Data centers: νέοι κανόνες από την ΕΕ για κατανάλωση ρεύματος και νερού

Σε νέο καθεστώς ενεργειακής και περιβαλλοντικής αξιολόγησης περνούν τα μεγάλα data centers στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Κομισιόν να θεσπίζει κοινό σύστημα κατάταξης για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και νερού και παράλληλα να προετοιμάζει ελάχιστες υποχρεωτικές προδιαγραφές λειτουργίας. Οι αλλαγές αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, όπου αναπτύσσονται νέες επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, cloud και υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 ένα νέο πακέτο για την ενεργειακή απόδοση και τη βιωσιμότητα των data centers, επιχειρώντας να συνδέσει την ταχεία ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών και της Τεχνητής Νοημοσύνης με τις δυνατότητες των ηλεκτρικών δικτύων και τους διαθέσιμους φυσικούς πόρους.

Κεντρικό μέτρο είναι η δημιουργία κοινού ευρωπαϊκού συστήματος αξιολόγησης των data centers. Το σύστημα θα χρησιμοποιεί στοιχεία που ήδη δηλώνουν οι επιχειρήσεις στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων και θα αποτυπώνει πόσο αποδοτικά χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια και νερό.

Οι νέοι κανόνες καλύπτουν τα data centers με εγκατεστημένη ισχύ εξοπλισμού πληροφορικής τουλάχιστον 500 kW. Για μικρότερες εγκαταστάσεις προβλέπεται δυνατότητα εθελοντικής συμμετοχής στο σύστημα.

Από την απλή καταγραφή στην ενεργειακή «ταυτότητα»

Η αλλαγή έχει σημασία διότι μέχρι σήμερα το ευρωπαϊκό πλαίσιο επικεντρωνόταν κυρίως στη συγκέντρωση και γνωστοποίηση στοιχείων. Με το νέο σύστημα τα στοιχεία αυτά μετατρέπονται πλέον σε συγκρίσιμη αξιολόγηση της απόδοσης κάθε εγκατάστασης.

Η ευρωπαϊκή βάση δεδομένων θα εκδίδει ηλεκτρονική ετικέτα για κάθε data center που υπάγεται στο σύστημα. Η αξιολόγηση βασίζεται μεταξύ άλλων στους δείκτες PUE – Power Usage Effectiveness, που δείχνει πόσο αποτελεσματικά χρησιμοποιείται η ηλεκτρική ενέργεια, και WUE – Water Usage Effectiveness, που αφορά την αποδοτικότητα στη χρήση νερού.

Στην εικόνα βιωσιμότητας θα συνεκτιμώνται επίσης στοιχεία όπως η χρήση καθαρής ενέργειας, η δυνατότητα ευέλικτης κατανάλωσης ηλεκτρισμού και η αξιοποίηση της απορριπτόμενης θερμότητας.

Με απλά λόγια, δύο data centers ίδιας υπολογιστικής δυνατότητας θα μπορούν πλέον να διακρίνονται ως προς το πόση πρόσθετη ενέργεια χρειάζονται για ψύξη και βοηθητικές εγκαταστάσεις, πόσο νερό καταναλώνουν και πόσο αποτελεσματικά εντάσσονται στο ενεργειακό σύστημα.

Το ρεύμα και το νερό στο επίκεντρο

Η παρέμβαση της Κομισιόν συνδέεται με την πολύ γρήγορη αύξηση των ενεργειακών αναγκών της ψηφιακής οικονομίας. Τα data centers κατανάλωσαν περίπου 68 TWh ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ το 2024, ενώ με την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης η κατανάλωση εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τις 114 TWh έως το 2030, ξεπερνώντας το 3% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ένωση.

Για τον λόγο αυτό η Επιτροπή δεν εξετάζει μόνο την ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων και του εξοπλισμού. Εξετάζει επίσης πώς μια μεγάλη εγκατάσταση συνδέεται στο δίκτυο, αν μπορεί να περιορίζει ή να μετακινεί χρονικά την κατανάλωσή της όταν το ηλεκτρικό σύστημα βρίσκεται υπό πίεση και εάν μπορεί να αξιοποιεί περισσότερη παραγωγή από ΑΠΕ.

«Δεν μπορεί να τριπλασιαστεί και η πίεση στα δίκτυα»

Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση της εκτελεστικής αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τερέσα Ριμπέρα, η οποία, αναφερόμενη στον ευρωπαϊκό στόχο μεγάλης αύξησης της δυναμικότητας των data centers, τόνισε:

«Ο τριπλασιασμός της δυναμικότητας των κέντρων δεδομένων μας δεν μπορεί να σημαίνει τριπλασιασμό της πίεσης στα δίκτυά μας, στο νερό μας και στους λογαριασμούς ενέργειας».

Από την πλευρά του, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν σημείωσε ότι για να λειτουργήσει η ψηφιακή μετάβαση προς όφελος της κοινωνίας πρέπει να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση των data centers, επισημαίνοντας ότι η γνώση της πραγματικής κατανάλωσης ενέργειας και πόρων αποτελεί το πρώτο βήμα για τη βιώσιμη ένταξή τους στο ενεργειακό σύστημα.

Το επόμενο βήμα: ελάχιστες υποχρεωτικές προδιαγραφές

Η κατάταξη αποτελεί μόνο το πρώτο στάδιο. Την ίδια ημέρα η Κομισιόν άνοιξε δημόσια διαβούλευση διάρκειας 12 εβδομάδων για τη θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών ενεργειακής και περιβαλλοντικής απόδοσης των data centers.

Η διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 14 Δεκεμβρίου 2026 και τα αποτελέσματά της θα χρησιμοποιηθούν για την προετοιμασία νομοθετικής πρότασης, την οποία η Επιτροπή σχεδιάζει να παρουσιάσει το δεύτερο τρίμηνο του 2027.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό: στο σημερινό στάδιο η ΕΕ δημιουργεί κυρίως ένα σύστημα μέτρησης, διαφάνειας και κατάταξης. Το επόμενο στάδιο μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικά ελάχιστα όρια απόδοσης, τα οποία θα πρέπει να τηρούν νέες και υφιστάμενες εγκαταστάσεις.

Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει τον σχετικό κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό. Ακολουθεί περίοδος ελέγχου δύο μηνών από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι δύο θεσμοί μπορούν να διατυπώσουν αντίρρηση στον κανονισμό, δεν μπορούν όμως να τροποποιήσουν επιμέρους το κείμενό του. Εφόσον δεν υπάρξει αντίρρηση, ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ.

Οι πρώτες ετικέτες βιωσιμότητας για μεμονωμένα data centers προβλέπεται να δημοσιευθούν μέσα στο 2027.

Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες στην ελληνική αγορά

Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική αγορά, καθώς η χώρα επιχειρεί να αναπτύξει ισχυρότερο ρόλο στις ψηφιακές υποδομές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.

Η Enterprise Greece ανέφερε τον Μάρτιο του 2026 ενισχυμένο διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον για νέα data centers στην Ελλάδα, τόσο για εγκαταστάσεις colocation όσο και για μεγαλύτερα campus που θα μπορούν να υποστηρίξουν cloud και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης. Στην ίδια στρατηγική εντάσσονται η ανάπτυξη διεθνών υποθαλάσσιων καλωδίων, νέων τηλεπικοινωνιακών υποδομών και η παρουσία μεγάλων διεθνών ομίλων στην ελληνική αγορά.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχει παρουσιάσει η Enterprise Greece, στην Ελλάδα λειτουργούν ήδη δεκάδες data centers, ενώ νέες επενδύσεις και σχέδια βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης.

Τι θα εξετάζεται περισσότερο στα νέα ελληνικά έργα

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία διαθέτει υψηλή παραγωγή ΑΠΕ αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει τοπικούς περιορισμούς δικτύου και έντονα προβλήματα λειψυδρίας σε αρκετές περιοχές, οι νέες ευρωπαϊκές κατευθύνσεις μεταφέρουν το ενδιαφέρον σε τέσσερα βασικά ζητήματα.

Πρώτον, στη διαθέσιμη ηλεκτρική ισχύ και στο πώς θα συνδέονται πολύ μεγάλα φορτία στο σύστημα.

Δεύτερον, στην κατανάλωση νερού για την ψύξη, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι υδατικοί πόροι βρίσκονται ήδη υπό πίεση.

Τρίτον, στην αξιοποίηση ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και άλλες πηγές χαμηλών εκπομπών.

Και τέταρτον, στη δυνατότητα αξιοποίησης της θερμότητας που παράγεται από τα data centers, για παράδειγμα μέσω δικτύων τηλεθέρμανσης ή άλλων γειτονικών χρήσεων.

Αυτά τα στοιχεία δεν αποτελούν σήμερα από μόνα τους νέο ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα αδειοδότησης. Αποτελούν όμως πλέον μετρήσιμα κριτήρια βιωσιμότητας και προετοιμάζουν το έδαφος για τις ελάχιστες προδιαγραφές που σχεδιάζει η Επιτροπή για το 2027.

Νέες παράμετροι για επενδυτές και ενεργειακό σχεδιασμό

Για τους επενδυτές στην Ελλάδα, η εξέλιξη σημαίνει ότι ο σχεδιασμός ενός νέου data center δεν θα κρίνεται πλέον μόνο από το οικόπεδο, τις τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις, την ηλεκτρική ισχύ και το κόστος κατασκευής.

Όλο και μεγαλύτερη βαρύτητα αποκτούν η ενεργειακή απόδοση του εξοπλισμού, οι τεχνολογίες ψύξης, η προέλευση της ηλεκτρικής ενέργειας, η διαθεσιμότητα νερού, η δυνατότητα αποθήκευσης ή ευέλικτης κατανάλωσης και η σχέση της εγκατάστασης με το ηλεκτρικό δίκτυο.

Η σημασία αυτών των παραμέτρων θα μεγαλώσει ακόμη περισσότερο όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περάσει από την κατάταξη στα ελάχιστα υποχρεωτικά πρότυπα.

Έτσι, το 2027 διαμορφώνεται ως έτος-κλειδί: από τη μία θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι πρώτες ευρωπαϊκές ετικέτες των data centers και από την άλλη αναμένεται η νομοθετική πρόταση για τα ελάχιστα επίπεδα απόδοσης. Για την Ελλάδα, που επιδιώκει να προσελκύσει νέα μεγάλα ψηφιακά έργα, οι κανόνες αυτοί θα αποτελέσουν πλέον μέρος του πλαισίου μέσα στο οποίο θα σχεδιάζονται και θα αξιολογούνται οι νέες επενδύσεις.