Θερμομονωτικά υλικά: «κόπηκε» το 35% στους ευρωπαϊκούς ελέγχους

Σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική ενεργειακή απόδοση, την πυρασφάλεια και την αξιοπιστία των θερμομονωτικών υλικών που χρησιμοποιούνται στις οικοδομές προκαλούν τα αποτελέσματα ευρωπαϊκής έρευνας, στην οποία συμμετείχε και η Ελλάδα.

Ένα στα τρία προϊόντα που ελέγχθηκαν παρουσίασε τεχνική μη συμμόρφωση, ενώ σχεδόν δύο στα τρία είχαν προβλήματα πιστοποίησης ή σήμανσης, με άμεσο ενδιαφέρον για μηχανικούς, κατασκευαστές και ιδιοκτήτες ακινήτων.

Ευρωπαϊκοί έλεγχοι σε 106 θερμομονωτικά προϊόντα: τα αποτελέσματα

Η Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας του υπουργείου Ανάπτυξης ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής δράσης JACOP25, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2025 με συμμετοχή αρχών εποπτείας της αγοράς από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ΕΖΕΣ.

Οι έλεγχοι αφορούσαν πέντε κατηγορίες θερμομονωτικών υλικών: διογκωμένη πολυστερίνη (EPS), εξηλασμένη πολυστερίνη (XPS), κυψελωτό γυαλί, ξυλόμαλλο και ίνες ξύλου.

Οι εργαστηριακές δοκιμές επικεντρώθηκαν στη θερμική αντίσταση και στην αντίδραση στη φωτιά. Παράλληλα εξετάστηκαν η τεχνική τεκμηρίωση και η σήμανση CE των προϊόντων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής δράσης ελέγχων JACOP25, το 35% των θερμομονωτικών προϊόντων που εξετάστηκαν, δηλαδή 37 από τα 106 δείγματα, παρουσίασε τεχνική μη συμμόρφωση σε τουλάχιστον ένα από τα χαρακτηριστικά που ελέγχθηκαν.

Ειδικότερα, το 32% των δειγμάτων, δηλαδή 31 από τα 97, παρουσίασε αποκλίσεις στη θερμική αντίσταση σε σχέση με τις δηλωμένες επιδόσεις των προϊόντων, ενώ το 14%, δηλαδή 11 από τα 81 δείγματα, δεν ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις των δοκιμών αντίδρασης στη φωτιά.

Παράλληλα, στο 64% των συνολικά 106 δειγμάτων, δηλαδή σε 68 προϊόντα, διαπιστώθηκαν παρατυπίες στην τεχνική τεκμηρίωση ή στη σήμανση, όπως ελλείψεις στις Δηλώσεις Επιδόσεων (DoP), στη σήμανση CE και στις πληροφορίες προς τους χρήστες.

Διευκρινίζεται ότι τα ποσοστά αυτά αφορούν αποκλειστικά τα δείγματα που εξετάστηκαν στο πλαίσιο της δράσης JACOP25 και δεν μπορούν να γενικευθούν στο σύνολο των θερμομονωτικών προϊόντων που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή ή την ελληνική αγορά.

Γιατί οι αποκλίσεις στη θερμομόνωση επηρεάζουν το ενεργειακό κόστος

Στον έλεγχο θερμικής αντίστασης, 31 από τα 97 δείγματα, δηλαδή το 32%, δεν ανταποκρίθηκαν στις δηλωμένες επιδόσεις. Οι αποκλίσεις συνδέθηκαν κυρίως με διαφορές μεταξύ εργαστηριακών μετρήσεων και δηλωμένων τιμών, καθώς και με ανεπαρκές πάχος.

Για τους μηχανικούς, η διαπίστωση έχει ιδιαίτερη σημασία: η θερμική αντίσταση εκφράζει την ικανότητα του υλικού να περιορίζει τη μεταφορά θερμότητας. Όσο μεγαλύτερη είναι, τόσο καλύτερη είναι η θερμομονωτική του συμβολή.

Εάν το εγκατεστημένο προϊόν εμφανίζει μικρότερη αντίσταση από αυτήν που χρησιμοποιήθηκε στην ενεργειακή μελέτη, η πραγματική συμπεριφορά του κτιρίου μπορεί να υπολείπεται του σχεδιασμού, αυξάνοντας τις ανάγκες θέρμανσης και ψύξης.

Πυρασφάλεια: τι σημαίνει η μη συμμόρφωση του 14%

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν τα αποτελέσματα των δοκιμών αντίδρασης στη φωτιά. Από 81 δείγματα, τα 11 δεν συμμορφώθηκαν με τις σχετικές απαιτήσεις. Η αντίδραση στη φωτιά περιγράφει τη συμπεριφορά ενός υλικού όταν εκτίθεται σε φωτιά, όπως τη συμβολή του στην ανάπτυξη της πυρκαγιάς Δεν ταυτίζεται με την πυραντίσταση ολόκληρου του δομικού στοιχείου.

Για μελετητές και κατασκευαστές, επομένως, δεν αρκεί ο έλεγχος της θερμομονωτικής ικανότητας. Απαιτείται επιβεβαίωση της δηλωμένης κατηγορίας αντίδρασης στη φωτιά και της καταλληλότητας του προϊόντος για τη συγκεκριμένη κατασκευαστική εφαρμογή.

Στο 64% των προϊόντων προβλήματα στα πιστοποιητικά και στη σήμανση CE

Σε 68 από τα 106 δείγματα εντοπίστηκαν παρατυπίες στις Δηλώσεις Επιδόσεων (DoP), στη σήμανση CE ή στις υποχρεωτικές πληροφορίες προς τους χρήστες. Η Δήλωση Επιδόσεων επιτρέπει στον μηχανικό να ελέγξει τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του προϊόντος και να τα αντιπαραβάλει με τις απαιτήσεις της μελέτης.

Η σήμανση CE, από μόνη της, δεν αποτελεί εγγύηση ότι κάθε προϊόν είναι κατάλληλο για κάθε χρήση. Δηλώνει τη συμμόρφωση με το εφαρμοστέο εναρμονισμένο κανονιστικό πλαίσιο και πρέπει να συνοδεύεται από την προβλεπόμενη τεκμηρίωση.

Τι πρέπει να ελέγχουν μηχανικοί, κατασκευαστές και ιδιοκτήτες

Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη ουσιαστικού ελέγχου πριν από την προμήθεια και τοποθέτηση θερμομονωτικών υλικών, ιδιαίτερα σε νέες οικοδομές, θερμοπροσόψεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις.

Ο μελετητής και ο επιβλέπων μηχανικός χρειάζεται να αντιπαραβάλλουν τις δηλωμένες τιμές θερμικής αγωγιμότητας, αντίστασης, πάχους και αντίδρασης στη φωτιά με τις απαιτήσεις της μελέτης και του ΚΕΝΑΚ.

Ο κατασκευαστής οφείλει να ελέγχει την ταυτότητα των παραλαμβανόμενων προϊόντων, την τεχνική τεκμηρίωση και την αντιστοιχία τους με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές.

Για τον ιδιοκτήτη, έχει σημασία να ζητά τα τεχνικά στοιχεία των υλικών που ενσωματώνονται στο ακίνητο. Η χαμηλότερη τιμή αγοράς δεν εξασφαλίζει χαμηλότερο συνολικό κόστος, εάν η θερμομόνωση υπολείπεται των προβλεπόμενων επιδόσεων.

Τι αλλάζει με τον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό δομικών προϊόντων

Ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2024/3110 εφαρμόζεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, από τις 8 Ιανουαρίου 2026, με σταδιακή μετάβαση από το προηγούμενο καθεστώς του Κανονισμού 305/2011.

Εισάγει ενισχυμένες προβλέψεις για την τεκμηρίωση των επιδόσεων, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την ψηφιακή πληροφορία των προϊόντων. Οι απαιτήσεις εφαρμόζονται σταδιακά ανά κατηγορία, μέσω των αντίστοιχων εναρμονισμένων τεχνικών προδιαγραφών.