Που πάνε τα 4,7 δισ. ευρώ του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου

Εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο νομοσχέδιο, που καθορίζει το θεσμικό και οργανωτικό πλαίσιο  για την αξιοποίηση των πόρων του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, που έχει προϋπολογισμό 4,7 δισ. ευρώ και οι δράσεις του θα υλοποιηθούν από το 2026 έως το 2032. Τα 2 δις ευρώ πηγαίνουν στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού.

Στο υπουργικό συμβούλιο της Δευτέρας 26 Ιανουαρίου 2026 ο  αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νικόλαος Παπαθανάσης παρουσίασε το νομοσχέδιο για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού.

Το νομοσχέδιο δημιουργεί το απαραίτητο θεσμικό και οργανωτικό πλαίσιο ώστε η Ελλάδα να αξιοποιήσει τους ευρωπαϊκούς πόρους του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου για την πράσινη μετάβαση και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει προβλήματα ενεργειακής φτώχειας και ανισοτήτων, διασφαλίζοντας κοινωνικά δίκαιη και αποτελεσματική μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της σύστασης μιας ενιαίας Ειδικής Υπηρεσίας.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση στόχοι του παρόντος νομοσχεδίου είναι: 

α) η προώθηση των στρατηγικών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κλιματική ουδετερότητα, μέσω της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μέσω της αύξησης της ενεργειακής αποδοτικότητας και της καθιέρωσης της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,

β) η παροχή στοχευμένης στήριξης σε ευάλωτα νοικοκυριά, ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις και ευάλωτους χρήστες μεταφορών, ιδίως σε όσους δεν έχουν επαρκή πρόσβαση σε βασικές ενεργειακές υπηρεσίες ή δυσκολεύονται να καλύψουν το κόστος μεταφορών.

Δημιουργείται σε εθνικό επίπεδο το κατάλληλο οργανωτικό πλαίσιο για τον συντονισμό, την εποπτεία και την υποστήριξη της υλοποίησης των χρηματοδοτούμενων δράσεων σύμφωνα με τους Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις αρχές της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής συνοχής.

Που πάνε τα 4,7 δισ. ευρώ του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου

Το νομοσχέδιο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και προβλέπεται ότι το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο συγκροτεί ένα συνεκτικό και στοχευμένο πλέγμα μεταρρυθμίσεων, επενδύσεων και επιδοματικών μέτρων. Οι δράσεις του οργανώνονται σε τρεις βασικούς πυλώνες: κτίρια, μεταφορές και άμεση εισοδηματική στήριξη. Στοχεύουν στην άρση κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων, με έμφαση σε ευάλωτες ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία και οι μονογονεϊκές οικογένειες. Δυνητικά ωφελούμενοι του νέου Ταμείου είναι 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 75 χιλ. πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Οι δράσεις στον κτιριακό τομέα 

Οι βασικές πρωτοβουλίες που εντάσσονται στο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο, στον τομέα των κτιρίων, είναι οι εξής:

♦ Ενεργειακή θωράκιση κτιρίων και αντικατάσταση συσκευών για μείωση ενεργειακού κόστους.

♦ Δημιουργία Κοινωνικών Κατοικιών σε ακίνητα Δημοσίου / Δήμων, για χρήση και από δημόσιους λειτουργούς.

♦ Νέο Ανακαινίζω-Νοικιάζω. Ανακαίνιση Φοιτητικών Εστιών.

♦ Εξυπηρέτηση και καθοδήγηση ευάλωτων πολιτών και πολύ μικρών επιχειρήσεων μέσω Κέντρων Κοινότητας Δήμων και Επιμελητηρίων.

Για τα έργα ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών και την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού προβλέπεται νέα προσέγγιση στην υλοποίησή τους, αξιοποιώντας εργαλεία της αγοράς και την οικονομία κλίμακος που δημιουργείται από την ομαδοποίηση και τυποποίηση των ενεργειακών παρεμβάσεων στις κατοικίες.

Ειδικότερα σημειώνεται ότι:

→ Η επενδυτική δράση για την “Ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών ακινήτων με υποχρέωση για μακροχρόνια μίσθωση σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και ευάλωτους φοιτητές” προβλέπεται να παρέχει χρηματοδότηση σε ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών για τη λειτουργική και ενεργειακή τους αναβάθμιση, με την υποχρέωση να τα μισθώσουν μακροχρόνια έναντι μειωμένου ενοικίου, σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και φοιτητές. Τα επιλέξιμα ακίνητα, θα πρέπει να έχουν δηλωθεί ως κενά (δεν χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία ή ενοικιάζονται) στο φορολογικό έντυπο Ε2 τα τελευταία χρόνια. Στόχος της δράσης είναι η επαναφορά στη στεγαστική αγορά ακινήτων που παρέμεναν κλειστά για χρόνια, ώστε να αυξηθεί η διαθεσιμότητα οικονομικά προσιτών και ενεργειακά αποδοτικών ακινήτων προς ενοικίαση που θα απευθύνονται ειδικά σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και ευάλωτους φοιτητές σε όλη την χώρα.

→ Προβλέπεται  η δωρεάν παροχή τη υπηρεσίας από πιστοποιημένους Μηχανικούς, δεδομένου ότι πλήθος των ευάλωτων νοικοκυριών αδυνατεί να δαπανήσει χρήματα για την έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης.  Στόχος την δράσης, η οποία θα έχει μεγαλύτερη ένταση σε περιοχές με πιο ψυχρό κλίμα και χαμηλές θερμοκρασίες, είναι η ποιοτική και αποτελεσματική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων ευάλωτων νοικοκυριών, συμβάλλοντας στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης τους και στη μείωση του ενεργειακού κόστους.

→ Προτείνεται μια μεταρρύθμιση των υφιστάμενων ή παλαιότερων μοντέλων του «Εξοικονομώ». Η μεταρρύθμιση εστιάζει σε έναν ριζικό μετασχηματισμό τόσο στο πλαίσιο λειτουργίας της δράσης, όσο και στη χρήση ενός συνδυασμού εργαλείων χρηματοδότησης των προβλεπόμενων επενδύσεων, που θα τύχουν μεγαλύτερης εξειδίκευσης το αμέσως επόμενο διάστημα.

→ Επιπλέον, θα παρέχονται κίνητρα σε φορείς της ενεργειακής και κατασκευαστικής αγοράς για δράσεις στα ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά με σκοπό η εμπλοκή τους να λειτουργήσει συμπληρωματικά στην υφιστάμενη δομή της σχεδιαζόμενης δράσης. Στόχος της μεταρρύθμισης είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, ο περιορισμός της γραφειοκρατίας των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, εστιάζοντας κυρίως στην αύξηση της συμμετοχής των ενεργειακά ευάλωτων νοικοκυριών σε αυτά και κυρίως οι αποδοτικές επενδύσεις με όρους κόστους-οφέλους έτσι ώστε οι παρεμβάσεις να παράγουν ουσιαστικό αποτέλεσμα

Οι δράσεις στον τομέα των μεταφορών

Οι δράσεις που έχουν ενταχθεί στον τομέα των μεταφορών είναι οι εξής:

♦ Ηλεκτρικά λεωφορεία σε αστικά κέντρα.

♦ Νέοι και αναβαθμισμένοι συρμοί μετρό.

♦ Υποδομές προσβασιμότητας σε σταθμούς ΟΣΕ και ΜΜΜ.

♦ Κατασκευή ποδηλατοδρόμων και πεζοδρομίων.

♦ Ανανέωση στόλου οχημάτων και φορτηγών.

Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, προβλέπονται δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης και αντικατάστασης ενεργοβόρου εξοπλισμού, καθώς και απόκτηση επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων.

Επιπλέον, όσον αφορά τα μέτρα άμεσης εισοδηματικής στήριξης, έχει προβλεφθεί επίδομα θέρμανσης για ευάλωτα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα. Καθώς και επιδότηση ενοικίου για ευάλωτα νοικοκυριά και δημόσιους λειτουργούς που εργάζονται εκτός έδρας, και ιδίως σε ορεινές, απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές.