Πολεοδομίες: η υπόθεση διαφθοράς ξεπαγώνει την μεταφορά τους στο Κτηματολόγιο

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Η υπόθεση διαφθοράς στις Πολεοδομίες, που κυριάρχησε στην επικαιρότητα τον Ιούνιο, επανέφερε στις κυβερνητικές προτεραιότητες το σχέδιο μεταφοράς των Υπηρεσιών Δόμησης από τους Δήμους στο Κτηματολόγιο και τη σύσταση του νέου Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), το οποίο έχει μείνει πίσω από τα αρχικά χρονοδιαγράμματα.

-«Μια πολύ σημαντική μεταρρύθμιση, κ. Υπουργέ Περιβάλλοντος, είναι η απορρόφηση των Πολεοδομιών από το Κτηματολόγιο. Νομίζω ότι όλοι πια έχουμε αντιληφθεί την πολύ μεγάλη σημασία αυτής της παρέμβασης», είπε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, απευθυνόμενος στον Σταύρο Παπασταύρου, κατά την εισαγωγική ομιλία του στην συνεδρίαση του τελευταίου υπουργικού συμβουλίου, αναφερόμενος στις μεταρρυθμίσεις, που πρέπει να προχωρήσουν εντός του 2026.

Από τη «βαθιά κατάψυξη» ανάθεση της μεταρρύθμισης, ώς έργο του Υπερταμείου 

Από τον ορυμαγδό δηλώσεων και ανακοινώσεων, που έχουν ακολουθήσει από την εξαγγελία της μεταρρύθμισης για τις Πολεοδομίες, που έγινε από τον πρωθυπουργό στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 2025 και την επίσημη παρουσίαση της νομοθετικής πρωτοβουλίας για τον νέο Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, που έγινε στο υπουργικό συμβούλιο στις 27 Νοεμβρίου 2025 από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου και τον αείμνηστο υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Ταγαρά, μέχρι σήμερα το συγκεκριμένο βήμα, που έχει γίνει για την υλοποίηση της σχετικής μεταρρύθμισης, είναι η πρόσφατη απόφαση του ΥΠΕΝ, ένταξης της μεταφοράς των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο ως έργο που ανατέθηκε στο Υπερταμείο. δείτε εδώ στο ecopress

Οι δυσκολίες του εγχειρήματος, που επισημαίνουν τεχνικοί και επιστημονικοί φορείς,  οι αντιδράσεις των Δήμων και της ΚΕΔΕ και τα μεγάλα προβλήματα τόσο στην ολοκλήρωση της κτηματογράφησης με χιλιάδες εκκρεμότητες και λάθη στην καταγραφή της δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας, όσο και στην καθημερινή λειτουργία του Κτηματολογίου, ώστε ο φορέας να υποδεχθεί αρμοδιότητες των ΥΔΟΜ και να συσταθούν νέα Κέντρα Δόμησης, είχαν ως αποτέλεσμα μέχρι τώρα σιωπηρά να πάει πίσω η μεταρρύθμιση του ΕΟΚΕΔ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 18 Μάϊου 2026  στην συνεδρίαση του ΔΣ της ΚΕΔΕ, όταν έγιναν ερωτήσεις προς το προεδρείο της ΚΕΔΕ από δημάρχους, οι οποίοι ζήτησαν ενημέρωση για την εφαρμογή του κυβερνητικού σχεδίου για τη μεταφορά των ΥΔΟΜ των Δήμων στο Κτηματολόγιο, οι αντιπρόεδροι της ΚΕΔΕ Γρηγόρης Κωνσταντέλλος και Γιώργος Παπαναστασίου απάντησαν ότι «το θέμα είναι σε βαθιά κατάψυξη», και ο Λάζαρος Κυρίζογλου πρόεδρος της ΚΕΔΕ, συμφωνώντας με τους δύο αντιπροέδρους  της ΚΕΔΕ, πρόσθεσε ότι «πράγματι το θέμα των ΥΔΟΜ είναι σε βαθιά κατάψυξη, γιατί να το σκαλίσουμε». Και το θέμα τέθηκε εκτός συζήτησης δείτε εδω στο ecopress

Σε σταθερή βάση η ΚΕΔΕ είχε και διατηρεί τη θέση ότι οι αρμοδιότητες πρέπει να παραμείνουν στην Αυτοδιοίκηση με ενίσχυση προσωπικού και πόρων, προαναγγέλλοντας προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας εφόσον επιχειρηθεί η μεταφορά των ΥΔΟΜ από τους Δήμους στο Κτηματολόγιο.

Τι λένε οι κυβερνητικές ανακοινώσεις και τι δείχνουν τα χρονοδιαγράμματα

Η κυβέρνηση, που τονίζει ότι είχε την πρόνοια να δρομολογήσει την μεταρρύθμιση σε προηγούμενο χρόνο, πριν την αποκάλυψη της υπόθεσης διαφθοράς στις Πολεοδομίες, και ότι ο ΕΟΚΕΔ είναι η απάντηση εξυγίανσης του συστήματος έκδοσης οικοδομικών αδειών και ελέγχου κατασκευών, εμφανίζεται να αναθερμαίνει και να επισπεύδει τις πρωτοβουλίες της για την εφαρμογή του σχεδίου, χωρίς ωστόσο να ανακοινώνονται νέα επικαιροποιημένα χρονοδιαγράμματα.

Με βάση τη χρονική ακολουθία των επίσημων ανακοινώσεων, το σχέδιο για τον ΕΟΚΕΔ ξεκίνησε ως εξαγγελία για εφαρμογή εντός του 2026, παρουσιάστηκε επισήμως στο υπουργικό συμβούλιο τον Νοέμβριο του 2025 με πρόβλεψη νομοθέτησης έως το πρώτο τρίμηνο του 2026 και πιλοτικής λειτουργίας τον Ιούνιο του 2026. Τα χρονοδιαγράμματα αυτά δεν έχουν τηρηθεί ούτε επικαιροποιηθεί.

Παράλληλα  η πρόσφατη απόφαση του ΥΠΕΝ ανάθεσης του έργου στο Υπερταμείο,  τοποθετεί το έργο τεχνικής και χρηματοοικονομικής υποστήριξης από τις 18 Μαρτίου 2026 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού για το σχέδιο μεταφοράς των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο

Στις 15 Ιουνίου 2026 αναφερόμενος  στην υπόθεση των Πολεοδομιών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι:

«Σημαντικό γεγονός, είναι η εξάρθρωση του κυκλώματος εκβιασμών και χρηματισμού στις πολεοδομίες της Αθήνας από την Ελληνική Αστυνομία. Είναι ένα γεγονός που επιβεβαιώνει, με τον πιο εμφατικό τρόπο, ότι η μάχη με τη διαφθορά δεν κερδίζεται με ευχολόγια, αλλά με σχέδιο, επιμονή και πολιτική βούληση.

Πριν από εννέα μήνες, από το βήμα της ΔΕΘ, είχα ανακοινώσει μία εμβληματική μεταρρύθμιση: τη μεταφορά του κρίσιμου έργου έκδοσης και ελέγχου των οικοδομικών αδειών από τις διάσπαρτες δημοτικές δομές στο νέο, ενιαίο και ψηφιακό Κτηματολόγιο. Διότι γνωρίζουμε ότι οι εστίες αδιαφάνειας και οι πελατειακές εξαρτήσεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα όταν το κράτος αποκτά σύγχρονα εργαλεία ελέγχου, διαφάνειας και λογοδοσίας.

Το μήνυμα είναι σαφές: δεν υπάρχουν άβατα, δεν υπάρχουν «ανέγγιχτοι».

Όπως συγκρουστήκαμε μέσω της ανεξάρτητης πλέον ΑΑΔΕ με τα πάσης φύσεως κυκλώματα στις τοπικές εφορίες, έτσι συγκρουόμαστε με κάθε κύκλωμα παραβατικότητας και στις τοπικές πολεοδομίες. Έτσι θα συνεχίσουμε να χτυπάμε κάθε θύλακα διαφθοράς, όσο ισχυρός και αν θεωρεί ότι είναι.

Η υπόθεση αυτή ερευνήθηκε και οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη μετά από ανώνυμη καταγγελία στην Ελληνική Αστυνομία. Πράγμα που σημαίνει ότι κάθε καταγγελία ερευνάται και εφόσον τεκμηριωθεί φτάνει μέχρι τέλους.

Γι’ αυτό και καλώ τους πολίτες να εμπιστεύονται τις αρχές και να μην διστάζουν να καταγγέλουν όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με τέτοιες υποθέσεις. Αυτή η αποφασιστικότητά μας συνοδεύεται από έργο με μετρήσιμο αποτύπωμα. Μόλις τον περασμένο μήνα ολοκληρώσαμε την κτηματογράφηση της χώρας σε ποσοστό 99%, κλείνοντας μία εκκρεμότητα σχεδόν διακοσίων ετών για το ελληνικό κράτος.

Έχουμε θέσει ως ορίζοντα το 2030, ώστε η Ελλάδα να διαθέτει πλήρως οργανωμένο χωρικό σχεδιασμό και σαφείς χρήσεις γης σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας. Πρόκειται για μία «σιωπηλή» αλλά βαθιά μεταρρύθμιση, που θωρακίζει τη νομιμότητα, ενισχύει την ανάπτυξη και αποκαθιστά τη σχέση εμπιστοσύνης του πολίτη με το κράτος. Γιατί, τελικά, όταν υπάρχει βούληση, το κράτος μπορεί να τα βάλει με οποιονδήποτε και να κερδίσει».

Στις 23 Ιουνίου 2026, σε εκδήλωση για το Ελληνικό Κτηματολόγιο με θέμα: «Από μια εκκρεμότητα δεκαετιών σε μια νέα εποχή με διαφάνεια, ταχύτητα και ασφάλεια», ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συμμετείχε σε συζήτηση για το Κτηματολόγιο ως μεταρρύθμιση που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αλλάζει το μοντέλο λειτουργίας σε θέματα ιδιοκτησίας και συναλλαγών και πάλι ο πρωθυπουργός μίλησε για το σχέδιο μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο.

Οι δηλώσεις Παπασταύρου μετά το σκάνδαλο στις Πολεοδομίες

Με αφορμή το σκάνδαλο στις Πολεοδομίες, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε στις 19 Ιουνίου 2026, ότι «χρειάζεται να προχωρήσουμε σε μία ριζική μεταρρύθμιση στις Πολεοδομίες» και μίλησε για «ένα one-stop-shop, ένα gov.gr για τις Πολεοδομίες».

Ο υπουργός συνέδεσε τη μεταρρύθμιση με την ανάγκη ψηφιακού αρχείου και περιορισμού της ανθρώπινης παρέμβασης σημειώνοντας ότι:

-«Αυτή τη μεταρρύθμιση έχει ανακοινώσει ο Πρωθυπουργός,  ούτως ώστε να είναι όλα σε ένα ψηφιακό αρχείο, να μην παρεμβαίνει ο ανθρώπινος παράγοντας».

Παράλληλα αναφέρθηκε και στον νέο Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, λέγοντας ότι ενοποιήθηκαν 180 νομοθετήματα σε έναν κώδικα 477 άρθρων. δείτε εδώ στο ecopress

Τι είπε ο Δημήτρης Παπαστεργίου στην ΚΕΔΕ

Την ίδια περίοδο σε συνάντηση του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου με την ΚΕΔΕ, το θέμα των ΥΔΟΜ συζητήθηκε στο πλαίσιο των ψηφιακών έργων και των αρμοδιοτήτων των Δήμων.

Ο υπουργός ανέφερε ότι «η διαφθορά δεν οφείλεται στους δήμους αλλά στην πολυνομία» και υποστήριξε ότι πρέπει να απλοποιηθεί η νομοθεσία και να περιοριστεί η διακριτική ευχέρεια που αφήνουν οι πολύπλοκες διατάξεις».

Στην ίδια συζήτηση, ο κ. Παπαστεργίου, αφού επισήμανε ότι η μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο είναι αρμοδιότητα του ΥΠΕΝ, ανέφερε ότι, μαζί με τις ΥΔΟΜ, μεταφέρεται και η ευθύνη για επικίνδυνα ετοιμόρροπα και αυθαίρετα κτίσματα, ώστε την ευθύνη να έχει ο ίδιος φορέας που εκδίδει τις οικοδομικές άδειες.

Παράλληλα, παρουσίασε τη δημιουργία Ενιαίου Κόμβου Ακινήτων, στον οποίο θα συνδέονται στοιχεία όπως ΚΑΕΚ, ΑΤΑΚ, Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, αριθμός παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και στοιχεία ύδρευσης.

Τι προβλέπει η απόφαση μεταφοράς των ΥΔΟΜ ως έργο, που ανατέθηκε στο Υπερταμείο

Όπως έγραψε το ecopress , ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου υπέγραψε απόφαση ένταξης της πράξης «Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Κτηματολόγιο των Υπηρεσιών Δόμησης», με κωδικό ΟΠΣ 5228639, στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ 2026-2030. Το έργο έχει συνολική δημόσια δαπάνη 6,2 εκατ. ευρώ και αφορά παροχή υπηρεσιών τεχνικού και χρηματοοικονομικού συμβούλου, καθώς και τεχνικής βοήθειας για τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων από τις ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο.

Η απόφαση, αναφέρει ότι «φυσικό αντικείμενο του έργου αποτελεί η ενσωμάτωση στο Ελληνικό Κτηματολόγιο των Υπηρεσιών Δόμησης», η οποία στοχεύει στη δημιουργία νέων Κέντρων Δόμησης εντός του Ελληνικού Κτηματολογίου. Τα Κέντρα αυτά θα αναλάβουν τις διαδικασίες έκδοσης οικοδομικών αδειών και ελέγχων κατασκευών, με μεταφορά των σχετικών αρμοδιοτήτων από τους Δήμους όπου λειτουργούν σήμερα.

Στην κατανομή της δημόσιας δαπάνης προβλέπεται ποσό 6,169 εκατ. ευρώ για την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε., το Υπερταμείο, και 31.000 ευρώ για τη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ. Με βάση την ίδια απόφαση, το έργο χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και εντάσσεται στον άξονα προτεραιότητας «Ψηφιοποίηση και αυτοματοποίηση διαδικασιών».

Το σχέδιο για την μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο και τον ΕΟΚΕΔ

 Το σχέδιο για τον νέο Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης προβλέπει ότι ο νέος φορέας θα αναλάβει την «καταγραφή, τεκμηρίωση και εγγύηση της ιδιοκτησίας», την έκδοση οικοδομικών αδειών και συναφών πράξεων, όπως βεβαιώσεις όρων δόμησης και προεγκρίσεις, τον έλεγχο κατασκευών και την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Το ΥΠΕΝ παρουσιάζει τον ΕΟΚΕΔ ως πλήρως ψηφιακό φορέα, που θα παρέχει ενιαία και συνεκτική πληροφόρηση σε πολίτες, μηχανικούς, νομικούς και επενδυτές. 

Τα Περιφερειακά και Τοπικά Κέντρα Δόμησης

Η δομή του νέου φορέα, προβλέπει διοικητή ως επικεφαλής του Οργανισμού, έναν υποδιοικητή για τα θέματα του Κτηματολογίου και έναν υποδιοικητή για τα θέματα δόμησης. Στη νέα Γενική Διεύθυνση Δόμησης θα υπάγονται 20 Περιφερειακά Κέντρα Δόμησης και 77 Τοπικά Κέντρα Δόμησης, τα οποία θα αξιοποιούν τα σημερινά Κτηματολογικά Γραφεία.

Οι ΥΔΟΜ θα ενταχθούν στο νέο δίκτυο του ΕΟΚΕΔ και οι λειτουργίες και το προσωπικό τους θα ενσωματωθούν στα Περιφερειακά και Τοπικά Κέντρα Δόμησης.

Τα νέα Κέντρα θα στεγαστούν στα σημερινά Κτηματολογικά Γραφεία, αξιοποιώντας την αντιστοίχιση του δικτύου του Κτηματολογίου με τις σημερινές ΥΔΟΜ, ενώ η εξυπηρέτηση θα γίνεται είτε σε φυσικό σημείο ανά περιοχή είτε μέσω πλήρως ψηφιακών υπηρεσιών, χωρίς υποχρέωση εντοπιότητας.

Με βάση το αρχικό χρονοδιάγραμμα, η πρώτη εφαρμογή θα γινόταν σε τρία Περιφερειακά Κέντρα και αντίστοιχα Τοπικά Κέντρα τον Ιούνιο του 2026, τα οποία θα στεγάζονταν σε κτίρια όπου ήδη λειτουργούν Κτηματολογικά Γραφεία.

Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης και τριπλό σύστημα ελέγχου

Στο σχέδιο του ΕΟΚΕΔ περιλαμβάνεται η δημιουργία Μητρώου Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης. Στους ελεγκτές αυτούς θα ανατίθεται με κλήρωση ο υποχρεωτικός έλεγχος όλων των αδειών πριν από την έναρξη εργασιών. Αν διαπιστώνεται πλημμελής εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας, τον τελικό έλεγχο για την οικοδομική άδεια θα πραγματοποιεί η Γενική Διεύθυνση Δόμησης.

Το νέο σύστημα ελέγχου αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα:

♦ Το πρώτο επίπεδο αφορά το Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης, με κλήρωση και υποχρεωτικό έλεγχο όλων των αδειών πριν την έναρξη εργασιών.

♦ Το δεύτερο επίπεδο αφορά τον έλεγχο ολοκλήρωσης των εργασιών από Ελεγκτή Δόμησης και, σε περίπτωση πλημμελούς εφαρμογής της νομοθεσίας, τον τελικό έλεγχο από τη Γενική Διεύθυνση Δόμησης.

♦ Το τρίτο επίπεδο αφορά δειγματοληπτικό έλεγχο κατασκευών για το 30% των οικοδομικών αδειών που υλοποιούνται κάθε χρόνο, με ψηφιακή επιλογή και χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό υποθέσεων με μεγαλύτερη πιθανότητα παρεκκλίσεων.

Στην επίσημη παρουσίαση του ΥΠΕΝ αναφέρεται επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα χρησιμοποιείται ως «έξυπνο φίλτρο» για τον εντοπισμό φακέλων υψηλότερου κινδύνου, όπως σε περιοχές αυθαιρεσίας, ζώνες προστασίας ή έργα μεγαλύτερης πολυπλοκότητας, και ότι με αυτόν τον τρόπο θα ελέγχεται περίπου το 30% των αδειών, όχι τυχαία αλλά με αξιοποίηση διαθέσιμων δεδομένων.

Τι μεταφέρεται και τι παραμένει στους Δήμους

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, στον νέο Οργανισμό μεταφέρονται οι αρμοδιότητες των ΥΔΟΜ που αφορούν την έκδοση οικοδομικών αδειών, τις προεγκρίσεις και βεβαιώσεις όρων δόμησης, τον έλεγχο κατασκευών και την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Παράλληλα, οι σημερινές λειτουργίες προβλέπεται να ταυτοποιηθούν, να ενοποιηθούν και να απλοποιηθούν μέσω κοινών διαδικασιών, ενιαίων ψηφιακών εργαλείων, κεντρικού συντονισμού και πλήρους διαλειτουργικότητας με τα δεδομένα του Κτηματολογίου.

Οι Δήμοι, σύμφωνα με την ίδια παρουσίαση, διατηρούν κρίσιμες αρμοδιότητες τοπικού πολεοδομικού σχεδιασμού, όπως η εκπόνηση και παρακολούθηση πολεοδομικών μελετών, αναπλάσεων και επεκτάσεων σχεδίων πόλης, η διαχείριση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, η συμμετοχή σε αποφάσεις για χωροταξία, χρήσεις γης και Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, η σύνταξη διαγραμμάτων και πράξεων εφαρμογής, οι διαδικασίες τακτοποίησης, αναλογισμού, προσκυρώσεων και καταχωρίσεων, οι προτάσεις για άρση απαλλοτριώσεων και οι ρυμοτομικές και τοπογραφικές εφαρμογές.

Το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι με αυτόν τον τρόπο οι Δήμοι παραμένουν «θεματοφύλακες» του σχεδιασμού της περιοχής τους, ενώ η έκδοση των οικοδομικών αδειών και ο έλεγχος του δομημένου περιβάλλοντος μεταφέρονται στον νέο Οργανισμό.