Του Δημήτρη Παυλόπουλου*

Ο Τάλως ήταν μυθικός φύλακας της Κρήτης. Ήταν γιγάντιος ,ανθρωπόμορφος και με σώμα από χαλκό. Θεωρείται το πρώτο ρομπότ που κατασκευάστηκε η δημιουργήθηκε από την φαντασία. Σχετικά με την προέλευση του υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές. Η πιο γνωστή από τον Απολλόδωρο λέει πως τον κατασκεύασε ο θεός Ήφαιστος για να φυλάει την Κρήτη. Ο Πλάτων τον θεωρεί υπαρκτό πρόσωπο, αδελφό του Ραδάμανθυ. Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος αναφέρει ότι ήταν δώρο του Δια στην Ευρώπη, η οποία μετά τον χάρισε στο γιο της Μίνωα.

Θάνατος του Τάλου.Ερυθρόμορφος ελικωτός κρατήρας του ζωγράφου του Τάλου, περίπου400-390 π.Χ. Ο Τάλος αργοπεθαίνει στην αγκαλιά του Κάστορα και του Πολυδεύκη. Ruvo, Museo Jatta, 1501. Πηγή: greek-language

Μεταγενέστερα ο Ι Κακριδής, βασιζόμενος στο ότι ο Ησύχιος γράφει πως Τάλως σήμαινε ήλιος (ενώ Ταλαίος είναι  το επίθετο του Δια στην Κρήτη), εκφράζει την άποψη ότι ήταν ηλιακή θεότητα που αργότερα μεταπλάστηκε σε ήρωα.

Ο Τάλως κατά τον Πλάτωνα ήταν επιφορτισμένος με το καθήκον να επιτηρεί την εφαρμογή των νόμων  στην Κρήτη, κουβαλώντας τους μαζί του σε χάλκινες πλάκες. Οι περισσότερες πήγες αναφέρουν ότι ήταν άγρυπνος φύλακας της Κρήτης, που γύριζε τις ακτές του νησιού τρεις φορές την ημέρα.

Κατά άλλους ήταν φτερωτός και το καθήκον αυτό εκτελούσε πετώντας. Κρατούσε σε απόσταση τα άγνωστα πλοία που πλησίαζαν την Κρήτη πετώντας τους τεράστιες πέτρες. Αν οι άγνωστοι είχαν ήδη αποβιβαστεί τους έκαιγε με την ανάσα του η πυράκτωνε το χάλκινο σώμα του σε κάποια φωτιά, τους αγκάλιαζε σφικτά πάνω του και τους έκαιγε.

Ο Τάλως διέμενε στην κορυφή του Κουλούκωνα, στην υψηλότερη κορυφή των Ταλαίων Ορέων σε υψόμετρο 1076 μέτρα, κοντά στο Γεροντοσπήλαιο Μελιδονίου, όπου σύμφωνα με τοπικές παραδόσεις, κατασκευάστηκε.

Το τέλος του Τάλω ήρθε όταν συναντήθηκε με τους Αργοναύτες που γύριζαν από την Κολχίδα. Θέλοντας να δέσουν οι Αργοναύτες στο νησί αντιμετώπισαν τον γίγαντα, που τους κρατούσε σε απόσταση ρίχνοντας βράχους πάνω στην Αργώ. Τότε η Μήδεια που ταξίδευε μαζί τους, μάγεψε με τα λόγια της τον Τάλω, υποσχόμενη του αθανασία, κι έτσι μπόρεσε να του αφαιρέσει το καρφί στη φτέρνα του, που έκλεινε την μια και μοναδική  φλέβα που διέτρεχε όλο το κορμί του  και περιείχε ιχώρ, ένα θεϊκό υγρό, αντί για αίμα, θανατώνοντας τον. Σύμφωνα με άλλη παραλλαγή η Μήδεια εξόντωσε τον Τάλω βάζοντας του μανία.. Άλλη εκδοχή αναφέρει ότι τον σκότωσε ο πατέρας του Φιλοκτήτη Ποιας, χτυπώντας με βέλος στο ίδιο αδύνατο σημείο του.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ

Ο Τάλως ήταν αρχικά ηλιακός θεός που ξέπεσε σε απλό ήρωα.

Αυτό συνάγεται από την σύνδεση του ήρωα με τον χαλκό και από την περιοδική του περιπλάνηση σε όλη την Κρήτη, που υποδηλώνει τις εποχές του έτους. Η σχέση του με τον ήλιο διαφαίνεται από την ιδιότητα του κριτή και του ελεγκτή για την πιστή εφαρμογή των νόμων στην Κρήτη. Ο Ήλιος θεωρείται ο δίκαιος κριτής που κρίνει από ψηλά τις πράξεις των ανθρώπων. Επίσης, αυτό προκύπτει και από το τέλος του ήρωα, ο όποιος πεθαίνει από την Μήδεια, που ήταν εγγονή του Ήλιου

Ο ΤΑΛΩΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

Ο Τάλως εμφανίζεται σε αρκετά νομίσματα της Φαιστού.

Ο αστεροειδής 5786 Τάλως, που ανακαλύφθηκε το 1991,πηρε το όνομα του από το μυθικό αυτό πλάσμα.

Στην αγγλική ταινία Jason and the Argonautes, ο Τάλως εμφανίζεται σε μια όχι και τόσο πιστή αναπαράσταση να πολεμά τους Αργοναύτες.

Ο μύθος του Τάλω αποτέλεσε το υλικό για το βραβευμένο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Στυλιανού Μωυσίδη («Τάλως ο τρόμος που ήρθε απ το χθες») του 1986.

Τέλος η ομοιότητα του Τάλω με ρομπότ και οι εντυπωσιακές δυνατότητες του, δίνουν τροφή σε συζητήσεις περί της κατοχής  εξελιγμένης τεχνολογίας από τους αρχαίους Έλληνες (πχ μηχανισμός Αντικυθήρων, Μινωικός υπολογιστής Παλιόκαστρου, Ερμηνείες ευρήματος Παπούρας κλπ).

*Δημήτρης Παυλόπουλος, Μηχανολόγος Ηλεκτρολόγος, Επιτροπή Πρωτοβουλίας Μινωικός Πολιτισμός  UNESCO , πρώην Πρόεδρος ΔΚΜ, πρώην Μέλος ΔΣ ΕΛΟΤ