LIFE ChemBee: οδηγός για προστασία από τις επικίνδυνες χημικές ουσίες

Ολοκληρώθηκε με επιτυχία το ευρωπαϊκό έργο LIFE ChemBee, στο οποίο το ECOCITY συμμετείχε ως Εθνικός Εταίρος για την Ελλάδα, συμβάλλοντας στην υλοποίηση μιας πολυετούς πρωτοβουλίας που πραγματοποιήθηκε σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες με στόχο τη μείωση της έκθεσης των πολιτών σε επικίνδυνες χημικές ουσίες της καθημερινότητας.

♦ Ολοκληρώθηκε με επιτυχία το ευρωπαϊκό έργο LIFE ChemBee

♦ Το ECOCITY συνέβαλε στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου περιβάλλοντος χωρίς τοξικές χημικές ουσίες

Μέσα από δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και συνεργασίας με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το έργο προώθησε ασφαλέστερες καθημερινές πρακτικές, ενίσχυσε την ευαισθητοποίηση των πολιτών και ανέδειξε την ανάγκη για ισχυρότερες πολιτικές πρόληψης και προστασίας της δημόσιας υγείας.

Το LIFE ChemBee απέδειξε ότι οι ενημερωμένοι πολίτες μπορούν να μειώσουν σημαντικά την έκθεσή τους σε επικίνδυνες χημικές ουσίες μέσω της εκπαίδευσης και της αλλαγής καθημερινών συνηθειών. Παράλληλα, όμως, τα αποτελέσματα του έργου ανέδειξαν ότι η ατομική προσπάθεια δεν αρκεί χωρίς ουσιαστικές θεσμικές παρεμβάσεις, μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά και ισχυρότερες πολιτικές που θα διασφαλίζουν ασφαλέστερα προϊόντα για όλους

Κατά τη διάρκεια του έργου, περισσότεροι από 4,4 εκατομμύρια πολίτες ενημερώθηκαν για τους κινδύνους των επικίνδυνων χημικών ουσιών, 25.000 άτομα συμμετείχαν σε εκπαιδευτικά προγράμματα, ενώ εκπαιδεύτηκαν περισσότεροι από 3.600 Chemical Ambassadors, οι οποίοι λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστές γνώσης στις τοπικές τους κοινωνίες.

Στην Ελλάδα, το ECOCITY ανέλαβε τον συντονισμό ενός εκτεταμένου προγράμματος ενημέρωσης και εκπαίδευσης για τις επιπτώσεις των επικίνδυνων χημικών ουσιών στην υγεία και το περιβάλλον. Στο πλαίσιο του έργου υλοποιήθηκαν εκπαιδεύσεις πολιτών και στελεχών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναπτύχθηκαν οδηγοί και ενημερωτικό υλικό, πραγματοποιήθηκαν ημερίδες, εκστρατείες ενημέρωσης και δράσεις ευαισθητοποίησης, ενώ περισσότεροι από 500 συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν επιτυχώς το πρόγραμμα κατάρτισης και πιστοποιήθηκαν ως Chemical Ambassadors, αποκτώντας τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για την προώθηση ασφαλέστερων πρακτικών στις τοπικές τους κοινωνίες.

Παράλληλα, το ECOCITY υλοποίησε στην Ελλάδα το μοντέλο Eco-Supporters, μέσω του οποίου εργαζόμενοι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης εκπαιδεύτηκαν ώστε να ενσωματώσουν ασφαλέστερες και πιο βιώσιμες πρακτικές στην καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών τους. Ξεκινώντας από τους δύο πιλοτικούς δήμουςΡαφήνας–Πικερμίου και Βριλησσίων, η δράση επεκτάθηκεσε ακόμηεννέα δήμους– Αγίας Παρασκευής, Αθηναίων, Αστυπάλαιας, Διονύσου, Ελαφονήσου, Ηλιούπολης, Πολυγύρου, Πύργου και Φυλής – καθώς και στηνΠεριφέρεια ΔυτικήςΕλλάδας, αποδεικνύοντας ότι η συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για τη διάδοση ασφαλέστερων πρακτικών και τη δημιουργία υγιέστερων τοπικών κοινωνιών.

Το έργο επικεντρώθηκε στη μείωση της έκθεσης σε Ενδοκρινικούς Διαταράκτες (Endocrine Disrupting Chemicals – EDCs) και σε Καρκινογόνες, Μεταλλαξιογόνες και Τοξικές για την Αναπαραγωγή ουσίες (CMRs), οι οποίες εντοπίζονται σε καθημερινά προϊόντα, όπως συσκευασίες τροφίμων, καλλυντικά, παιχνίδια και ηλεκτρονικές συσκευές. Σύμφωνα με τα ευρήματα του έργου, οι Ευρωπαίοι περνούν το 80–90% του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, όπου η έκθεση σε χημικές ουσίες μέσω του αέρα, της σκόνης και των καταναλωτικών προϊόντων μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγεία. Οι ουσίες αυτές συνδέονται με αναπαραγωγικές διαταραχές, μεταβολικά νοσήματα και ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους, με το σχετικό οικονομικό κόστος για την Ευρωπαϊκή Ένωση να εκτιμάται στα 163 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Μέσω του καινοτόμου διαδικτυακού εργαλείου CheckED, σχεδόν 10.000 νοικοκυριά πραγματοποίησαν ελέγχους στα σπίτια τους, εντοπίζοντας προϊόντα υψηλού κινδύνου και αντικαθιστώντας τα με ασφαλέστερες εναλλακτικές. Παράλληλα, το έργο κατέδειξε σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες στην έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της υγείας δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την ενημέρωση ή την οικονομική δυνατότητα του κάθε πολίτη.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην αξιοποίηση των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων (Green Public Procurement – GPP) ως εργαλείου πρόληψης, με στόχο τον αποκλεισμό επικίνδυνων χημικών ουσιών από προϊόντα που προμηθεύονται δημόσιοι οργανισμοί, σχολεία, παιδικοί σταθμοί και άλλες δημόσιες υποδομές. Παράλληλα, οι εταίροι του έργου καλούν την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιταχύνει την εφαρμογή της Στρατηγικής για τις Χημικές Ουσίες με στόχο τη Βιωσιμότητα (Chemicals Strategy for Sustainability), να ενισχύσει τη διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα και να προωθήσει τον σχεδιασμό ασφαλέστερων προϊόντων ήδη από το στάδιο της παραγωγής.

Το τελικό μήνυμα του LIFE ChemBee είναι σαφές: η προστασία από τις επικίνδυνες χημικές ουσίες δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του καταναλωτή. Απαιτείται συνδυασμός ενημερωμένων πολιτών, υπεύθυνων επιχειρήσεων, ισχυρών δημόσιων πολιτικών και αποτελεσματικής νομοθεσίας, ώστε οι ασφαλείς επιλογές να αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση.

Με την ολοκλήρωση του έργου, το LIFE ChemBee αφήνε ιμια σημαντική παρακαταθήκη εκπαιδευτικών εργαλείων, καλών πρακτικών και προτάσεων πολιτικής, που μπορούν να αξιοποιηθούν από δημόσιους φορείς, οργανισμούς, εκπαιδευτικά ιδρύματα και τοπικές κοινωνίες, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος χωρίς τοξικές χημικές ουσίες και στην αποτελεσματικότερη προστασία της δημόσιας υγείας και των μελλοντικών γενεών.