ΔΟΕ: έρχεται έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών και ντίζελ κίνησης στην Ευρώπη

Οι διαταραχές στις προμήθειες πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή θα ενταθούν τον Απρίλιο και θα ξεκινήσουν να έχουν αντίκτυπο στην οικονομία της Ευρώπης ανακοινώνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τα κράτη-μέλη της ΕΕ να κινηθούν έγκαιρα, συντονισμένα και με κοινή γραμμή, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια εφοδιασμού με πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα. Σε  τηλεδιάσκεψη των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, ο  Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας κάλεσε τα κράτη μέλη  να προχωρήσουν στην λήψη μέτρων, με βάση το Σχέδιο Δέκα Σημείων, του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Mείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους κατά τουλάχιστον 10 χλμ/ώρα, ενθάρρυνση της χρήσης δημόσιων μεταφορών, εναλλασσόμενη πρόσβαση ιδιωτικών αυτοκινήτων σε δρόμους μεγάλων πόλεων, αύξηση του συνεπιβατισμού, υιοθέτηση αποδοτικών πρακτικών οδήγησης για οδικές μεταφορές και εμπορικά οχήματα, καθώς και η τηλεργασία προβλέπει το Σχέδιο Δέκα Σημείων, του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έρχεται έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών και ντίζελ

Οι διαταραχές στις προμήθειες πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή θα ενταθούν τον Απρίλιο και θα ξεκινήσουν να έχουν αντίκτυπο στην οικονομία της Ευρώπης, καθώς το κλείσιμο των Στενών του Χορμούζ περιορίζει σοβαρά τις προμήθειες, δήλωσε σήμερα ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ/ΙΑΕ) Φατίχ Μπιρόλ.

Περισσότερα από 12 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν απολεσθεί από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν λόγω των επιθέσεων της Τεχεράνης σε υποδομές, πόρους και εγκαταστάσεις ενέργειας στην περιοχή και εξαιτίας των περιορισμών στη ναυτιλία μέσω των Στενών, πρόσθεσε.

«Η απώλεια πετρελαίου τον Απρίλιο θα είναι διπλάσια από την απώλεια πετρελαίου τον Μάρτιο, επιπλέον της απώλειας Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG)… Αυτή θα έρθει μέσω πληθωρισμού και θα μειώσει την οικονομική ανάπτυξη σε πολλές χώρες», τόνισε ο Μπιρόλ μιλώντας σε podcast με τον Νικολάι Τάνγκεν, επικεφαλής του κρατικού επενδυτικού ταμείου της Νορβηγίας.

Οι απώλειες αναμένεται να διευρυνθούν τον Απρίλιο, καθώς πολλά φορτία πετρελαίου και LNG, που έφτασαν τον Μάρτιο είχαν υπογράψει συμβόλαια πριν τον πόλεμο και συνέχισαν προς τους προορισμούς τους, σημείωσε.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών και ντίζελ, η οποία έχει ήδη επηρεάσει τις ασιατικές χώρες, αλλά επρόκειτο να πλήξει και την Ευρώπη, προειδοποίησε ο επικεφαλής του ΔΟΕ. «Το βλέπουμε αυτό στην Ασία, αλλά σύντομα, νομίζω, τον Απρίλιο ή τον Μάιο, θα έρθει στην Ευρώπη», συμπλήρωσε.

Επανέλαβε ότι ο ΔΟΕ εξετάζει μια περαιτέρω απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, αφού τα κράτη μέλη του Οργανισμού συμφώνησαν να απελευθερώσουν ένα ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.

Η σημερινή διαταραχή εφοδιασμού πετρελαίου και LNG είναι η χειρότερη από τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979, καθώς και από την απώλεια ρωσικού όγκου φυσικού αερίου που έγινε λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, συνολικά, υπογράμμισε ο Μπιρόλ.

Περίπου 40 υποδομές και εγκαταστάσεις ενέργειας στη Μέση Ανατολή έχουν υποστεί ζημιές από την έναρξη του πολέμου και θα χρειαστεί χρόνος για να αποκατασταθούν, πρόσθεσε.

«Οδεύουμε προς μια μεγάλη, μεγάλη διαταραχή και τη μεγαλύτερη στην ιστορία μέχρι τώρα», κατέληξε.

Οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα κράτη-μέλη για μέτρα εξοικονόμησης    

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τα κράτη-μέλη της ΕΕ να κινηθούν έγκαιρα, συντονισμένα και με κοινή γραμμή, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια εφοδιασμού με πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα, εν μέσω της νέας ενεργειακής αναταραχής που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο του Στενού του Χορμούζ.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αστάθεια στις διεθνείς αγορές ενέργειας απαιτεί διαρκή παρακολούθηση, ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών και στενό συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, ώστε η ΕΕ να είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η ΕΕ είναι καλά προετοιμασμένη, χάρη στην υποχρέωση των κρατών-μελών να διατηρούν στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και να διαθέτουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση διαταραχών στην ασφάλεια εφοδιασμού.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμμετέχουν κατά περίπου 20% στην απελευθέρωση άνω των 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, στο πλαίσιο του μηχανισμού που συντονίζει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA).

Ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, δήλωσε: «Η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ παραμένει εγγυημένη. Αλλά πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια πιθανώς παρατεταμένη διαταραχή του διεθνούς εμπορίου ενέργειας. Γι’ αυτό πρέπει να δράσουμε ήδη τώρα. Και πρέπει να δράσουμε από κοινού, ως πραγματική Ένωση. Μόνο συνεργαζόμενοι μπορούμε να είμαστε ισχυρότεροι και να προστατεύσουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας πιο αποτελεσματικά».

Παράλληλα, σε επιστολή που απηύθυνε προς τους υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ, ο Επίτροπος Γιόργκενσεν, κάλεσε τα κράτη μέλη να ενισχύσουν το συντονισμό τους μέσω της Ομάδας Συντονισμού Πετρελαίου και της Ομάδας Εργασίας για την Ασφάλεια της Ενεργειακής Ένωσης, αλλά και να εξετάσουν μέτρα εξοικονόμησης της ζήτησης, με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των μεταφορών, όπως συνιστά ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας στο σχέδιο 10 σημείων για τον περιορισμό της χρήσης πετρελαίου.

Η Επιτροπή συστήνει επίσης στα κράτη-μέλη να αποφύγουν μέτρα που θα μπορούσαν να αυξήσουν την κατανάλωση καυσίμων, να περιορίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία πετρελαϊκών προϊόντων στην ενιαία αγορά, ή να αποθαρρύνουν την παραγωγή των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων.

Τονίζεται ακόμη ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή διαβούλευση τόσο με τα γειτονικά κράτη-μέλη όσο και με την ίδια την Επιτροπή, ώστε να διατηρηθεί η συνοχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να προστατευθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή εισηγείται να αναβληθεί οποιαδήποτε μη επείγουσα συντήρηση διυλιστηρίων, προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια στην αγορά της ΕΕ, ενώ επισημαίνει ότι και η αύξηση της χρήσης βιοκαυσίμων θα μπορούσε να συμβάλει στην υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων και στην εκτόνωση των πιέσεων στην αγορά.

Ο Επίτροπος Ενέργειας «συνιστά έντονα» στα κράτη-μέλη της ΕΕ να εξετάσουν το σχέδιο των Δέκα Σημείων του ΔΟΕ  

«Αυτό που προτείνουμε στα κράτη-μέλη είναι να εξετάσουν την “εργαλειοθήκη” του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, το Σχέδιο Δέκα Σημείων, για να αντλήσουν έμπνευση», δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, μετά το τέλος της έκτακτης τηλεδιάσκεψης των υπουργών Ενέργειας.

Ο κ. Γιόργκενσεν αναφέρθηκε σε ορισμένα από τα δέκα σημεία που περιλαμβάνονται στη λίστα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, όπως η μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους κατά τουλάχιστον 10 χλμ/ώρα, η ενθάρρυνση της χρήσης δημόσιων μεταφορών, η εναλλασσόμενη πρόσβαση ιδιωτικών αυτοκινήτων σε δρόμους μεγάλων πόλεων, η αύξηση του συνεπιβατισμού, η υιοθέτηση αποδοτικών πρακτικών οδήγησης για οδικές μεταφορές και εμπορικά οχήματα, καθώς και η τηλεργασία. Τόνισε ότι όλα τα παραπάνω αποτελούν μια «εργαλειοθήκη».

Όπως υπογράμμισε, αν και δεν πρόκειται για ένα ενιαίο πακέτο που μπορεί να εφαρμοστεί από όλα τα κράτη-μέλη, ωστόσο η Επιτροπή και ο ίδιος «συνιστούν έντονα σε κάθε χώρα να εξετάσει ποιες επιλογές μπορεί να εφαρμόσει».

Εστιάζοντας στις αερομεταφορές και απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Επίτροπος δήλωσε ότι «όσο περισσότερα μπορούν να γίνουν για την εξοικονόμηση πετρελαίου, ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών, τόσο καλύτερα θα είναι τα πράγματα».

Ο ίδιος αναφέρθηκε και στην πολυαναμενόμενη «εργαλειοθήκη» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία περιλαμβάνει μακροπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα μέτρα για την ενέργεια και αναμενόταν να παρουσιαστεί αυτήν την εβδομάδα. Φαίνεται, ωστόσο, ότι θα παρουσιαστεί το επόμενο διάστημα, με την ημερομηνία να παραμένει ανοιχτή. «Θα είμαστε έτοιμοι να παρουσιάσουμε ένα πακέτο αρκετά σύντομα», τόνισε.

«Είναι σαφές ότι αντιμετωπίζουμε μια πολύ σοβαρή κατάσταση». Όπως σημείωσε, δεν υπάρχουν άμεσες ελλείψεις στην προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου στην ΕΕ. Ωστόσο, παρατηρούνται «πιέσεις σε ορισμένες αγορές προϊόντων, ιδίως στο ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, καθώς και αυξανόμενοι περιορισμοί στις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου και η μετακύλισή τους στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».

Παράλληλα, τόνισε ότι «δεν πρέπει να έχουμε καμία αυταπάτη ότι οι συνέπειες αυτής της κρίσης για τις αγορές ενέργειας θα είναι βραχυπρόθεσμες, διότι δεν θα είναι». «Ακόμη κι αν υπήρχε ειρήνη αύριο, θα υπήρχαν συνέπειες, επειδή η ενεργειακή υποδομή στην περιοχή έχει καταστραφεί από τον πόλεμο και συνεχίζει να καταστρέφεται», επισήμανε.

Όπως τόνισε, είναι εξαιρετικά σημαντικό «να αποφύγουμε κατακερματισμένες εθνικές απαντήσεις» και μέτρα που θα διαταράξουν την αγορά. Επίσης επανέλαβε, ότι η Επιτροπή ήδη συντονίζει δράσεις σχετικά με την αποθήκευση φυσικού αερίου, την αναπλήρωση των αποθεμάτων και την ασφάλεια εφοδιασμού πετρελαίου.

Αναφορικά με την εργαλειοθήκη της κρίσης του 2022, τόνισε ότι τότε ήταν κυρίως κρίση φυσικού αερίου, ενώ τώρα αντιμετωπίζουμε ένα ευρύτερο φάσμα προβλημάτων, ιδίως σε σχέση με το πετρέλαιο και ακόμη περισσότερο με συγκεκριμένα προϊόντα, όπως το καύσιμο αεροσκαφών και το ντίζελ.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, που έχει την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, Μιχάλης Δαμιανός, τόνισε ότι «η διασφάλιση της επάρκειας εφοδιασμού για τον χειμώνα 2026-2027 παραμένει βασική προτεραιότητα». Όπως επισήμανε, στη συνεδρίαση υπήρξε συντονισμός μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ «όσον αφορά τους στόχους αποθήκευσης φυσικού αερίου, ώστε να αποτραπούν περαιτέρω πιέσεις στις τιμές».

Από την πλευρά της, η κυπριακή Προεδρία επισημαίνει ότι η άτυπη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Ενέργειας είχε στόχο να διαμορφωθεί μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση απέναντι στις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή στις αγορές ενέργειας. Όπως αναφέρει αρμόδιος αξιωματούχος, η προτεραιότητα είναι να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια εφοδιασμού, την προσιτή τιμή της ενέργειας και τη σταθερότητα της αγοράς.

Σύμφωνα με την κυπριακή Προεδρία, παρότι η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ παραμένει διασφαλισμένη, η Ευρώπη – ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας – υφίσταται ήδη ισχυρές πιέσεις από τη διεθνή αναταραχή, με τις τιμές του φυσικού αερίου να έχουν αυξηθεί περίπου κατά 70% και του πετρελαίου κατά 50% από την έναρξη της κρίσης

Στ. Παπασταύρου: Να ληφθούν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης 

Την ανάγκη να υπάρξει συντονισμός σε πανευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, επεσήμανε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατά την τοποθέτησή του στην άτυπη βιντεοδιάσκεψη των υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αντικείμενο την κατάσταση σε σχέση και με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Στη βιντεοδιάσκεψη, ο υπουργός συμμετείχε μαζί με τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο.

«Πριν από δύο εβδομάδες συναντηθήκαμε στις Βρυξέλλες και νομίζω ότι η σημερινή συζήτηση δείχνει πως υπάρχει ήδη πρόοδος. Στη συνάντησή μας τότε υπήρξαν πολλές φωνές που εξέφρασαν επιφυλάξεις σχετικά με τη διάρκεια της κρίσης και την (μη) ανάγκη λήψης συγκεκριμένων μέτρων», τόνισε ο κ. Παπασταύρου, υπογραμμίζοντας ότι η σημερινή συζήτηση καταδεικνύει πως διαμορφώνεται συναίνεση στους κόλπους της ΕΕ, στη βάση τεσσάρων βασικών αρχών: «Πρώτον, πρέπει να δράσουμε ενωμένοι. Δεύτερον, να υπάρχει συντονισμός, αλλά και ευελιξία για τα κράτη-μέλη. Τρίτον, τα μέτρα να είναι προσωρινά και στοχευμένα. Και τέταρτον, να ενισχύσουμε την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό μας».

Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι «οφείλουμε να απαντήσουμε στις ανησυχίες των πολιτών, καθώς βρισκόμαστε πλέον τέσσερα χρόνια μετά την προηγούμενη κρίση και διακυβεύονται, τόσο η κοινωνική συνοχή, όσο και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας»

Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε «τα προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης για την ενέργεια, να εξαιρεθούν από τον δείκτη καθαρών δαπανών του δημοσιονομικού πλαισίου, ως εφάπαξ παρεμβάσεις».

«Παράλληλα, θα πρέπει να επανεξεταστούν οι κανόνες του ETS, χωρίς όμως αυτή η συζήτηση να εκτρέψει τη στρατηγική διαφοροποίησης που ήδη υλοποιούμε – στις ανανεώσιμες πηγές, στην αποθήκευση, στα δίκτυα – την οποία στηρίζουμε πλήρως» είπε. Πρόσθεσε δε, ότι παράλληλα, «αναμένουμε το πακέτο μέτρων για την ηλεκτρική ενέργεια, ιδίως όσον αφορά τις ενεργοβόρες βιομηχανίες».

«Όσον αφορά τον τομέα του φυσικού αερίου, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα σχετικά με την αποθήκευση: είτε θα κινηθούμε άμεσα, αποδεχόμενοι υψηλότερες τιμές, για να διασφαλίσουμε την επάρκεια για τον επόμενο χειμώνα, είτε θα περιμένουμε, ελπίζοντας σε χαμηλότερες τιμές, διακινδυνεύοντας, ωστόσο, νέες αυξήσεις στις τιμές και έναν πιο δύσκολο χειμώνα», τόνισε ο υπουργός.

«Το μήνυμά μας είναι σαφές: η Ευρώπη πρέπει να δράσει τώρα. Όχι με λόγια, αλλά με αποφάσεις. Όχι με δισταγμό, αλλά με αποφασιστικότητα και βούληση. Και είμαστε έτοιμοι να συμβάλουμε ενεργά σε αυτή την προσπάθεια», κατέληξε ο κ. Παπασταύρου.