Προς νέο ναυάγιο η εξαγορά καταπατημένων ακινήτων του δημοσίου από ιδιώτες

Στα …αζήτητα παραμένει τουλάχιστον το 87% των καταπατημένων εκτάσεων του δημοσίου, λίγες ημέρες προτού εκπνεύσει και η παράταση ενός έτους που έδωσε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών  (ΥΠΕΘΟΟ), για την υποβολή αιτήσεων από τους ιδιώτες που τα κατέχουν, προκειμένου να τα εξαγοράσουν.

Ενώ στις 11 Σεπτεμβρίου τελειώνει η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων στην πλατφόρμα https://aeda.apps.gov.gr, το ενδιαφέρον είναι ιδιαίτερα περιορισμένο, καθώς έχουν υποβληθεί περίπου 12.000 αιτήσεις εξαγοράς (πολλές μάλιστα δεν έχουν ακόμα οριστικοποιηθεί), σε σύνολο 90.000 καταπατημένων εκτάσεων, παρά τις γενναίες εκπτώσεις και τις άτοκες δόσεις, που προσφέρει η σχετική ρύθμιση. Ανάλογα με την περίπτωση, οι εκπτώσεις στο τίμημα της εξαγοράς, μπορούν να φθάσουν έως και το 80%, ενώ το ποσό μπορεί να εξοφληθεί σε έως 60 άτοκες δόσεις.

Οι αυστηρές προϋποθέσεις, το πλήθος των δικαιολογητικών που απαιτούνται αλλά και το κόστος εξαγοράς, το οποίο, παρά τις προβλεπόμενες εκπτώσεις, θεωρείται υψηλό, φαίνεται να λειτούργησαν ανασταλτικά για την υπαγωγή στη ρύθμιση.

Το περιορισμένο ενδιαφέρον αποδίδεται και στο γεγονός ότι πολλοί ιδιώτες, έχουν ήδη δηλώσει τις εκτάσεις στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και προτιμούν να διεκδικήσουν δικαστικά την κυριότητα των ακινήτων αντί να προχωρήσουν στην εξαγορά τους από το Δημόσιο.

Αίτημα για νέα παράταση

Στο ΥΠΕΘΟΟ, έχουν ήδη υποβληθεί αιτήματα για νέα παράταση της προθεσμίας εξαγοράς των καταπατημένων εκτάσεων, με την Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου να ζητά παράλληλα αλλαγές στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Η Ένωση επισημαίνει ότι οι ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές ιδιαιτερότητες των Δωδεκανήσων καθιστούν σε πολλές περιπτώσεις εξαιρετικά δύσκολη ή ακόμη και αδύνατη την εφαρμογή του νόμου. Μεταξύ των βασικών προβλημάτων αναφέρεται η απαίτηση προηγούμενης δήλωσης του ακινήτου στο Ε9, όταν δεν υπάρχει ΚΑΕΚ, αυτοτελής κτηματολογική μερίδα ή άλλα αναγκαία στοιχεία ταυτοποίησης. Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται νέα ουσιαστική παράταση, ειδική μεταβατική ρύθμιση για τα Δωδεκάνησα και εξαίρεση από την υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης στο Ε9, όταν αποδεικνύεται αντικειμενική αδυναμία. Παράλληλα, προτείνεται η μακροχρόνια κατοχή να μπορεί να αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο μέσο.

Η διαδικασία

Η είσοδος των αιτούντων στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ (aeda.apps.gov.gr) γίνεται με τη χρήση κωδικών Τaxisnet και δίνεται η δυνατότητα υποβολής της αίτησης εξαγοράς από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Για την υποβολή της αίτησης απαιτείται παράβολο 300 ευρώ, το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται, εφόσον η αίτηση απορριφθεί.

Επίσης, μαζί με την αίτηση, θα πρέπει να υποβάλλουν μια σειρά δικαιολογητικά όπως τοπογραφικό διάγραμμα του προς εξαγορά δημοσίου ακινήτου με συνημμένη δήλωση μηχανικού, φύλλο προσδιορισμού της αντικειμενικής αξίας οικοπέδου ή γηπέδου, βεβαίωση όρων δόμησης της αρμόδιας υπηρεσίας δόμησης, οικοδομική άδεια, εφόσον υπάρχει, τίτλους από τους οποίους προκύπτει η κατοχή και συνοδευτικό σημείωμα, στο οποίο αποτυπώνεται η κατοχή, υπεύθυνη δήλωση για την έκταση των προς εξαγορά δημοσίων ακινήτων, έγγραφο για τη χρήση του δημοσίου ακινήτου και αντίγραφο του εντύπου Ε1 και Ε9.

Βασική προϋπόθεση του δικαιώματος υποβολής αίτησης εξαγοράς είναι η άσκηση από τον ίδιο τον αιτούντα ή τους δικαιοπαρόχους, επί δημοσίου ακινήτου, αδιαλείπτως κατοχή: επί 30 τουλάχιστον έτη με τίτλο, επί 40 τουλάχιστον έτη χωρίς τίτλο, εφόσον ο αιτών χρησιμοποιεί το ακίνητο ως την κύρια κατοικία του ή ως βοηθητικό χώρο αυτής ή για να ασκεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα.

Σημειώνεται ότι με το νέο πλαίσιο καταργήθηκε η προϋπόθεση ύπαρξης κτίσματος για την υποβολή της αίτησης εξαγοράς ενώ δεν επιτρέπεται η εξαγορά ακινήτου με αυθαίρετο κτίσμα.

Επίσης το ακίνητο θα πρέπει να έχει δηλωθεί στο έντυπο «Ε9» για τα 5 τουλάχιστον έτη που προηγούνται της αίτησης, προκειμένου να είναι σαφές ότι οι αιτούντες θεωρούσαν πως το ακίνητο είναι δικό τους.

Εφόσον η αίτηση εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή εντός 5 ημερών εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής το οποίο κοινοποιείται στον αιτούντα και περιλαμβάνει την περιγραφή του εξαγοραζόμενου ακινήτου (εμβαδόν και όρια), τα στοιχεία του αιτούντος, το τίμημα εξαγοράς, καθώς και το ποσό της εφάπαξ και τμηματικής καταβολής.

Η εξαγορά

Το τίμημα υπολογίζεται με βάση τις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων και κοινωνικά κριτήρια (για ευπαθείς ομάδες, πολύτεκνους, άτομα με αναπηρία). Επί του τιμήματος εξαγοράς προβλέπονται εκπτώσεις που φτάνουν το ανώτατο μέχρι 80%, ανάλογα με την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του αιτούντος.

Επίσης, εφαρμόζεται έκπτωση:

50%, αν ο ιδιώτης έχει αναγνωριστεί πρωτόδικα ως κύριος του ακινήτου.

50%, αν ο ιδιώτης έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και έχει ασκηθεί αγωγή από το Δημόσιο ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης αγωγής.

70%, αν έχει ασκήσει ένδικο μέσο κατά δικαστικής απόφασης για την αναγνώριση της κυριότητας του ακινήτου έως την 31-12-2022.

80% επί της αντικειμενικής αξίας για ακίνητο που καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες του αιτούντος (ή του αρχικού δικαιοπαρόχου), ως αποτέλεσμα μαζικής εγκατάστασης πληθυσμιακών ομάδων πριν από το 1964.

Το τίμημα εξοφλείται είτε εφάπαξ με έκπτωση 10% είτε τμηματικά σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό τα 100 ευρώ μηνιαίως.