Forum Κυκλικών Πόλεων: μεταρρύθμιση επτά σημείων στην ανακύκλωση

Με 7 Προτάσεις Πολιτικής ολοκληρώθηκε  η 7η Σύνοδος του Forum Κυκλικών Πόλεων στην Αθήνα, μια πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρίας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΕΔΣΑ)  και της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων του ΥΠΕΝ,  που συνεδρίασε την Τρίτη 18 Νοεμβρίου 2025, στο Αμφιθέατρο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην Αθήνα, με τη συμμετοχή, υψηλόβαθμων  εκπροσώπων Κυβερνητικών, Επιστημονικών/Ακαδημαϊκών, Παραγωγικών και Αυτοδιοικητικών Φορέων.

Ο συντονισμός της 7ης Συνόδου, που συγκλήθηκε με θέμα «Ανακύκλωση: Απαραίτητες Μεταρρυθμίσεις, προϋποθέσεις και Οδικός χάρτης για την επιτυχή εφαρμογή», έγινε από το ΥΠΕΝ και την ΕΕΔΣΑ με προεδρεύοντες τον  Γενικό Γραμματέα ΣΔΑ ΥΠΕΝ Μ. Γραφάκο και τον Πρόεδρο της ΕΕΔΣΑ Γ. Ηλιόπουλο, ενώ το Forum Κυκλικών Πόλεων απέκτησε δυο νέα μέλη, τη Γενική Γραμματεία Αυτοδιοίκησης &Αποκέντρωσης του Υπουργείου Εσωτερικών μέσω του Γ.Γ. κου Σ. Χιονίδη και τη Γενική Γραμματεία Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης & Ειδικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού εκπροσωπούμενη από το Γ.Γ. κο Ι. Παπαδομαρκάκη. Τις εργασίες χαιρέτησε και έθεσε υπό την αιγίδα του ο Πρύτανης Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ι. Χατζηγεωργίου.

Ο Πρόεδρος της  ΕΕΔΣΑ  Γ. Ηλιόπουλος, προετοίμασε την κεντρική εισήγηση της Συνόδου ως Συντονιστής Φορέας. Στην τοποθέτηση του ανέφερε ότι είναι σημαντικό που στην 7^η Σύνοδο καταλήξαμε σε 7 προτάσεις  πολιτικής  για το ρεύμα ανακύκλωσης Βιοαποβλήτων  των HoReCa, για την ενίσχυση χωριστής συλλογής σε  μικρούς & απομακρυσμένους Δήμους, για την θέσπιση Παρατηρητηρίου Κυκλικής Οικονομίας, την ενίσχυση με προσωπικό των ΦοΔΣΑ κο.  Επίσης επισήμανε τον ρόλο της ΕΕΔΣΑ ως ιδρυτικό μέλος -με την ΓΓ ΣΑ του ΥΠΕΝ – της  εθελοντικής πρωτοβουλίας του FORUM Κυκλικών Πόλεων, που προάγει από το 2023 σε 7 συνόδους τον διάλογο και έχοντας καταλήξει σε 70 περίπου ομόφωνες  προτάσεις πολιτικής σε θέματα κυκλικής οικονομίας,  μεταξύ 21 Φορέων της Πολιτείας  ,αυτοδιοίκησης,  παραγωγής, οικονομίας, επιστήμης.

Τα συμπεράσματα και οι προτάσεις της Συνόδου συνοψίζονται στις παρακάτω Προτάσεις Πολιτικής:

1. Υλοποίηση Προγράμματος Χωριστής Συλλογής σε μικρούς ορεινούς & νησιωτικούς Δήμους κάτω των 10.000 κατοίκων: Το πρόγραμμα θα καλύψει μια ομάδα 80 περίπου δήμων που λόγω μικρούς μεγέθους & ιδιαιτεροτήτων (τουριστική αιχμή, ορεινό οδικό δίκτυο κ.λπ.) υπάρχει αντικειμενική δυσκολία ανάπτυξης δικτύου συλλογής για ΑΥ και ΒΑ.

Θα αξιοποιηθούν πόροι του τέλους ταφής & θα οργανωθεί από τους ΦΟΔΣΑ σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ.

Για τη διασφάλιση των τοπικών συνεργειών, το πρόγραμμα θα σχεδιαστεί κεντρικά, αλλά θα παρακολουθείται τοπικά από τις υπηρεσίες των ωφελούμενων Δήμων που θα έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον ένταξης στο πρόγραμμα.

2. Έναρξη Λειτουργίας Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης Φιαλών με επιστροφή εγγύησης (DRS) & αναθεώρηση Επιχειρησιακού Σχεδίου ΣΣΕΔ Συσκευασιών για την οικονομική – οργανωτική ενίσχυση της χωριστής συλλογής:

◊ Το Επιχειρησιακό Σχέδιο του Συστήματος, θα πρέπει να εγκριθεί άμεσα και να ξεκινήσει η σταδιακή εφαρμογή του, ώστε να επιτύχειτο υψηλό στόχο ανάκτησης και να συμβάλει στην μείωση του εθνικού φόρου μη ανακυκλωμένου πλαστικού που πληρώνουμε στην ΕΕ ύψους 800 ευρώ/τν (μείωση φόρου για Ελλάδα άνω των 30 εκ ευρώ/έτος).

◊ Απαιτείται αναθεώρηση του επιχειρησιακού σχεδίου ΣΣΕΔ συσκευασιών, ώστε με αύξηση των πόρων των υπόχρεων παραγωγών νααναληφθεί η οικονομική ευθύνη της χωριστής συλλογής και να απελευθερωθούν πόροι (οικονομικοί- ανθρώπινοι) από τους Δήμουςπου επιτελούν σήμερα την εργασία αυτή.

3. Διαβούλευση και Θεσμοθέτηση υποχρέωσης εναλλακτικής διαχείρισης βιοαποβλήτων απόπαραγωγούς HoReCa στο πλαίσιο της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει: 

Ολοκλήρωση Μελέτης Σκοπιμότητας ΥΠΕΝ, οριστικοποίηση λεπτομερειών με διαβούλευση με κλάδο Ξενοδοχείων, Εστίασης, Catering (ΣΕΤΕ, ΓΣΕΒΕΕ, κ.λπ.) και θεσμοθέτηση ενός ενιαίου πανελλαδικού συστήματος,, ώστε μετά να ακολουθήσει το επιχειρησιακό σχέδιο, η έγκριση του από ΕΟΑΝ και η έναρξη λειτουργίας το 2027.

4. Συντονισμός χρηματοδοτικών εργαλείων για την υλοποίησηδράσεων χωριστής συλλογής, επεξεργασίας – ταφής καιπεριβαλλοντικών αποκαταστάσεων:

Με βάση τα διαθέσιμα εργαλεία της περιόδου 2025-2029, όπως το ΕΣΠΑ (ΕΠ ΠΕΚΑ), το Τέλος Ταφής, Τα τέλη υπέρ ΕΟΑΝ (όπως πλαστική σακούλα), το ΕΠΑ (ΠΔΕ) του ΥΠΕΝ θα πρέπει αναλόγως με την επιλεξιμότητα εκάστου να γίνει προγραμματισμός κάλυψηςτων αναγκών για:

♦ Λειτουργία & Εξοπλισμός Χωριστής Συλλογής

♦ Έργα Μεταφόρτωσης (ΣΜΑ), Επεξεργασίας (ΜΑΑ/ΜΕΒΑ) + Προσωρινής Αποθήκευσης (Πράσινα Σημεία/ΚΔΕΥ)

♦ Έργα Υγειονομικής Ταφής υπολειμμάτων (Επεκτάσεις-Νέοι ΧΥΤΥ)

♦ Έργα Αποκατάστασης (κυττάρων ΧΥΤ, ΧΑΔΑ)

♦ Τεχνική Βοήθεια ΦΟΔΣΑ/ Δήμων

Οι επιπλέον πόροι της Ευθύνης (συσκευασίες, φιάλες, ΒΑ HoReCA) θα συμβάλλουν στη συνολική κάλυψη των αναγκών.

5. Διερεύνηση Δράσεων Ενίσχυσης ΦΟΔΣΑ:

Ι. Διερεύνηση Ειδικού Καθεστώτος προσλήψεων σε ΦΟΔΣΑ για υλοποίηση επενδυτικού πλάνου έργων (ΜΑΑ, ΜΕΒΑ, ΧΥΤΥ, κ.λπ.) καιδράσεων ΟΣΧΣ με Προγραμματική Σύμβαση με Δήμους.

Απαιτείται καταγραφή των αναγκών ΦΟΔΣΑ για την 5ετή περίοδο 2026-2030 και νομοθετική θέσπιση ειδικού καθεστώτοςπροσλήψεων σε τεχνικό, διοικητικό, οικονομικό προσωπικό ΦΟΔΣΑ.

ΙΙ. Διερεύνηση Ειδικού Προγράμματος Εκπαίδευσης – capacitybuilding στελεχών ΦΟΔΣΑ.

6. Διερεύνηση Δημιουργίας Ολοκληρωμένου Παρατηρητηρίου Κυκλικότητας:

Με δείκτες (τακτικούς, ετήσιους) και τακτικές εκθέσεις προόδου με πρωτοβουλία της Επιτροπής ΚΟ της ΚΕΔΕ. Θα αξιοποιηθεί η δουλειάπου κάνει η ΡΑΑΕΥ (Δείκτες ΦΟΔΣΑ), το ΥΠΕΝ (Δείκτες ΕΛΣΤΑΤ, Πρόγραμμα LIFE), θα αναβαθμιστεί η λειτουργία του ΗΜΑ και θαδιευρυνθεί με Δείκτες (ποιοτικούς, ποσοτικούς) από Δήμους, Βιομηχανία (κυκλικότητα), κ.λπ.

Η Επιτροπή ΚΟ της ΚΕΔΕ θα συνεργαστεί με ΡΑΑΕΥ, ΥΠΕΝ, για να α)προσδιοριστούν οι Δείκτες (ορισμός, συχνότητα, τρόποςπαρακολούθησης), β) η βάση δεδομένων γ) ο φορέας που θα συντονίζει το παρατηρητήριο.

7. Διερεύνηση Δημιουργία Ολοκληρωμένου Προγράμματος Βιωματικής Σχολικής Ανακύκλωσης

Ο νόμος 4819/2021 έχει θεσπίσει την υποχρέωση των Σχολικών Μονάδων σε συνεργασία με Δήμους (για τα δημόσια σχολεία) να κάνουν χωριστή συλλογή με κάδους εντός των σχολείων.

Το μέτρο αυτό όπου έχει εφαρμοστεί (περίπου 10% των Δήμων) έχει μεγάλη ανταπόκριση από Δασκάλους/Καθηγητές, Μαθητές/Γονείς, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με παιχνιδοποίηση και επιβράβευση.

Στο πλαίσιο αυτό το ΥΠΕΝ θα συνεργαστεί με ΥΠΑΙΘΑ και ΕΕΔΣΑ για να προσδιορίσουν, τον τρόπο επέκτασης των προγραμμάτων Βιωματικής Σχολικής Ανακύκλωσης στους Δήμους/Σχολεία της χώρας.

Τα συμπεράσματα-7 προτάσεις πολιτικής θα τύχουν επιπλέον επεξεργασίας το επόμενο διάστημα από τα συναρμόδια Υπουργεία και Φορείς Μέλη του Forum για να οριστικοποιηθούν οι τελικές δράσεις.

Τα μέλη του forum που μετείχαν φυσικά ή διαδικτυακά στις εργασίες ήταν από πλευράς των:

♦ Πολιτειακών & Αυτοδιοικητικών φορέων: ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ Κ. Αραβώσης, το στέλεχος Πράσινου Ταμείου Δ. Χωματίδης, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Κυκλικής Οικονομίας & Υδάτων της ΚΕΔΕ Κ. Ζέρβας, ο Προϊστάμενος Υποδιεύθυνσης Τομέα Περιβάλλοντος της ΕΥΔ ΥΜΕΠΕΡΑΑ, Υπουργείου Οικονομίας & Ανάπτυξης, Ν. Μαμαλούγκας, η Διευθύντρια ΣτερεώνΑποβλήτων ΥΠΕΝ &Μέλοςτου Επιστημονικού& Τεχνικού Συμβουλίου ΕΕΔΣΑ Α. Αρφανάκουκαι η Διευθύνουσα Σύμβουλος ΕΟΑΝΑ. Τόγια.

♦ Παραγωγικών φορέων: η Πρόεδρος Ε. Μπέλση και ο Αντιπρόεδρος του ΣΕΠΑΝ Α. Λουκάτος (αλλά και ο Δ. Κονταξής και ο Γ. Φιρφιλιώνης), ο εκπρόσωπος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, Π. Χαμπεσής,ο Γενικός Γραμματέας της ΓΣΕΒΕΕ
Δ. Βαργιάμης και ο κ. Δ. Γιακούλας και ο Πρόεδρος ΠΑΣΕΠΠΕ Χ.Χαραλαμπίδης μαζί με τη Θ. Μπαντουβά.

♦ Ακαδημαϊκών/Επιστημονικών Φορέων: ο Αντιπρόεδρος της ΕΕΔΣΑ -Πρόεδρος ΦΟΔΣΑ Κεντρικής Μακεδονίας Μ. Γεράνης, ο Ομ. Καθηγητής ΕΜΠ τ. Πρύτανης του ΕΜΠ Α. Ανδρεόπουλος και ο Δρ. Κ. Μουστάκας από πλευράς ΕΜΠ,ο τ. Κοσμήτορας Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ Ν. Μουσιόπουλος, ο
Καθ.ΠΑΔΑ Κ. Ψωμόπουλος. 

♦ Στελέχη των Φορέων: η Α.Ανθούλητης ΡΑΑΕΥ και το μέλος της Τεχνικής Επιτροπής του Forum Α. Κόκκαλη.

Στη σύνοδο υπέγραψαν το σχετικό Σύμφωνο Εθελοντικής Συμμετοχής τους στο Forum Κυκλικών Πόλεων η Γενική Γραμματεία Αυτοδιοίκησης & Αποκέντρωσης του Υπουργείου Εσωτερικών μέσω του Γ.Γ.  κου Σ.  Χιονίδη, και η Γενική Γραμματεία Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης & Ειδικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού μέσω του Γ.Γ. κου Ι. Παπαδομαρκάκη.

Από τους διοργανωτές απευθύνονται ευχαριστίες προς τα στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος για την άριστη οργάνωση και φιλοξενία.

Οι εργασίες της Συνόδου είναι διαθέσιμες στο σύνδεσμο: δειτε εδώ