Γ. Ταταράκης: ο πολιτισμός οδηγός βιώσιμης ανάπτυξης για τον Άγιο Βασίλειο

Ο Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου Γιάννης Ταταράκης μιλάει στο ecopress  και αναδεικνύει τη σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ως θεμέλιο βιώσιμης ανάπτυξης. Με αφορμή την ένταξη των Μινωικών Ανακτόρων στον κατάλογο της UNESCO, τονίζει  τον ρόλο του πολιτισμού στην ταυτότητα της Κρήτης, τις προοπτικές του Πρέβελη και τη στρατηγική που θέτει τον Δήμο στο επίκεντρο διεθνούς ενδιαφέροντος.

Ο Γιάννης Ταταράκης συνδέει τον πολιτισμό με την ανάπτυξη, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της άυλης κληρονομιάς, της παράδοσης, του βιώσιμου τουρισμού και της αγροδιατροφής στη δημιουργία ενός σύγχρονου, εξωστρεφούς μοντέλου ανάπτυξης.

Η συνέντευξη του Δημάρχου Αγίου Βασιλείου, Γιάννη Ταταράκη, εστιάζει στη μεγάλη επιτυχία της ένταξης των Μινωικών Ανακτόρων στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αναδεικνύοντας τη διαχρονική αξία του Μινωικού Πολιτισμού. Ο Δήμος στηρίζει ενεργά την προοπτική ένταξης του Πρέβελη, ενός μοναδικού πολιτιστικού και φυσικού τοπίου, στον ίδιο κατάλογο, ως μέσο διεθνούς αναγνώρισης και προστασίας.

Η συνέντευξη του Γιάννη Ταταράκη Δημάρχου Αγίου Βασιλείου έχει ως εξής:

Κύριε Δήμαρχε, ποια είναι η επίσημη θέση του Δήμου Αγίου Βασιλείου σχετικά με την ένταξη του Μινωικού Πολιτισμού στον κατάλογο της UNESCO;

-Ο Δήμος Αγίου Βασιλείου στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει την προβολή και την προστασία του σπουδαίου πολιτιστικού αποθέματος πουδιαθέτει η Κρήτη. Με αυτό το πνεύμα, στηρίζουμε ένθερμα την ένταξη του Μινωικού Πολιτισμού στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Θεωρώ πως όλοι οι Κρητικοί αισθανόμαστε ευτυχείς και δικαιωμένοι γι’ αυτή την εξέλιξη την οποία διαχρονικά επιθυμούσαμε και επιδιώκαμε. Γνωρίζοντας μάλιστα τη δυσκολία του εγχειρήματος αφού πρόκειται για μια διαδικασία με εξόχως αυστηρά κριτήρια,  η  εν λόγω κατάκτηση,  επιβεβαιώνει την «Εξέχουσα Οικουμενική Αξία» (OutstandingUniversalValue) των Μινωϊκών μνημείων. Άλλωστε, εκτιμώ πως ουδείς αμφισβητεί ότι ο Μινωικός Πολιτισμός αποτελεί ένα από τα θεμέλια της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς ενώ  για εμάς τους Κρητικούς, συνιστά κι ένα ζωντανό στοιχείο της ταυτότητάς μας. Η ένταξη στον κατάλογο της UNESCO αναδεικνύει όχι μόνο τη σπουδαιότητα των μνημείων, αλλά και τη διαχρονική τους αξία ως σημείο αναφοράς για τον πολιτισμό, την ιστορία και τη συλλογική μνήμη. Για εμάς, στον Άγιο Βασίλειο, είναι μια ιστορική αναγνώριση που ενισχύει την προστασία των μνημείων, αλλά και μας εμπνέει να συνδέσουμε τον πολιτισμό με την καθημερινότητα, την εκπαίδευση και τον τουρισμό μας.

-Πώς εκτιμάτε τη σημασία αυτής της ένταξης σε πολιτιστικό, αλλά και σε αναπτυξιακό επίπεδο για περιοχές όπως ο Άγιος Βασίλειος;

-Αναμφίβολα, η ένταξη διασφαλίζει  διεθνή αναγνώριση σε έναν πολιτισμό που σημάδεψε την ιστορία της Ευρώπης. Η συμμετοχή σε ένα παγκόσμιο δίκτυο μνημείων, τοποθετεί  τον τόπο μας στο επίκεντρο  του διεθνούς ενδιαφέροντος. Συνακόλουθα,   δημιουργεί σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης για την περιοχή μας.

Ο Άγιος Βασίλειος, διαθέτει  αξεπέραστης ομορφιάς  φυσικό περιβάλλον, με τα φαράγγια, τους ορεινούς όγκους και τις παραλίες του, καθώς και την πλούσια παράδοση και άυλη πολιτιστική κληρονομιά, με την Ιερά Μονή Πρέβελη, τους αρχαιολογικούς του χώρους και τις βυζαντινές εκκλησίες,  τα Μοναστήρια και την ιστορία του.

Με κατάλληλο σχεδιασμό, σοβαρή στρατηγική και συνέπεια στην πολιτικής που έχει χαράξει για την προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος και του πολιτιστικού του αποθέματος,  μπορεί να αξιοποιήσει ευεργετικά και αποτελεσματικά τις αναπτυξιακές δυνατότητες που του προσφέρει η συγκεκριμένη  εξέλιξη.

Εξάλλου, η εμπειρία από άλλες περιοχές που εντάχθηκαν στην UNESCO, επιβεβαιώνει την αναπόδραστη διασύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με το βιώσιμο τουρισμό, παρέχοντας εμπειρίες υψηλής ποιότητας στους επισκέπτες. Το τρίπτυχο πολιτισμός–αγροδιατροφή–τουρισμός, αποτελεί τη βάση ενός μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης μέσα από το οποίο ενισχύεται η τοπική οικονομία, δημιουργούνται καλύτερες υποδομές για τους κατοίκους και νέες θέσεις εργασίας.

-Στις 24/9  διοργανώσετε μια εκδήλωση με συμμετοχή σημαντικών εισηγητών πάνω στον Μινωικό Πολιτισμό και τη σύνδεσή του με τη σύγχρονη Κρήτη. Τι σημασία έχει για εσάς αυτή η διοργάνωση;

-Η πρωτοβουλία διοργάνωσης της εκδήλωσης, διαπνέεται από την προοπτική  ανάπτυξης ενός γόνιμου διαλόγου και ανταλλαγής ιδεών. Η καθολικότητα του  Μινωικού Πολιτισμού, του προσδίδει την ιδιότητα  ενός διαχρονικού συμβόλου   δημιουργικότητας, υψηλής αισθητικής,  αρμονικής συνύπαρξης των ανθρώπων και συμπόρευσης τους με όρους σεβασμού και ζωτικής αλληλεξάρτησης με το περιβάλλον. Μέσα από τη διοργάνωση, φιλοδοξούμε να εμπνεύσουμε τους νέους και να τους ενθαρρύνουμε να προσεγγίσουν τον πολιτιστική ταυτότητα του γενέθλιου τόπου τους με μια ματιά ολιστική, να ενισχύσουμε την επιστημονική έρευνα και να προωθήσουμε τον τόπο μας, ως χώρο πολιτιστικού διαλόγου και εξωστρέφειας. Επιπλέον, με τη συγκεκριμένη εκδήλωση  ο Δήμος Αγίου Βασιλείου, ως θεσμικός εκπρόσωπος και εκφραστής της θέλησης των κατοίκων του,  καταθέτει την πρόθεση του να ενταχθεί  στον πολιτιστικό χάρτη ως ενεργός συνομιλητής, να ενισχύσει το ρόλο του ως δήμος που στηρίζει την πολιτιστική κληρονομιά, να δημιουργήσει προϋποθέσεις συνεργασίας με θεσμούς, πανεπιστήμια και φορείς και να αναδείξει την εξωστρέφεια του, ως τόπος ανοιχτός στη γνώση και στη συνεργασία.

Την ίδια στιγμή ο Δήμος Αγίου Βασιλείου έχει εκδηλώσει με αποφασιστικότητα την επιθυμία να εντάξει τον Πρέβελη στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Αυτή η πρωτοβουλία βασίζεται στην επίγνωση της μεγάλης πολιτιστικής σημασίας του χώρου και στην ανάγκη διεθνούς αναγνώρισης. Ο Δήμος επιθυμεί όχι μόνο την προστασία του Πρέβελη, αλλά και την ανάδειξή του ως κομβικό σημείο πολιτιστικού ενδιαφέροντος.

-Ποια η τελική σας άποψη για τη μεγάλη επιτυχία της ένταξης των έξι μινωικών Ανακτόρων στα μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς;

-Όπως προανέφερα, η ένταξη των έξι μινωικών ανακτόρων αποτελεί ιστορική στιγμή για την Κρήτη και για όλη την Ελλάδα. Είναι μια αναγνώριση της αξίας και της μοναδικότητας του Μινωικού Πολιτισμού, αλλά και μια εθνική επιτυχία που τιμά κάθε Έλληνα. Θα πρέπει εδώ να συγχαρούμε το Υπουργείο Πολιτισμού, τις αρμόδιες υπηρεσίες, τους φορείς, όλους εκείνους τους ανθρώπους που πίστεψαν στο εγχείρημα, αλλά και όλους τους παράγοντες που δούλεψαν και έφεραν αυτό το θετικό αποτέλεσμα. Για την Κρήτη, σηματοδοτεί το εφαλτήριο ενός  νέου κεφαλαίου  συνεργασίας μεταξύ των τοπικών κοινωνιών, της Περιφέρειας, της Πολιτείας και των διεθνών οργανισμών. Για τον Δήμο Αγίου Βασιλείου ειδικότερα, η επιτυχία αυτή λειτουργεί ως έμπνευση για να συνεχίσουμε με συνέπεια την προσπάθεια ανάδειξης της δικής μας πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς – από τη Μονή Πρέβελη και το Κουρταλιώτικο φαράγγι έως τα παραδοσιακά μας χωριά.

Η UNESCO δεν είναι μόνο τίτλος τιμής· είναι δέσμευση για προστασία, βιώσιμη διαχείριση και υπεύθυνη ανάπτυξη. Επομένως, η επιτυχία αυτή μάς δείχνει τον δρόμο για το πώς μπορούμε να αναδείξουμε το παρελθόν μας, χτίζοντας παράλληλα ένα καλύτερο μέλλον για τους πολίτες και τα παιδιά μας.

-Ποια άλλα πολιτιστικά σημεία έχει ο Δήμος σας, που πρέπει να προωθηθούν;

-Ο Δήμος Αγίου Βασιλείου διαθέτει ένα σπάνιο πολιτιστικό και φυσικό απόθεμα, το οποίο μπορεί να συγκροτήσει έναν από τους πλέον ολοκληρωμένους πολιτιστικούς προορισμούς της Κρήτης. Στο επίκεντρο βρίσκεται αναμφίβολα η περιοχή του Πρέβελη, με το Μοναστηριακό συγκρότημα. Πρόκειται για μοναδικά δείγματα μοναστηριακής αρχιτεκτονικής, που αποτυπώνουν τη συνέχεια της κρητικής παράδοσης από την ύστερη ενετοκρατία έως τη νεότερη εποχή. Η Μονή, εκτός από σημαντικό  θρησκευτικό κέντρο, λειτούργησε και ως καλλιτεχνικός πυρήνας της μεταβυζαντινής περιόδου, με σπάνια κειμήλια, εικόνες και χειρόγραφα, που αναδεικνύουν τη διαχρονική σύνδεση της τέχνης με την πνευματικότητα.

Η πολιτιστική αυτή κληρονομιά συνυπάρχει με ένα εξαιρετικό φυσικό τοπίο: το Κουρταλιώτικο Φαράγγι, ένα μνημείο της φύσης με μοναδική βιοποικιλότητα και σπάνια είδη· οι πηγές και το εκκλησάκι του Οσίου Νικολάου του Κουρταλιώτη, που συνδέονται με θρύλους και τοπικές παραδόσεις και βεβαίως, η λιμνοθάλασσα του Πρέβελη με το φοινικόδασος του Θεόφραστου, ένα από τα ελάχιστα αυτοφυή δάση φοινίκων στην Ευρώπη. Το σύνολο αυτών των στοιχείων προστατεύεται από το δίκτυο Natura 2000, αναγνωρίζοντας την οικολογική του αξία.

Πέρα από τον Πρέβελη, ο Δήμος μας διαθέτει πλούσια πολιτιστική υποδομή: δεκάδες βυζαντινούς ναούς με τοιχογραφίες, πέτρινα γεφύρια του 19ου αιώνα, παραδοσιακούς οικισμούς και αρχαιολογικές θέσεις, όπως ο αρχαιολογικός χώρος στη θέση Κάστελλος του χωριού Ορνέ, που έχει αποκαλυφθεί μία μεγάλη μυκηναϊκή ακρόπολη, η οποία χρονολογείται το 1200 π.Χ. Θεωρείται η μεγαλύτερη σε έκταση μυκηναϊκή ακρόπολη σε όλη την Κρήτη. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα παλαιολιθικά ευρήματα της περιοχής Πρέβελη, που συνδέονται με την αρχαιότερη ναυσιπλοΐα παγκοσμίως, γεγονός που έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Όλα αυτά συνθέτουν ένα ενιαίο «πολιτιστικό τοπίο», που ο άνθρωπος, η ιστορία και η φύση συνυπάρχουν σε απόλυτη ισορροπία, προσφέροντας στον επισκέπτη μια αυθεντική εμπειρία.

-Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους πολίτες του Αγίου Βασιλείου και της Κρήτης σχετικά με την πολιτιστική κληρονομιά και τις ευκαιρίες που δημιουργεί;

-Αποτελεί κοινό τόπο πλέον για τους συμπολίτες η αντίληψη  ότι η πολιτιστική μας κληρονομιά δεν είναι απλώς μάρτυρας του παρελθόντος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός άρρηκτα συνδεδεμένος με τη συλλογική μας ταυτότητα και, συνάμα, ένας ασφαλής πλοηγός για τη μελλοντική μας εξέλιξη κι ευημερία.   Η προστασία της δεν αποτελεί μόνο ηθική υποχρέωση απέναντι στους προγόνους μας, αλλά και επένδυση για τις επόμενες γενιές.

Η UNESCO έχει καθιερώσει την έννοια της «Εξέχουσας Οικουμενικής Αξίας», η οποία δεν αφορά μόνο την ιστορική ή αρχιτεκτονική σημασία ενός μνημείου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται με την κοινωνία, τις παραδόσεις και τη συλλογική μνήμη. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και στον τόπο μας: τα μοναστήρια, οι εκκλησίες, τα τοπία και οι παραδόσεις είναι άρρηκτα δεμένα με τη ζωή των κατοίκων.

Έχει αξία να παγιωθεί στη συνείδηση των πολιτών  ότι η κληρονομιά αυτή μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες: βιώσιμο τουρισμό, στήριξη της τοπικής παραγωγής, ανάπτυξη νέων μορφών επιχειρηματικότητας, πολιτιστική εκπαίδευση. Με άλλα λόγια, να λειτουργήσει ως μοχλός κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Αν αγαπήσουμε, προστατεύσουμε και αξιοποιήσουμε τον πολιτισμό μας με σεβασμό και πίστη στις δυνατότητες μας, θα καταφέρουμε να τονώσουμε εμπράκτως και με μετρήσιμα αποτελέσματα την αναπτυξιακή πορεία του Δήμου και την ποιότητα ζωής των κατοίκων κι επισκεπτών του.

-Θεωρείτε ότι η ένταξη της περιοχής Πρέβελη στον Κατάλογο της UNESCO θα συμβάλει στη βιώσιμη ανάπτυξη, την οποία και εσείς ως δημοτική αρχή επιδιώκετε;

-Ασφαλώς. Η ένταξη του Πρέβελη στον Κατάλογο της UNESCO θα έχει καθοριστική σημασία για την κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης που επιδιώκουμε. Πρώτον, θα διασφαλίσει σε διεθνές επίπεδο την προστασία ενός πολιτιστικού και φυσικού τοπίου μοναδικού στην Κρήτη και στη Μεσόγειο. Η Μονή Πρέβελη, το Κουρταλιώτικο Φαράγγι, η λιμνοθάλασσα και το φοινικόδασος συνθέτουν ένα ενιαίο μνημειακό και οικολογικό σύνολο, το οποίο ήδη έχει αναγνωριστεί ως περιοχή Natura 2000.

Δεύτερον, η UNESCO ανοίγει τον δρόμο για χρηματοδοτήσεις και προγράμματα που στηρίζουν έργα συντήρησης, ανάδειξης και βιώσιμης διαχείρισης. Αυτό σημαίνει καλύτερες υποδομές για τους επισκέπτες, ενίσχυση των τοπικών επιχειρήσεων και προστασία του περιβάλλοντος.

Τρίτον, η αναγνώριση αυτή θα ενισχύσει το τουριστικό brand του Δήμου μας, διαφοροποιώντας το από το μαζικό μοντέλο και προσελκύοντας επισκέπτες υψηλότερου μορφωτικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Έτσι θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, θα στηριχθεί η τοπική παραγωγή και θα διαμορφωθεί ένα πρότυπο ανάπτυξης όπου ο πολιτισμός, το περιβάλλον και η κοινωνία βαδίζουν μαζί.

Με λίγα λόγια, η UNESCO δεν είναι απλώς ένας τιμητικός τίτλος, αλλά ένας μηχανισμός που μπορεί να διασφαλίσει την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και στην ανάπτυξη, κάτι που αποτελεί βασικό στόχο της δημοτικής μας πολιτικής.

-Η πρωτοβουλία σας αυτή εντάσσεται σε μία γενικότερη στρατηγική για την ανάπτυξη της περιοχής και ποια είναι αυτή, σύμφωνα και με τις ιδιαιτερότητες και τις δυνατότητες που έχει ένας περιφερειακός δήμος;

-Η πρωτοβουλία για τον Πρέβελη δεν είναι μεμονωμένη, καθώς εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη βιώσιμη και αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του Δήμου – το πολιτιστικό τοπίο, το φυσικό περιβάλλον, την παράδοση και την τοπική παραγωγή – και να τα συνδέσουμε σε μια ενιαία αναπτυξιακή στρατηγική.

Η στρατηγική αυτή στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:

1. Πολιτισμός – Ανάδειξη και προστασία μνημείων, δημιουργία πολιτιστικών διαδρομών, σύνδεση με την άυλη κληρονομιά και τις τοπικές παραδόσεις.

2. Περιβάλλον – Προστασία των φαραγγιών, των ορεινών όγκων, των ακτών και των οικοσυστημάτων που αποτελούν μοναδικά τοπία σε παγκόσμιο επίπεδο.

3. Τοπική παραγωγή – Στήριξη του πρωτογενούς τομέα (ελαιόλαδο, μέλι, τυροκομικά, κτηνοτροφία, κρασί) και σύνδεσή του με τον τουρισμό και τη γαστρονομία.

4. Καινοτομία και εξωστρέφεια – Αξιοποίηση νέων τεχνολογιών (ψηφιακές εφαρμογές, εικονική πραγματικότητα), δημιουργία πολιτιστικών δικτύων και προώθηση ενός ισχυρού τοπικού brand.

Ως περιφερειακός δήμος, έχουμε το πλεονέκτημα της αυθεντικότητας και της αμεσότητας με τον τόπο και τους ανθρώπους. Στρατηγική μας επιλογή είναι η ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς: να συμμετέχει ενεργά η τοπική κοινωνία, οι σύλλογοι, οι επιχειρήσεις και οι νέοι μας. Έτσι η ανάπτυξη δεν θα είναι επιφανειακή, αλλά θα στηρίζεται σε γερά θεμέλια, εξασφαλίζοντας ότι ο Άγιος Βασίλειος θα παραμείνει ένας τόπος ζωντανός, φιλόξενος και ανταγωνιστικός σε διεθνές επίπεδο.

-Πώς νομίζετε ότι πρέπει να προβληθούν τα σημεία της νεώτερης Ιστορίας της Κρήτης;

-Η νεότερη Ιστορία της Κρήτης είναι άρρηκτα δεμένη με τους αγώνες για ελευθερία, την αντίσταση απέναντι σε κάθε κατακτητή, αλλά και με τις μνήμες της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Στον Δήμο Αγίου Βασιλείου έχουμε μνημεία, τόπους και αφηγήσεις που συνδέονται με τους εθνικούς αγώνες, την Αντίσταση απέναντι στους Γερμανούς, αλλά και με την πνευματική και κοινωνική δράση της Μονής Πρέβελη, η οποία έγινε σύμβολο φιλοξενίας, αλληλεγγύης και αγώνα.

Η προβολή  των ιστορικών σταθμών και σημείων, προϋποθέτει  μια πολυδιάστατη στρατηγική:

◊ Επιστημονική τεκμηρίωση: συνεργασία με ιστορικούς, αρχεία, πανεπιστήμια ώστε κάθε τόπος μνήμης να αποκτήσει αξιόπιστη καταγραφή και ερμηνεία.

◊ Μουσειακή και εκπαιδευτική διάσταση: δημιουργία εκθεσιακών χώρων, θεματικών διαδρομών, ψηφιακών εφαρμογών (π.χ. QRcodes σε μνημεία) που θα επιτρέπουν στον επισκέπτη και στον μαθητή να «βιώνει» την Ιστορία.

◊ Διασύνδεση με τον πολιτιστικό τουρισμό: η νεότερη Ιστορία της Κρήτης έχει διεθνές ενδιαφέρον, ιδίως η περίοδος της Αντίστασης. Η αξιοποίηση αυτής της κληρονομιάς μπορεί να ενταχθεί σε θεματικές διαδρομές που συνδυάζουν μνημεία, τοπία και προσωπικές μαρτυρίες.

◊ Προφορική Ιστορία: συλλογή και καταγραφή μαρτυριών των κατοίκων για τον πόλεμο, την Αντίσταση, τους αγώνες για την ελευθερία. Έτσι η μνήμη διατηρείται ζωντανή και ανθρώπινη.

◊ Σύγχρονη τεχνολογία: χρήση εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας για να «αναβιώσουν» ιστορικές στιγμές στους ίδιους τους τόπους.

Η νεότερη Ιστορία της Κρήτης, με κορυφαίο παράδειγμα τον Πρέβελη, δεν είναι απλώς μια αφήγηση του παρελθόντος, αλλά ένα παγκόσμιο μήνυμα ελευθερίας και αλληλεγγύης. Η προβολή της οφείλει να αναδεικνύει ακριβώς αυτές τις πανανθρώπινες αξίες, ώστε να εμπνέει τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και τους επισκέπτες από όλο τον κόσμο.