Η παράδοση στην κυκλοφορία του τελευταίου βόρειου τμήματος του Αυτοκινητοδρόμου Κεντρικής Ελλάδας Ε65 ολοκληρώνει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα έργα οδικών υποδομών της χώρας, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την υπογραφή της αρχικής σύμβασης παραχώρησης.
♦ Με τα τελευταία 46 χιλιόμετρα από την Καλαμπάκα έως τα Γρεβενά, τίθεται σε πλήρη λειτουργία ένας σύγχρονος αυτοκινητόδρομος συνολικού μήκους 182,1 χιλιομέτρων, ο οποίος συνδέει τον άξονα Αθηνών–Θεσσαλονίκης με την Εγνατία Οδό.
♦ Η ολοκλήρωσή του δημιουργεί έναν νέο κάθετο διάδρομο μεταφορών, βελτιώνει την πρόσβαση στη Δυτική Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία και διαμορφώνει νέες συνθήκες για τις επιβατικές και εμπορευματικές μετακινήσεις.
Νέος άξονας από την Αθηνών–Θεσσαλονίκης έως την Εγνατία Οδό
Ο Ε65 ξεκινά από τον ημικόμβο σύνδεσης με τον αυτοκινητόδρομο Αθηνών–Θεσσαλονίκης, στο ύψος του 206,5ου χιλιομέτρου, και καταλήγει στον ανισόπεδο κόμβο σύνδεσης με την Εγνατία Οδό. Η νέα χάραξη ενώνει απευθείας τη Στερεά Ελλάδα και τη Θεσσαλία με τη Δυτική Μακεδονία και, μέσω της Εγνατίας, με την Ήπειρο και τα δυτικά σύνορα της χώρας.
Η λειτουργία του μειώνει σημαντικά τους χρόνους διαδρομής. Η μετακίνηση από την Αθήνα έως τα Γρεβενά περιορίζεται σε περίπου τέσσερις ώρες, ενώ συντομεύονται οι διαδρομές προς τα Τρίκαλα, την Καλαμπάκα, τα Μετέωρα και τις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας. Παράλληλα, βελτιώνεται η πρόσβαση σε τουριστικούς προορισμούς όπως η Λίμνη Πλαστήρα, το Καρπενήσι και τα Μετέωρα.
Η σημασία για εμπόριο, τουρισμό και αγροτική παραγωγή
Η ολοκλήρωση του Ε65 αναμορφώνει τις μεταφορές προς τη Δυτική Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία, δημιουργώντας ταχύτερη και ασφαλέστερη σύνδεση για κατοίκους, επιχειρήσεις και επισκέπτες. Η μείωση των αποστάσεων διευκολύνει τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων, περιορίζει τον χρόνο κίνησης των φορτηγών και ενισχύει την πρόσβαση σε τουριστικές περιοχές που μέχρι σήμερα εξυπηρετούνταν κυρίως από παλαιότερα και δυσκολότερα οδικά δίκτυα.
Ο αυτοκινητόδρομος συνδέει επίσης, μέσω του ευρύτερου δικτύου, το λιμάνι της Ηγουμενίτσας με το λιμάνι του Βόλου. Δημιουργείται έτσι μία εναλλακτική διαδρομή για τις διεθνείς επιβατικές και εμπορευματικές μεταφορές προς τη Δυτική και την Κεντρική Ευρώπη. Παράλληλα, το συνολικό ταξίδι από το λιμάνι του Πειραιά προς τα δυτικά Βαλκάνια μειώνεται κατά περίπου δύο ώρες.
Έργο του ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών
Ο Ε65 αποτελεί τμήμα των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών TEN-T και εντάσσεται σε έναν ευρύτερο στρατηγικό διάδρομο που συνδέει διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η ένταξή του στο ευρωπαϊκό δίκτυο αποτυπώνει τη σημασία του όχι μόνο για τις εσωτερικές μετακινήσεις, αλλά και για τη διασύνδεση της χώρας με διεθνείς οδικούς και εμπορευματικούς άξονες.
Με την ολοκλήρωσή του δημιουργείται μια νέα σύνδεση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ελλάδας, χωρίς να απαιτείται η κίνηση μέσω Θεσσαλονίκης ή άλλων μεγαλύτερων διαδρομών. Ο άξονας αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις περιοχές της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας, οι οποίες αποκτούν άμεση πρόσβαση στους δύο μεγαλύτερους οριζόντιους αυτοκινητοδρόμους της χώρας, τον ΑΘΕ και την Εγνατία Οδό.
Από την ανάθεση του 2007 στην ολοκλήρωση
Η σύμβαση παραχώρησης του Ε65 υπογράφηκε το 2007 με παραχωρησιούχο την κοινοπραξία «Κεντρική Οδός» και κατασκευαστή την ΤΕΡΝΑ. Ο αρχικός προϋπολογισμός του έργου ανερχόταν σε 1,6 δισ. ευρώ, ενώ η συμμετοχή του Δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε προσδιοριστεί σε 500 εκατ. ευρώ. Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2008, με αρχικό στόχο την ολοκλήρωση του αυτοκινητοδρόμου το 2013.
Το 2010 οι κατασκευαστικές εργασίες διακόπηκαν, όπως συνέβη και σε άλλες συμβάσεις οδικών παραχωρήσεων. Με την αναθεώρηση του 2013 αποφασίστηκε να προχωρήσει αρχικά μόνο το κεντρικό τμήμα Ξυνιάδα–Τρίκαλα, μήκους περίπου 78 χιλιομέτρων. Το τμήμα παραδόθηκε στην κυκλοφορία στα τέλη του 2017, ενώ το νότιο και το βόρειο τμήμα παρέμειναν αναβαλλόμενα.
Η ολοκλήρωση του νότιου και του βόρειου τμήματος
Το 2018 ανατέθηκε εκ νέου η ολοκλήρωση του νότιου τμήματος Λαμία–Ξυνιάδα, το οποίο παραδόθηκε στην κυκλοφορία τον Απρίλιο του 2024. Η λειτουργία του εξασφάλισε την πλήρη σύνδεση του κεντρικού τμήματος του Ε65 με τον αυτοκινητόδρομο Αθηνών–Θεσσαλονίκης.
Το 2021 αποφασίστηκε η κατασκευή του τελευταίου βόρειου τμήματος από τα Τρίκαλα προς την Εγνατία Οδό, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Για το τμήμα εφαρμόστηκε νέα χάραξη, η οποία μετέφερε τη σύνδεση με την Εγνατία από την Παναγιά Τρικάλων στο Κηπουριό Γρεβενών. Με την παράδοση των τελευταίων 46 χιλιομέτρων ολοκληρώνεται πλέον ολόκληρος ο λειτουργικός άξονας των 182,1 χιλιομέτρων.
Οι χρηματοδοτήσεις των επιμέρους τμημάτων
Από την αρχική έκταση του έργου, περίπου 78,5 χιλιόμετρα κατασκευάστηκαν με οικονομική συμμετοχή του παραχωρησιούχου, ενώ περίπου 160,6 χιλιόμετρα υλοποιήθηκαν ως δημόσιο έργο. Το κεντρικό τμήμα Ξυνιάδα–Τρίκαλα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και το ΕΣΠΑ 2007–2013, με συνολική δαπάνη 799,9 εκατ. ευρώ.
Το νότιο τμήμα Λαμία–Ξυνιάδα συγχρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Συνοχής 2014–2020, με συνολική δημόσια δαπάνη 301,6 εκατ. ευρώ. Για το βόρειο τμήμα Τρίκαλα–Εγνατία προβλέφθηκαν κοινοτικοί πόροι περίπου 452 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η συνολική δημόσια και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση του έργου υπολογίζεται σε 1,553 δισ. ευρώ, χωρίς τις πρόσθετες αποζημιώσεις.
Σύγχρονος αυτοκινητόδρομος σε νέα χάραξη
Ο Ε65 κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου σε νέα χάραξη και διαθέτει δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση και Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης. Ο σχεδιασμός του ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις ενός σύγχρονου κλειστού αυτοκινητοδρόμου, με διαχωρισμένο οδόστρωμα, ελεγχόμενες εισόδους και εξόδους, σήραγγες, γέφυρες και οργανωμένες εγκαταστάσεις διαχείρισης της κυκλοφορίας.
Στα 182,1 χιλιόμετρα του άξονα περιλαμβάνονται 14 ανισόπεδοι κόμβοι και τέσσερις ημικόμβοι. Έχουν κατασκευαστεί πέντε δίδυμες σήραγγες, με μεγαλύτερη τη σήραγγα Τ2 στην περιοχή της Όθρυος και της Μοσχοκαριάς, μήκους περίπου τριών χιλιομέτρων. Το έργο περιλαμβάνει επίσης 31 γέφυρες, με μεγαλύτερη τη γέφυρα του Πηνειού, μήκους 595 μέτρων.
Γέφυρες, διαβάσεις και κέντρα ελέγχου
Κατά μήκος του αυτοκινητοδρόμου έχουν κατασκευαστεί 114 άνω και κάτω διαβάσεις, οκτώ αμφίπλευροι χώροι στάθμευσης και ανάπαυσης και δύο χώροι σε έναν μόνο κλάδο κυκλοφορίας. Η λειτουργία του έργου υποστηρίζεται από τέσσερα Κέντρα Ελέγχου και Συντήρησης, τέσσερα Κέντρα Ελέγχου Σηράγγων και ένα Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας.
Στις εγκαταστάσεις περιλαμβάνονται ακόμη τρία κτίρια Τροχαίας και ένα κτίριο Πυροσβεστικής. Έχουν προβλεφθεί τέσσερις Σταθμοί Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών, στο Λιανοκλάδι, στους Σοφάδες, στη Ράξα και στο Καρπερό, από τους οποίους βρίσκονται σε λειτουργία οι σταθμοί Λιανοκλαδίου και Σοφάδων. Λειτουργούν επίσης τέσσερις μετωπικοί και πέντε πλευρικοί σταθμοί διοδίων.
Οι υπηρεσίες ασφάλειας για τους οδηγούς
Στο σύνολο του αυτοκινητοδρόμου παρέχονται 24ωρα περίπολα οδικής ασφάλειας, δωρεάν οδική βοήθεια σε περιπτώσεις ακινητοποίησης και τηλεφωνική εξυπηρέτηση. Για περιστατικά έκτακτης ανάγκης λειτουργεί σε 24ωρη βάση ο τετραψήφιος αριθμός 1075, ενώ οι οδηγοί μπορούν να επικοινωνούν με την εξυπηρέτηση πελατών στον αριθμό 801 700 7000.
Στον μετωπικό σταθμό διοδίων Τρικάλων, στο ρεύμα προς Λαμία, λειτουργεί σημείο εξυπηρέτησης πελατών. Τα Κέντρα Ελέγχου παρακολουθούν τη λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου και των σηράγγων, ενώ τα συνεργεία συντήρησης και τα περίπολα παρεμβαίνουν σε περιστατικά βλάβης, ατυχήματος ή άλλου προβλήματος που μπορεί να επηρεάσει την ασφαλή κυκλοφορία.
Κυριάκος Μητσοτάκης: «Ένα έργο που σπάει τη γεωγραφική απομόνωση»
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την ολοκλήρωση του Ε65 σημαντική ημέρα για τη χώρα, υπογραμμίζοντας ότι ο αυτοκινητόδρομος χρειάστηκε να ξεπεράσει πολυετείς καθυστερήσεις και χρηματοδοτικές δυσκολίες. Αναφέρθηκε στην προσπάθεια εξασφάλισης της έγκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στην ένταξη του βόρειου τμήματος στο Ταμείο Ανάκαμψης. Τόνισε ότι ο Ε65 μειώνει την απομόνωση πόλεων και χωριών, διευκολύνει τους παραγωγούς, τους επαγγελματίες οδηγούς, τους φοιτητές και τους επισκέπτες και δημιουργεί νέες δυνατότητες για τη Δυτική Μακεδονία. Παράλληλα, συνέδεσε την ολοκλήρωση του έργου με τον ευρύτερο σχεδιασμό για την αναβάθμιση των εθνικών οδικών υποδομών.
Χρίστος Δήμας: «Στρατηγική υποδομή που αλλάζει τις μετακινήσεις»
Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας σημείωσε ότι με την παράδοση του βόρειου τμήματος ολοκληρώνεται ένα έργο εθνικής σημασίας, το οποίο συνδέει τη Στερεά Ελλάδα και τη Θεσσαλία με τη Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο. Όπως ανέφερε, ο Ε65 ενισχύει την οδική ασφάλεια, μειώνει τους χρόνους διαδρομής και δημιουργεί αναπτυξιακές προοπτικές για τον τουρισμό, τις μεταφορές, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες. Υπογράμμισε επίσης ότι η απευθείας σύνδεση της ΠΑΘΕ με την Εγνατία ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως διαμετακομιστικού κόμβου, ενώ αναφέρθηκε και στις επενδύσεις για την αναβάθμιση της Εγνατίας Οδού.
Νίκος Ταχιάος και Γιώργος Κώτσηρας για την οδική ασφάλεια
Ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος αναφέρθηκε στην προσωπική του σύνδεση με την Ήπειρο και τη Μακεδονία και επισήμανε τη σημασία των οδικών αξόνων που βελτιώνουν την επικοινωνία της Κεντρικής και της Βόρειας Ελλάδας. Όπως τόνισε, η ανάπτυξη των υποδομών συνδέεται άμεσα με τη βελτίωση της καθημερινής ζωής των πολιτών.
Ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Γιώργος Κώτσηρας σημείωσε ότι ο Ε65 είναι ένα έργο που ξεκίνησε στο παρελθόν, αλλά διαθέτει σημαντικές μελλοντικές δυνατότητες. Υπογράμμισε ότι οι σύγχρονοι αυτοκινητόδρομοι αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας και τη μείωση των τροχαίων δυστυχημάτων.
Γιώργος Αμανατίδης και Δημήτρης Αναγνώπουλος για την επόμενη ημέρα
Ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γιώργος Αμανατίδης τόνισε ότι στόχος της Περιφέρειας είναι ο Ε65 να λειτουργήσει ως άξονας μεταφοράς προϊόντων και υπηρεσιών από τις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας. Επισήμανε ότι η νέα υποδομή πρέπει να αξιοποιηθεί για την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, της παραγωγής και της απασχόλησης.
Ο γενικός γραμματέας Υποδομών Δημήτρης Αναγνώπουλος ανέφερε ότι καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση του έργου είχε η ένταξη του βόρειου τμήματος στο Ταμείο Ανάκαμψης, με χρηματοδότηση περίπου 450 εκατ. ευρώ. Απέδωσε την ολοκλήρωση του αυτοκινητοδρόμου στον σταθερό σχεδιασμό και στη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων, σημειώνοντας ότι το έργο δημιουργεί σημαντική παρακαταθήκη για την υλοποίηση μελλοντικών δημόσιων υποδομών.
