Η Αθήνα τελευταία μεταξύ 40 πόλεων στην ποιότητα του αέρα
Χωρίς κατηγορία 18 Νοεμβρίου 2026 Αργύρης
Νέα ευρωπαϊκή έρευνα κατατάσσει την Αθήνα στην τελευταία θέση μεταξύ 40 μεγάλων πόλεων για την ποιότητα του αέρα, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου. Μόνο τρεις πόλεις πληρούν ήδη τα νέα αυστηρότερα όρια ατμοσφαιρικής ρύπανσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα εφαρμοστούν από το 2030. Η έρευνα αναδεικνύει τις μεγάλες ανισότητες και την ανάγκη αποτελεσματικότερων πολιτικών καθαρών μεταφορών.
Η Αθήνα στην τελευταία θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης
Στην τελευταία θέση μεταξύ 40 μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων κατατάσσεται η Αθήνα, σύμφωνα με τη νέα έρευνα «Free To Breathe» της εκστρατείας Clean Cities, την οποία παρουσιάζει το ECOCITY. Η ελληνική πρωτεύουσα εμφανίζει τη μεγαλύτερη μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου (NO₂), ενώ κατά την τελευταία δεκαετία έχει σημειώσει περιορισμένη πρόοδο στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Η Αθήνα καταγράφει μέση συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου 37,6 μg/m³, την υψηλότερη μεταξύ των πόλεων που εξετάστηκαν. Βρίσκεται στην 40ή θέση, με βαθμολογία F, ενώ στην προτελευταία θέση βρίσκεται το Βουκουρέστι. Η κατάταξη αποτυπώνει σημαντικές διαφορές στην ποιότητα του αέρα, με τις πόλεις της Βόρειας Ευρώπης να προηγούνται εκείνων της Νότιας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Το ECOCITY, που παρακολουθεί συστηματικά τις έρευνες των Transport & Environment (T&E) και Clean Cities Campaign, επισημαίνει ότι η δημοσίευση των νέων στοιχείων συμπίπτει με μια κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή πολιτική ποιότητας του αέρα. Τα κράτη μέλη προετοιμάζονται για την εφαρμογή της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής οδηγίας, η οποία καθιερώνει αυστηρότερα όρια ατμοσφαιρικής ρύπανσης από το 2030.
Μόνο τρεις πόλεις πληρούν τα νέα ευρωπαϊκά όρια
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, μόνο τρεις από τις 40 μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις που αξιολογήθηκαν πληρούν ήδη και τα τέσσερα αναθεωρημένα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ατμοσφαιρική ρύπανση. Πρόκειται για την Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης και την ευρύτερη περιοχή του Ελσίνκι, οι οποίες καταλαμβάνουν τις τρεις πρώτες θέσεις.
Οι τρεις πόλεις βρίσκονται στη Βόρεια Ευρώπη και είναι οι μόνες που απέσπασαν την ανώτατη βαθμολογία Α. Αντίθετα, 37 από τις 40 πόλεις, δηλαδή περίπου το 93%, υπερβαίνουν σήμερα τουλάχιστον ένα από τα νέα όρια. Από αυτές, 18 υπερβαίνουν και τα τέσσερα όρια που προβλέπει η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης ότι και οι 11 πόλεις με τις χαμηλότερες βαθμολογίες, Ε ή F, βρίσκονται στη Νότια, Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Στις τελευταίες θέσεις, μαζί με την Αθήνα και το Βουκουρέστι, περιλαμβάνονται το Ζάγκρεμπ, το Τορίνο, η ευρύτερη περιοχή του Μιλάνου, η Κρακοβία, το Βρότσλαβ, η Βαρσοβία, η Ρώμη, η Πράγα και η Βουδαπέστη.
Πώς αξιολογούνται οι ευρωπαϊκές πόλεις
Η κατάταξη «Free To Breathe» αξιολογεί τις πόλεις με βάση τέσσερις βασικούς δείκτες: τα σημερινά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, τη συμμόρφωση με τα αναθεωρημένα όρια της ευρωπαϊκής οδηγίας για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, την πρόοδο που έχει επιτευχθεί την τελευταία δεκαετία και τα μέτρα που εφαρμόζονται στις αστικές μεταφορές.
Οι πόλεις βαθμολογούνται σε κλίμακα από Α, που αντιστοιχεί στην καλύτερη επίδοση, έως F, που αντιστοιχεί στη χειρότερη. Η αξιολόγηση εξετάζει τόσο τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων όσο και τις πολιτικές που συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών ρύπων από την κυκλοφορία οχημάτων.
Οι πόλεις που μείωσαν την ατμοσφαιρική ρύπανση
Η έρευνα επισημαίνει ότι ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις έχουν επιτύχει σημαντικές μειώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης με την εφαρμογή πολιτικών καθαρών μεταφορών. Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται οι ζώνες χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, η ηλεκτροκίνηση των αστικών λεωφορείων, οι περιορισμοί της κυκλοφορίας γύρω από τα σχολεία και η βελτίωση των υποδομών ποδηλασίας.
Κατά την τελευταία δεκαετία, αρκετές πόλεις περιόρισαν τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του αζώτου περισσότερο από το ένα τρίτο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η μείωση πλησίασε το 50%. Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε στην Κοπεγχάγη, την ευρύτερη περιοχή της Στοκχόλμης, τη Στουτγάρδη, το Όσλο και την ευρύτερη περιοχή του Λονδίνου.
Όσον αφορά τα αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅, μεγάλες μειώσεις καταγράφηκαν στη Σόφια, την Κρακοβία, την ευρύτερη περιοχή της Λισαβόνας και την Κοπεγχάγη. Σύμφωνα με την έρευνα, οι βελτιώσεις αυτές συνδέονται συχνά με αλλαγές στα συστήματα οικιακής θέρμανσης, ενώ οι παρεμβάσεις στις αστικές μεταφορές συμβάλλουν ιδιαίτερα στον περιορισμό του διοξειδίου του αζώτου.
Τα μέτρα που εφαρμόζουν Λονδίνο, Παρίσι και Στουτγάρδη
Η μελέτη αναφέρει ως παραδείγματα τη Ζώνη Εξαιρετικά Χαμηλών Εκπομπών (ULEZ) του Λονδίνου, τη ζώνη χαμηλών εκπομπών «Umweltzone» της Στουτγάρδης και τις παρεμβάσεις περιορισμού της χρήσης αυτοκινήτων στην ευρύτερη περιοχή του Παρισιού. Παράλληλα, αναδεικνύει τη συμβολή της ανάπτυξης δικτύων ποδηλασίας και της ενίσχυσης των καθαρών μέσων μαζικής μεταφοράς.
Η έρευνα καταγράφει σημαντικές διαφορές ακόμη και μεταξύ πόλεων της ίδιας χώρας. Η Γάνδη βρίσκεται στην τέταρτη θέση, ενώ η Αμβέρσα στην 21η. Το Μπιλμπάο καταλαμβάνει την έκτη θέση, έναντι της 26ης της Μαδρίτης, ενώ η Φλωρεντία βρίσκεται στην 22η θέση, αρκετά υψηλότερα από το Τορίνο, που κατατάσσεται 37ο.
Clean Cities: Περιορισμένη η πρόοδος της Αθήνας
Η Barbara Stoll, εμπνευστής και διευθύντρια της εκστρατείας Clean Cities, επισημαίνει ότι οι κάτοικοι της Κεντρικής, Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζουν χειρότερη ποιότητα αέρα εξαιτίας της έλλειψης αποτελεσματικών παρεμβάσεων από τις δημοτικές αρχές.
Ειδικά για την Αθήνα, τονίζει: «Η ποιότητα του αέρα στην Αθήνα έχει παρουσιάσει ελάχιστη βελτίωση κατά την τελευταία δεκαετία, ενώ σύμφωνα με την έρευνά μας, η πόλη καταγράφει επίσης χαμηλές επιδόσεις σχετικά με τις πολιτικές που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της ρύπανσης από τις μεταφορές».
Αντίθετα, αναφέρει ότι η Κοπεγχάγη διαθέτει πλήρως ηλεκτροκίνητο στόλο λεωφορείων, αποτελεσματική ζώνη χαμηλών εκπομπών, ανεπτυγμένες υποδομές ποδηλασίας και ζώνες περιορισμού της κυκλοφορίας γύρω από σχολεία.
Η Barbara Stoll υπογραμμίζει επίσης ότι η βελτίωση της ποιότητας του αέρα δεν απαιτεί πάντοτε μεγάλες οικονομικές επενδύσεις. Ως παραδείγματα οικονομικά προσιτών παρεμβάσεων αναφέρει την επέκταση των ποδηλατικών δικτύων και τη δημιουργία δρόμων γύρω από σχολεία με περιορισμένη κυκλοφορία οχημάτων.
Νέα ευρωπαϊκά όρια από το 2030
Τα ευρήματα δημοσιεύονται ενώ τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προετοιμάζονται να ενσωματώσουν την αναθεωρημένη Οδηγία για την Ποιότητα του Ατμοσφαιρικού Αέρα (AAQD) στην εθνική νομοθεσία τους έως τις 11 Δεκεμβρίου 2026.
Τα νέα, αυστηρότερα όρια ατμοσφαιρικής ρύπανσης προβλέπεται να εφαρμοστούν από το 2030. Παράλληλα, τα κράτη μέλη προχωρούν στην εκπόνηση εθνικών σχεδίων για την ποιότητα του αέρα, ενώ η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει υπό προϋποθέσεις δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας συμμόρφωσης έως το 2035.
Η Δρ Μαρία Νέιρα, υποψήφια για τη θέση της Γενικής Διευθύντριας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και πρώην διευθύντρια του Τμήματος Περιβάλλοντος, Κλιματικής Αλλαγής και Υγείας του οργανισμού, επισημαίνει ότι ο καθαρός αέρας αποτελεί σημαντική επένδυση για τη δημόσια υγεία.
Όπως σημειώνει, κάθε απόφαση για τη μείωση της ρύπανσης από την κυκλοφορία των οχημάτων αποτελεί ευκαιρία πρόληψης ασθενειών και δημιουργίας πιο υγιεινών συνθηκών στις πόλεις. Τονίζει ότι η πρόοδος είναι εφικτή, αλλά παραμένει άνιση μεταξύ των ευρωπαϊκών αστικών κέντρων.
ECOCITY: Ανάγκη αλλαγής του μοντέλου μετακινήσεων στην Αθήνα
Το ECOCITY επισημαίνει ότι τα ευρήματα της νέας κατάταξης αναδεικνύουν την ανάγκη αλλαγής του μοντέλου αστικών μετακινήσεων στην ελληνική πρωτεύουσα.
Σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση, η προτεραιότητα που εξακολουθεί να δίνεται στο ιδιωτικό αυτοκίνητο, η ανεπαρκής ανάπτυξη των δημόσιων συγκοινωνιών και η περιορισμένη υποστήριξη του περπατήματος και της ποδηλασίας έχουν διαμορφώσει ένα μοντέλο μετακινήσεων που επιβαρύνει την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία.
Το ECOCITY σημειώνει ότι οι λύσεις εφαρμόζονται ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις και ζητά συγκεκριμένους στόχους, πολιτική βούληση και συστηματική υλοποίηση μέτρων.
Παράλληλα, η εκστρατεία «Free To Breathe» καλεί τις κυβερνήσεις και τις δημοτικές αρχές να αξιοποιήσουν την εφαρμογή της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας για να επιταχύνουν τα μέτρα περιορισμού της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με σαφή σχέδια και παρεμβάσεις στις σημαντικότερες πηγές εκπομπών.
Ολόκληρη η κατάταξη των 40 ευρωπαϊκών πόλεων
Η ακόλουθη κατάταξη αποτυπώνει τις θέσεις, τις διοικητικές μονάδες, τις χώρες και τις βαθμολογίες όπως παρουσιάζονται στον συγκεντρωτικό πίνακα της ανακοίνωσης του ECOCITY, με τη σειρά και τις ισοβαθμίες της αρχικής πηγής.
| Θέση | Πόλη | Διοικητική μονάδα | Χώρα | Βαθμός |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Κοπεγχάγη | Δήμος | Δανία | A |
| 2 | Ευρύτερη Στοκχόλμη | Μητροπολιτική περιοχή | Σουηδία | A |
| 3 | Ευρύτερο Ελσίνκι | Μητροπολιτική περιοχή | Φινλανδία | A |
| 4 | Γάνδη | Δήμος | Βέλγιο | B |
| 5 | Περιφέρεια Πρωτεύουσας Βρυξελλών | Μητροπολιτική περιοχή | Βέλγιο | B |
| 6 | Μπιλμπάο | Δήμος | Ισπανία | B |
| 7 | Μόναχο | Δήμος | Γερμανία | B |
| 8 | Κολωνία | Δήμος | Γερμανία | C |
| 9 | Βιέννη | Δήμος | Αυστρία | C |
| 10 | Ευρύτερο Άμστερνταμ | Μητροπολιτική περιοχή | Ολλανδία | C |
| 11 | Βερολίνο | Δήμος | Γερμανία | C |
| 11 | Αμβούργο | Δήμος | Γερμανία | C |
| 13 | Ευρύτερη Λισαβόνα | Μητροπολιτική περιοχή | Πορτογαλία | C |
| 13 | Στουτγάρδη | Δήμος | Γερμανία | C |
| 15 | Όσλο | Δήμος | Νορβηγία | C |
| 16 | Ευρύτερο Λονδίνο | Μητροπολιτική περιοχή | Ηνωμένο Βασίλειο | C |
| 17 | Βαλένθια | Δήμος | Ισπανία | C |
| 18 | Βαρκελώνη | Δήμος | Ισπανία | C |
| 19 | Μπρατισλάβα | Δήμος | Σλοβακία | C |
| 20 | Δουβλίνο | Δήμος | Ιρλανδία | C |
| 21 | Αμβέρσα | Δήμος | Βέλγιο | C |
| 22 | Φλωρεντία | Δήμος | Ιταλία | D |
| 23 | Λυών | Δήμος | Γαλλία | D |
| 24 | Ευρύτερο Παρίσι | Μητροπολιτική περιοχή | Γαλλία | D |
| 25 | Μασσαλία | Δήμος | Γαλλία | D |
| 26 | Μαδρίτη | Δήμος | Ισπανία | D |
| 27 | Μπολόνια | Δήμος | Ιταλία | D |
| 28 | Σόφια | Δήμος | Βουλγαρία | D |
| 29 | Λιουμπλιάνα | Δήμος | Σλοβενία | D |
| 30 | Βουδαπέστη | Δήμος | Ουγγαρία | E |
| 31 | Πράγα | Δήμος | Τσεχία | E |
| 32 | Ρώμη | Δήμος | Ιταλία | E |
| 33 | Βαρσοβία | Δήμος | Πολωνία | E |
| 34 | Βρότσλαβ | Δήμος | Πολωνία | E |
| 35 | Κρακοβία | Δήμος | Πολωνία | E |
| 36 | Ευρύτερο Μιλάνο | Μητροπολιτική περιοχή | Ιταλία | E |
| 37 | Τορίνο | Δήμος | Ιταλία | E |
| 38 | Ζάγκρεμπ | Δήμος | Κροατία | E |
| 39 | Βουκουρέστι | Δήμος | Ρουμανία | F |
| 40 | Αθήνα | Δήμος | Ελλάδα | F |
Σχετικά Άρθρα
- ΚΟΣΜΟΣ: άμεσα μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα
- Κομισιόν: συνεχείς υπερβάσεις διοξειδίου του αζώτου στην Αθήνα
- Δήμος Αθηναίων και ΕΕΠΦ ενώνουν δυνάμεις για την ποιότητα του αέρα
- Διαγωνισμός για τα βραβεία «Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης»
- Πειραιάς: στα ύψη η ατμοσφαιρική ρύπανση από τα πλοία
- «Δίκτυο Πόλεων με Λίμνες»: Ο Νέστος στο ευρωπαϊκό προσκήνιο







