνικό δημόσιο δεν θα κληθεί να πληρώσει και… αποζημίωση στον κ. Λάτση σε περίπτωση ανασκαφής αρχαιοτήτων -όπως προέβλεπαν οι αρχικές συμφωνίες!

Το ίδιο ακριβώς άρθρο πάει να εφαρμοστεί τώρα και στον Πειραιά: να γίνει η κήρυξη των (πασίγνωστων, σε όλους τους πειραιώτες!) αρχαιοτήτων του Δήμου Πειραιά και της περιοχής «Καστράκι» Δραπετσώνας, κάτι που είναι απλώς η νόμιμη προϋπόθεση πριν εξεταστεί καν από το ΥΠΠΟΑ το θέμα του Master Plan της COSCO.

Αυτή τη φορά όμως, η δημόσια επίθεση στους αρχαιολόγους δεν ξεκινά από την COSCO, αλλά από τον Δήμαρχο Πειραιά κ. Μώραλη, τον αντιπεριφερειάρχη Πειραιά κ. Γαβρίλη, ενώ βρίσκει σύμφωνο και τον υποψήφιο δήμαρχο του ΣΥΡΙΖΑ στον Πειραιά κ. Ν. Μπελαβίλα! Είναι απορίας άξιον, δεν γνωρίζουν το άρθρο 12 του Αρχαιολογικού Νόμου; Κι αν δεν το γνώριζαν πριν, μετά την υπόθεση «Ελληνικό» δεν το έμαθαν;

Είναι απορίας άξιον πώς ο κ. Μπελαβίλας που τότε ζητούσε την εφαρμογή του, ξαφνικά το «ξέχασε» μόλις βρέθηκε αυτό να αφορά την περιοχή στην οποία κατεβαίνει υποψήφιος δήμαρχος. Τα άρθρα των νόμων ερμηνεύονται κατά το δοκούν, με βάση το αν ψάχνει κανείς εκλογική πελατεία ή όχι;

Είναι απορίας άξιον πώς ο Δήμαρχος Πειραιά κάνει συνέντευξη τύπου  και λέει ότι δεν είχε ενημερωθεί ο Δήμος για την επικείμενη κήρυξη, ενώ η πρόταση κήρυξης των αρχαιοτήτων κοινοποιήθηκε σε όλους τους αρμόδιους φορείς (και στον Δήμο) από τον Οκτώβριο του 2018, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία!

Είναι απορίας άξιον που απειλούν τους κατοίκους του Πειραιά ότι αυτό είναι κάτι ενάντια στα συμφέροντά τους, όταν γνωρίζουν πολύ καλά ότι όλο το κέντρο του Πειραιά είναι χτισμένο πάνω στον αρχαίο Πειραιά και κάθε εκσκαφή, ακόμη και 5 εκ. κάτω από την άσφαλτο ελέγχεται και σήμερα από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Εκτός αν ζήλωσαν τις αλήστου μνήμης εποχές που δήμαρχοι προσπαθούσαν να γκρεμίσουν τα αρχαία τείχη ή εργολάβοι έπαιρναν άδειες από τη Χούντα για να εξαφανίζουν αρχαιότητες και να χτίζουν πολυώροφες πολυκατοικίες -μια αθλιότητα που με πολύ κόπο σήμερα οι αρχαιολόγοι προσπαθούν να αποκαταστήσουν στο μέτρο του δυνατού!

Είναι απορίας άξιον, τέλος, πώς όλοι οι παραπάνω μαζί ισχυρίζονται ότι είναι αντίθετοι με το Master Plan της COSCO για τον Πειραιά, αλλά τώρα ξαφνικά ξεκίνησαν «ανένδοτο» κατά της κήρυξης των αρχαιοτήτων, της βασικής παραμέτρου που μπορεί να χαλάσει τα σχέδια της COSCO για τα Mall και τις τερατώδεις προβλήτες στην περιοχή του Πειραιά.»