ΓΓ ΥΠΕΝ: κλείνει η «πληγή», διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων στην Ελλάδα

Του Μανώλη Γραφάκου *

Νέο, αναθεωρημένο και σύγχρονο σχέδιο διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων αποκτά η Ελλάδα. Στόχοι του η προστασία του περιβάλλοντος, η διασφάλιση της υγείας εργαζομένων και πολιτών και η εξοικονόμηση εθνικών πόρων.

Η Ελλάδα κάνει ένα ακόμα βήμα μπροστά στη διαχείριση των αποβλήτων της, ικανοποιώντας τις απαιτήσεις ασφάλειας των Ελλήνων πολιτών και τις υποχρεώσεις που τίθενται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μέχρι σήμερα, η διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων αποτελούσε ανοιχτή «πληγή», αφού ο τρόπος με τον οποίο γινόταν αφενός δεν διασφάλιζε την υγεία των εργαζομένων και των πολιτών και αφετέρου στοίχιζε έσοδα στο κράτος, λόγω της αναγκαστικής προώθησής τους στο εξωτερικό. Όλα αυτά πλέον αλλάζουν με την αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων (ΕΣΔΕΑ), το οποίο θέτει το στρατηγικό πλαίσιο στον συγκεκριμένο τομέα έως το 2030. 

Τo ΕΣΔΕΑ αποτελεί ένα ειδικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων, δεδομένου ότι τα επικίνδυνα απόβλητα, λόγω της σύστασής τους, καθώς και των εξειδικευμένων εγκαταστάσεων που απαιτούνται για τη διαχείρισή τους, χρήζουν ειδικότερης συνολικής αντιμετώπισης.

Το αναθεωρημένο ΕΣΔΕΑ προωθεί την ορθολογική διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων και θέτει ως κύριους στόχους:

♦Τη χωριστή συλλογή για τα επικίνδυνα απόβλητα που παράγονται από τα νοικοκυριά, (όπως επικίνδυνα απόβλητα από χρώματα, βερνίκια, διαλύτες, μελάνια ήπροϊόντα καθαρισμού κ.λπ.).

♦Τη διασφάλιση της ορθολογικής διαχείρισης των βιομηχανικών επικίνδυνων αποβλήτων, κατά το δυνατό στον χώρο παραγωγής τους και αύξηση στο μέγιστο δυνατό της ανάκτησης/αξιοποίησης αυτών, μέσω της προώθησης της συνέργειας μεταξύ των βιομηχανικών κλάδων (βιομηχανική συμβίωση) για την αξιοποίηση/ανάκτηση των βιομηχανικών αποβλήτων.

♦Την επιδίωξη αυτάρκειας της χώρας σε δίκτυα διάθεσης βιομηχανικών επικίνδυνων αποβλήτων και ενίσχυση του δικτύου αξιοποίησης αυτών και κάλυψη των λοιπών αναγκών σε ανάκτηση/διάθεση μέσω των διασυνοριακών μεταφορών.

♦Τη διαχείριση αμιαντούχων αποβλήτων με τη διαμόρφωση δικτύου εγκαταστάσεων διάθεσης αποβλήτων αμιάντου.

♦Την αύξηση των επιδόσεων στη συλλογή των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων, μπαταριών και ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

♦Την ενίσχυση της χωριστής συλλογής και περαιτέρω διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων μικρών μονάδων παροχής υπηρεσιών υγείας (π.χ. ιατρείων, κτηνιατρείων και οδοντιατρείων).

♦Τη διασφάλιση της ορθολογικής διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων από πλοία.

Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων προβλέπονται σειρά μέτρων και δράσεων, οι αρμόδιοι φορείς υλοποίησης, καθώς και τα σχετικά χρονοδιαγράμματα.

Ειδικότερα και σε ό,τι αφορά στην  αυτάρκεια της χώρας σε δίκτυα διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν και για τον λόγο αυτόν η χώρα μας καταβάλλει πρόστιμο  στην Ε.Ε., προβλέπεται και ήδη προωθείται η υλοποίηση ολοκληρωμένων εγκαταστάσεων διαχείρισης βιομηχανικών αποβλήτων και χώρων διάθεσής τους. Έτσι θα καλυφθεί το σύνολο των αναγκών διαχείρισης στη χώρα μας, ενώ αναμένεται να μειωθούν οι εξαγωγές επικίνδυνων αποβλήτων.

Έχει ιδιαίτερη σημασία να επισημανθεί ότι η αναθεώρηση του ΕΣΔΕΑ πραγματοποιήθηκε με τη διαδικασία της Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης (ΣΠΕ), ώστε να ενσωματωθεί η περιβαλλοντική διάσταση στον σχετικό σχεδιασμό. Επίσης, επικαιροποιήθηκαν τα δεδομένα παραγωγής και διαχείρισης αποβλήτων, αποσαφηνίστηκαν μέτρα, τροποποιήθηκαν δείκτες παρακολούθησης και προσαρμόστηκαν οι ρυθμίσεις βάσει των νέων ευρωπαϊκών κανονισμών, όπως ο Κανονισμός 2023/1542 για τις μπαταρίες.

Η εφαρμογή του ΕΣΔΕΑ αναμένεται να ενισχύσει την περιβαλλοντική προστασία, να συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και να προωθήσει τη μετάβαση της χώρας μας σε ένα σύγχρονο και ασφαλές μοντέλο διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων. Μέσω της εφαρμογής του θα διασφαλιστεί η ορθή διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων σύμφωνα με τα υψηλά πρότυπα που επιτάσσει η εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Τέλος, οι επενδύσεις που θα υλοποιηθούν για τη δημιουργία των κατάλληλων υποδομών διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας στον τόπο μας.

* Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας