Οπτική ίνα: Το κτίριο αποκτά την υποδομή, ο ιδιοκτήτης επιλέγει τον πάροχο

Νέο πλαίσιο για την εγκατάσταση και χρήση των οπτικών ινών στις πολυκατοικίες προετοιμάζει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με στόχο να αντιμετωπιστούν οι παράλληλες κάθετες καλωδιώσεις, οι διαφορετικές εγκαταστάσεις από κάθε πάροχο και οι επανειλημμένες επεμβάσεις στους κοινόχρηστους χώρους. Κεντρική κατεύθυνση είναι η ενδοκτιριακή υποδομή να μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερους παρόχους και ο τελικός χρήστης να επιλέγει εταιρεία χωρίς να απαιτείται κάθε φορά νέα καλωδίωση.

Η ανάπτυξη των δικτύων οπτικών ινών μέχρι το σπίτι, FTTH, έχει δημιουργήσει ένα νέο τεχνικό και διαχειριστικό ζήτημα στις πολυκατοικίες.

Σε αρκετά κτίρια έχει ήδη εγκατασταθεί κεντρικός κατανεμητής και κατακόρυφη καλωδίωση από έναν πάροχο. Όταν στη συνέχεια ιδιοκτήτης ή ένοικος επιλέξει διαφορετική εταιρεία, μπορεί να προκύψει αίτημα για εγκατάσταση δεύτερου συστήματος: νέου κατανεμητή, νέας κατακόρυφης όδευσης και πρόσθετων καλωδίων στους κοινόχρηστους χώρους.

Έτσι, το ίδιο κτίριο μπορεί να καταλήξει με δύο ή περισσότερα παράλληλα συστήματα οπτικών ινών, ανάλογα με το ποιος πάροχος εξυπηρετεί κάθε διαμέρισμα.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την αισθητική των κλιμακοστασίων. Αφορά τη χρήση κοινόχρηστων χώρων, τις τεχνικές προδιαγραφές των εγκαταστάσεων, τη συντήρηση και την ευθύνη για τις υποδομές, αλλά και την ελευθερία του τελικού χρήστη να αλλάζει πάροχο χωρίς νέες κατασκευαστικές εργασίες.

Από την εγκατάσταση του παρόχου στην υποδομή του κτιρίου

Η νομοθετική παρέμβαση που προετοιμάζεται επιχειρεί  να ρυθμίσει ολόκληρη την αλυσίδα: από το σημείο εισόδου της οπτικής ίνας στην πολυκατοικία και την κατακόρυφη καλωδίωση μέχρι τον κατανεμητή του ορόφου, την οπτική πρίζα του διαμερίσματος και την πρόσβαση διαφορετικών εταιρειών.

Η κατεύθυνση είναι το κτίριο να διαθέτει μόνιμη, τεχνικά επαρκή και κοινά αξιοποιήσιμη υποδομή και ο ιδιοκτήτης ή ο ένοικος να επιλέγει τον πάροχο υπηρεσιών.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία, οι νέες προβλέψεις για δύο ίνες, διπλή οπτική πρίζα, κοινή χρήση της κατακόρυφης εγκατάστασης και τις πρόσθετες τεχνικές προδιαγραφές αποτελούν στοιχεία του υπό διαμόρφωση πλαισίου. Για τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι σημερινοί κανόνες, ο Gigabit Infrastructure Act, οι ειδικοί όροι των χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων και οι υφιστάμενες συμφωνίες πρόσβασης μεταξύ των παρόχων.

Τι προβλέπει ήδη το ευρωπαϊκό πλαίσιο

Βάση της νέας νομοθετικής παρέμβασης αποτελεί ο ευρωπαϊκός Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1309, Gigabit Infrastructure Act – GIA, ο οποίος θεσπίζει κανόνες για τη μείωση του κόστους ανάπτυξης δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας και για την καλύτερη αξιοποίηση υφιστάμενων φυσικών υποδομών.

Για τα κτίρια, ο Κανονισμός προβλέπει ότι όσα είναι νεόδμητα ή υποβάλλονται σε ανακαίνιση μεγάλης κλίμακας και έχουν αίτηση οικοδομικής άδειας μετά τις 12 Φεβρουαρίου 2026 πρέπει να διαθέτουν ενδοκτιριακή φυσική υποδομή έτοιμη για οπτικές ίνες και ενδοκτιριακή καλωδίωση οπτικών ινών έως το σημείο σύνδεσης του τελικού χρήστη. Για τις πολυκατοικίες προβλέπεται επιπλέον σημείο πρόσβασης στο κτίριο.

Ο ίδιος Κανονισμός ορίζει και το πλαίσιο πρόσβασης στην ενδοκτιριακή υποδομή. Οι πάροχοι δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών έχουν δικαίωμα να αναπτύσσουν το δίκτυό τους με δική τους δαπάνη έως το σημείο πρόσβασης του κτιρίου και να ζητούν πρόσβαση σε υφιστάμενη ενδοκτιριακή φυσική υποδομή όταν η κατασκευή δεύτερης υποδομής είναι τεχνικά αδύνατη ή οικονομικά μη αποδοτική.

Οι σχετικές αιτήσεις πρόσβασης πρέπει να αντιμετωπίζονται με δίκαιους, εύλογους και χωρίς διακρίσεις όρους.

Τι ισχύει μέχρι να θεσπιστούν οι νέοι εθνικοί κανόνες

Μέχρι την ολοκλήρωση της νέας νομοθετικής παρέμβασης εφαρμόζεται το σημερινό εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο.Το υφιστάμενο κανονιστικό καθεστώς δεν έχει ακόμη μετατρέψει όλες τις υφιστάμενες πολυκατοικίες σε κτίρια με μία ενιαία, κοινά χρησιμοποιούμενη κατακόρυφη καλωδίωση για όλους τους παρόχους.

Στην πράξη εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες διαφορετικός πάροχος ζητεί να κατασκευάσει δική του κατακόρυφη εγκατάσταση, ιδίως όταν δεν υφίσταται συμφωνία χονδρικής ή άλλος μηχανισμός πρόσβασης στην υποδομή που έχει κατασκευάσει προηγούμενος πάροχος.

Οι συμφωνίες αμοιβαίας πρόσβασης που έχουν αναπτυχθεί στην αγορά μεταξύ τηλεπικοινωνιακών εταιρειών έχουν περιορίσει μέρος του προβλήματος, αλλά δεν καλύπτουν όλες τις περιπτώσεις και όλους τους παρόχους. Η είσοδος νέων δικτύων στην αγορά κατέστησε περισσότερο εμφανή τα κενά αυτά.

Μέχρι να τεθούν οι νέοι κανόνες σε ισχύ, κάθε νέα εγκατάσταση πρέπει συνεπώς να εξετάζεται με βάση το ισχύον πλαίσιο, την υφιστάμενη υποδομή του συγκεκριμένου κτιρίου, το δικαίωμα πρόσβασης του παρόχου και, όπου υπάρχει χρηματοδοτούμενη εγκατάσταση, τους ειδικούς όρους του αντίστοιχου προγράμματος.

Κοινή χρήση της κατακόρυφης υποδομής

Σύμφωνα με τις πληροφορίες για το νομοσχέδιο που προετοιμάζει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την εφαρμογή του Gigabit Infrastructure Act, βασική κατεύθυνση είναι η διαμόρφωση σαφέστερων κανόνων για τις κατακόρυφες καλωδιώσεις και τις ενδοκτιριακές υποδομές.

Το ζητούμενο είναι να περιοριστεί η ανάγκη εγκατάστασης διαφορετικής κατακόρυφης καλωδίωσης από κάθε πάροχο.

Στο μοντέλο που εξετάζεται, το κτίριο θα διαθέτει συγκεκριμένη τηλεπικοινωνιακή υποδομή, με κατάλληλο σημείο εισαγωγής και διασύνδεσης των δικτύων, ώστε διαφορετικές εταιρείες να μπορούν να εξυπηρετούν τους συνδρομητές τους μέσω της ίδιας βασικής ενδοκτιριακής υποδομής.

Η λογική αυτή μεταφέρει το κέντρο βάρους από την εγκατάσταση του κάθε παρόχου στην υποδομή του ίδιου του κτιρίου.

Δύο ίνες και διπλή οπτική πρίζα ανά διαμέρισμα

Μεταξύ των τεχνικών ρυθμίσεων που βρίσκονται υπό επεξεργασία περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η πρόβλεψη δύο οπτικών ινών και διπλής οπτικής πρίζας ανά διαμέρισμα.

Η πρόβλεψη αυτή έχει συγκεκριμένο τεχνικό σκοπό. Το διαμέρισμα θα μπορεί να εξυπηρετείται από διαφορετικό πάροχο χωρίς να απαιτείται αποξήλωση της υπάρχουσας εγκατάστασης ή νέα διέλευση καλωδίων από τους κοινόχρηστους χώρους. Θα μπορεί επίσης, όπου αυτό απαιτείται, να υποστηρίζεται και δεύτερη σύνδεση.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στο νέο πλαίσιο εξετάζονται επίσης αυστηρότερες τεχνικές απαιτήσεις ως προς την ποιότητα και την πιστοποίηση των υλικών, την προστασία των εγκαταστάσεων, καθώς και δεκαετής εγγύηση καλής εγκατάστασης και λειτουργίας. Οι συγκεκριμένες προβλέψεις αποτελούν στοιχεία του υπό διαμόρφωση νομοσχεδίου και θα οριστικοποιηθούν με τη δημοσιοποίησή του και τη νομοθετική διαδικασία.

Ο τηλεπικοινωνιακός χώρος του κτιρίου

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προβλεπόμενη σαφέστερη οργάνωση του χώρου, στον οποίο εισέρχονται και διασυνδέονται τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα.

Η ύπαρξη καθορισμένου σημείου πρόσβασης και επαρκούς χώρου για τους κατανεμητές και τον εξοπλισμό επιτρέπει την οργανωμένη σύνδεση περισσότερων παρόχων, χωρίς να δημιουργούνται κάθε φορά νέες εγκαταστάσεις σε διαφορετικά σημεία της πολυκατοικίας.

Για μηχανικούς και εγκαταστάτες το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τον σχεδιασμό της όδευσης, την πρόσβαση για συντήρηση, την πυροπροστασία, την προστασία των καλωδίων και τη σαφή διάκριση μεταξύ κοινόχρηστης ενδοκτιριακής υποδομής και εξοπλισμού του εκάστοτε δικτύου.

Τι προβλέπει το Smart Readiness

Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούν τα κτίρια στα οποία έχει ήδη κατασκευαστεί υποδομή μέσω του προγράμματος Smart Readiness.

Ο επίσημος Οδηγός του προγράμματος προβλέπει ως επιλέξιμη εργασία την κατασκευή κάθετης καλωδίωσης οπτικών ινών στο κτίριο, με κεντρικό κατανεμητή, έως έναν δευτερεύοντα κατανεμητή ανά όροφο και την καλωδίωση που συνδέει τα επιμέρους σημεία. Η υποδομή πρέπει να μπορεί να υποστηρίξει υπηρεσίες τουλάχιστον 1 Gbps χωρίς πρόσθετες εργασίες στην κατακόρυφη καλωδίωση.

Επομένως, στις πολυκατοικίες που έχουν χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα, πριν εγκριθεί οποιαδήποτε δεύτερη εγκατάσταση πρέπει να εξετάζονται οι όροι της επιδότησης, τα τεχνικά χαρακτηριστικά της υφιστάμενης υποδομής και ο φάκελος ολοκλήρωσης του έργου.

Οπτικές ίνες στα κτίρια: Τι να γνωρίζουν ιδιοκτήτες και διαχειριστές ακινήτων

Οι θέσεις της ΠΟΜΙΔΑ για τις επιδοτούμενες εγκαταστάσεις

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων έχει παρέμβει επανειλημμένα στο ζήτημα των παράλληλων εγκαταστάσεων.

Στην τελευταία ανακοίνωσή της αναφέρει ότι σε κτίρια που έχουν ενταχθεί και χρηματοδοτηθεί από το Smart Readiness και στα οποία έχει ήδη κατασκευαστεί η προβλεπόμενη υποδομή, η δημιουργία δεύτερης παράλληλης εγκατάστασης είναι, κατά την ΠΟΜΙΔΑ, παράνομη και μπορεί να οδηγήσει σε οικονομικές και νομικές συνέπειες.

Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι η εγκατάσταση που χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα αποτελεί υποδομή του κτιρίου και είναι διαθέσιμη για χρήση από τους παρόχους και όχι αποκλειστική εγκατάσταση της εταιρείας που την κατασκεύασε.

Με βάση αυτή τη θέση, η ΠΟΜΙΔΑ καλεί τους διαχειριστές και τους ιδιοκτήτες κτιρίων που έχουν ενταχθεί στο Smart Readiness:

♦ να μην υπογράφουν άδειες για κατασκευή δεύτερης παράλληλης υποδομής,

♦ να μην επιτρέπουν δεύτερη εγκατάσταση όπου υπάρχει ήδη η χρηματοδοτούμενη υποδομή,

♦ να διατηρούν στη διαχείριση όλα τα έγγραφα ένταξης, χρηματοδότησης και ολοκλήρωσης του έργου.

Παράλληλα ζητεί από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης νομοθετική παρέμβαση για τη ρύθμιση των παράλληλων εγκαταστάσεων στους κοινόχρηστους χώρους.

Τι σημαίνει η νέα ρύθμιση για τον ιδιοκτήτη, τον ένοικο και  τον διαχειριστή 

Για τον ιδιοκτήτη ή τον ένοικο η βασική πρακτική συνέπεια του συστήματος που σχεδιάζεται είναι η αποσύνδεση της επιλογής τηλεπικοινωνιακού παρόχου από την ανάγκη κατασκευής νέας ενδοκτιριακής υποδομής.

Ο τελικός χρήστης θα μπορεί να επιλέξει ή να αλλάξει εταιρεία, ενώ η βασική κατακόρυφη εγκατάσταση του κτιρίου θα παραμένει ίδια.

Το τεχνικό αντικείμενο της αλλαγής παρόχου μεταφέρεται κυρίως στο σημείο διασύνδεσης και στον τερματισμό της ίνας και όχι σε νέα οικοδομική ή ηλεκτρομηχανολογική επέμβαση σε όλους τους ορόφους.

Για τον διαχειριστή της πολυκατοικίας, το νέο μοντέλο αναμένεται να περιορίσει τα επαναλαμβανόμενα αιτήματα για νέες οδεύσεις.

Ο διαχειριστής θα πρέπει, αντί να αντιμετωπίζει χωριστή πρόταση εγκατάστασης από κάθε εταιρεία, να γνωρίζει ποια είναι η υφιστάμενη υποδομή του κτιρίου, ποιο είναι το σημείο πρόσβασης, ποιοι κατανεμητές έχουν εγκατασταθεί και με ποιους όρους μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Ιδιαίτερα στα κτίρια Smart Readiness αποκτά σημασία η τήρηση οργανωμένου τεχνικού και διοικητικού φακέλου.

Τι σημαίνει η νέα ρύθμιση για τον μηχανικό και τον εγκαταστάτη

Για τους μηχανικούς, τους μελετητές και τους εγκαταστάτες, οι νέες ρυθμίσεις συνδέονται με την τυποποίηση της ενδοκτιριακής υποδομής.

Ο σχεδιασμός θα πρέπει να προβλέπει επαρκείς οδεύσεις, σωστά διαστασιολογημένους κατανεμητές, σαφή σημεία πρόσβασης, δυνατότητα σύνδεσης περισσότερων παρόχων και εύκολη συντήρηση χωρίς επεμβάσεις σε ολοκληρωμένα τμήματα του κτιρίου.

Στα νέα κτίρια και στις ανακαινίσεις μεγάλης κλίμακας οι απαιτήσεις αυτές συνδέονται ήδη με τις υποχρεώσεις του Gigabit Infrastructure Act για κτίρια έτοιμα να δεχθούν οπτικές ίνες.

Τι σημαίνει η νέα ρύθμιση για τους παρόχους

Για τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών το νέο σύστημα μετατοπίζει το βάρος από την κατασκευή αποκλειστικής ενδοκτιριακής υποδομής στη διασύνδεση με κοινά χρησιμοποιούμενες εγκαταστάσεις.

Το κρίσιμο τεχνικό και κανονιστικό ζήτημα θα είναι οι όροι πρόσβασης, τα σημεία παράδοσης και παραλαβής, η ευθύνη συντήρησης, οι κανόνες επέμβασης στην κοινή υποδομή και η αντιμετώπιση βλαβών.

Η αρχή που έχει ήδη τεθεί από τον ευρωπαϊκό Κανονισμό είναι ότι τα αιτήματα πρόσβασης στην ενδοκτιριακή φυσική υποδομή πρέπει να αντιμετωπίζονται με δίκαιους, εύλογους και χωρίς διακρίσεις όρους.