Γιατί έχουμε χαμηλές αμοιβές και προϊόντα υψηλού κόστους

Του Νίκου Ηλιάδη*

Στο χαμηλού επιπέδου εργασιακό περιβάλλον της Ελλάδος οι εργαζόμενοι εργάζονται περισσότερο, περί τις 2000 ώρες ετησίως κατά μέσο όρο και πληρώνονται λιγότερο  συγκριτικά  για παράδειγμα με τη Γερμανία που τους θεωρούμε εργασιομανείς, που εργάζονται  περί τις 1300 ώρες ετησίως. Ωστόσο η Ελλάδα καταγράφει παραγωγή μόλις 38 ευρώ ανά ώρα εργασίας ενώ οι Γερμανοί 80 ευρώ την ώρα.

Εργασιακό περιβάλλον   με αμοιβές χαμηλής αγοραστικής αξίας, και μεγάλου κόστους προϊόντων και υπηρεσιών

Μετά από θυσίες πολλών και δράματα έχουμε το προνόμιο να είμαστε ως χώρα στο μικρό ποσοστό 10% του πληθυσμού του πλανήτη, που αποτελεί τον ελεύθερο δυτικό κόσμο, όπως αναφέρθηκε και σε πρόσφατη πολιτική/επιστημονική εκδήλωση. Ορισμένοι που κατέλαβαν αυθαίρετα το χώρο του ψευτοπροοδευτισμού και μάλιστα  επαγγελματικά  (στην πραγματικότητα της υπανάπτυξης και καθυστέρησης που ….εμποδίζει την ανάπτυξη), αξιοποιώντας τις ελευθερίες του δυτικού κόσμου, αναρωτιέται κανείς αν επιδιώκουν την μετακίνησή μας στο υπόλοιπο 90% του πληθυσμού του πλανήτη, που ζει σε ανελεύθερο  καθεστώς Πούτιν, Ερντογάν,  Σι Τζινπίνγκ , Αμιν Ντάντα παλαιότερα κλπ, για την επίλυση υπαρκτών προβλημάτων.

Βασικό πρόβλημα είναι η οικονομία και το παραγωγικό μας μοντέλο, που ενώ ευτυχώς ενταχθήκαμε στη δύση, δεν έχει καμιά σχέση με το αντίστοιχο σε αυτή. Το κρατιστικό μας σύστημα όπου το κράτος/κόμμα υπαγορεύει κυρίως τις οικονομικές δραστηριότητες, αφήνοντας μια πρόσοψη ιδιωτικής δράσης, είναι η κύρια αιτία, σε συνδυασμό με την ανάλογη  εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα, που αδυνατεί να προετοιμάσει τον κύριο συντελεστή το ανθρώπινο δυναμικό για την λειτουργία του στη σύγχρονη πραγματικότητα.

Έτσι, πολλοί με προϋποθέσεις που οι ίδιοι ανέπτυξαν … καταφεύγουν στη δύση, αφήνοντας ολοένα και μεγαλύτερα κενά με την απουσία τους. Που τα διαχειρίζονται σε πολλές περιπτώσεις, «εργολάβοι» δημοκρατικής υποτίθεται έκφρασης, χωρίς προϋποθέσεις και καμιά πιθανότητα επιτυχίας, πάντοτε υπέρ του λαού και συνήθως μόνον του εαυτού τους.

Το αποτέλεσμα είναι να έχουμε ένα υποβαθμισμένο εργασιακό περιβάλλον, με αμοιβές χαμηλής αγοραστικής αξίας, και μεγάλου κόστους προϊόντων και υπηρεσιών για τον επιθυμητό και από τους διαμαρτυρόμενους δυτικό τρόπο ζωής.

Απαιτείται να διατυπωθεί και να εκφρασθεί ο πραγματικός προοδευτισμός κατά τρόπο χειροπιαστό για να γίνει ευρύτερα αντιληπτός, για να εφαρμοσθεί. Και να καθιερωθεί και στα ΜΜΕ, ως μια συνεχής διαδικασία καλύτερων ανταγωνιστικών προτάσεων, που η πολυφωνία είναι κύριο χαρακτηριστικό του δυτικού κόσμου.

Στο χαμηλού επιπέδου εργασιακό περιβάλλον της Ελλάδος οι εργαζόμενοι εργάζονται περισσότερο, περί τις 2000 ώρες ετησίως κατά μέσο όρο και πληρώνονται λιγότερο  συγκριτικά  για παράδειγμα με τη Γερμανία που τους θεωρούμε εργασιομανείς, που εργάζονται  περί τις 1300 ώρες ετησίως.

Το ζητούμενο προφανώς δεν είναι πόσες ώρες εργάζεται κανείς , αλλά τι αξίας δουλειά  παράγει στη μονάδα του χρόνου. Σύμφωνα με τον ΣΕΒ  η Ελλάδα καταγράφει παραγωγή μόλις 38 ευρώ ανά ώρα εργασίας ενώ οι Γερμανοί 80 ευρώ την ώρα και οι Δανοί 151.

Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις στο σύγχρονο κόσμο  εξαφανίζουν τις θέσεις εργασίας που απαιτούν χαμηλού επιπέδου γνώσεις και δεξιότητες. Τις εκτελούν αυτοματισμοί που προγραμματίζουν και οργανώνουν με χρήση υψηλού επιπέδου τεχνολογία, εργαζόμενοι του υψηλότερου δυνατού επιπέδου. Κοινωνίες που δεν το αντιλαμβάνονται και τις συντηρούν για διάφορους λόγους  σκοπιμότητας ή όχι …θα αντιμετωπίσουν σε ολοένα και μικρότερα χρονικά διαστήματα, και άμεσα τις συνέπειες  Θα πληρώνουν …ακριβά και πολύπλευρα δίδακτρα της εκπαίδευσής τους στην νέα πραγματικότητα που θα εκφράζεται με υποβάθμιση του επιπέδου ζωής, μείωση της αγοραστικής αξίας των αμοιβών και διάφορα πρόσθετα άλλα.

Απαιτείται εξοικείωση του συνόλου του ανθρώπινου δυναμικού με τη σύγχρονη πραγματικότητα για να μπορεί να συμμετέχει ορθολογικά στη λήψη αποφάσεων σε μια ανεπτυγμένη κοινωνία.

◊Υψηλού επιπέδου εκπαίδευση (πραγματιστικής) εργαζόμενοι άλλωστε μπορούν να παρακολουθούν τις ραγδαίες εξελίξεις εκπαιδευόμενοι στη νέα κατάσταση, ενώ οι χαμηλής εκπαίδευσης μένουν παγιδευμένοι σε πρακτικές ξεπερασμένες που δεν τις χρειάζεται η σύγχρονη αγορά εργασίας και εκτοπίζονται.

◊Η σύγχρονη εκπαίδευση απαιτεί την παροχή μιας ευρύτατης ουσιαστικής αρχικής τεχνολογικής υποδομής υψηλού επιπέδου σε γνώσεις και δεξιότητες  εφαρμόσιμη στην πράξη που επιπλέον θα αποτελεί τη βάση και το σημείο εκκίνησης για μετέπειτα εξειδικεύσεις, ανάλογα με τις άγνωστες σήμερα εξελίξεις.

◊Ή καθιέρωση μηχανισμών (εκπαίδευση εκπαιδευτών κλπ) πραγματικής δια βίου εκπαίδευσης είναι η μεγαλύτερη βιομηχανία της σύγχρονης μεταβιομηχανικής κοινωνίας. Η τεχνολογία αλλάζει με ρυθμούς μεγαλύτερους από 7% το χρόνο, που σημαίνει ότι σε πολύ λιγότερο από 10 χρόνια θα χρησιμοποιούν και οι ανεπτυγμένες χώρες τεχνολογία άγνωστη σήμερα για να …εξακολουθήσουν να είναι ανεπτυγμένες και ανταγωνιστικές.

◊Οι θέσεις εργασίας χαμηλού επιπέδου εξαφανίζονται, οι εργαζόμενοι θα μετακινούνται σε τρομακτικούς ρυθμούς επανα-εκπαιδευόμενοι σε άλλα υψηλοτέρου επιπέδου σημεία του παραγωγικού οικονομικού συστήματος για να είναι παραγωγικοί.

Αυτά είναι ορισμένα από τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος κόσμος, που εκδηλώνονται και γίνονται προσπάθειες αντιμετώπισης με πρωτόγνωρες επιλογές.

Η ψηφιοποίηση στην Ελλάδα θεωρητικά θα έπρεπε να μειώσει τις ανάγκες σε αριθμό εργαζομένων για την πραγματοποίηση μιας συγκεκριμένης ποσότητας δουλειάς, ενώ συμβαίνει το εντελώς αντίθετο. Έχει ψηφιοποιηθεί ….. και συντηρείται η γραφειοκρατία. Κάτι που είναι σημαντικό, πλην όμως η απόσταση από τις ανεπτυγμένες χώρες μεγαλώνει. Θα πρέπει παράλληλα με την ψηφιοποίηση …να μειωθεί δραματικά και η γραφειοκρατία.

Επιπλέον, σύμφωνα και με δημοσίευμα της «Καθημερινής» παράγεται μία νομοθετική ρύθμιση κάθε 3 ώρες τα τελευταία 40 χρόνια εξυπηρετώντας επαγγελματικά τον αντίστοιχο κλάδο, που είναι μάλλον αδύνατο να περάσουν παραγωγικά στην πράξη και να βελτιώσουν τον καθημερινό τρόπο ζωής.

Το προβληματικό αυτό πλαίσιο λειτουργίας επιβαρύνει ιδιαίτερα την Αττική, που είναι συγκεντρωμένος ο μισός πληθυσμός της χώρας και ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό των οικονομικών και διοικητικών δραστηριοτήτων. Ενώ η αποκέντρωση είναι υποχρεωτική για να μπορεί το σύστημα να λειτουργεί.

Απαιτείται σημαντικό χρονικό διάστημα για τις μετακινήσεις παρά για παραγωγική εργασία. Αυτοκίνητα και δίκυκλα συνυπάρχουν με τραγικά δυστυχήματα με μεγάλη συχνότητα. Ενώ διοργανώνονται συχνά και ….αθλητικοί αγώνες στους δρόμους  για διαφόρων μορφών επίδειξη και σκοπιμότητες.

Τα κεντρικά ελεγχόμενα συστήματα είτε θα αποκεντρωθούν υποχρεωτικά είτε θα καταρρεύσουν στην προσπάθεια να αναπτυχθούν και να περάσουν στην μεταβιομηχανική εποχή, που καθιερώνει την δημιουργικότητα και την απομαζικοποίηση .  Είναι αυτό που …δεν είχε σκεφθεί ο Μαρξ, που έλεγε ότι είναι εύκολο να διαχειρισθεί από πάνω το πλήθος της  ομοιόμορφης εργατικής δύναμης  της βιομηχανικής  κοινωνίας  που όλοι κάνουν μια απλή επαναλαμβανόμενη τυποποιημένη δουλειά , που καταργούν οι νέες τεχνολογίες.

Η εκπαίδευση και σε επίπεδο πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στη χώρα μας απέχει  πολύ από τις ανάγκες της σύγχρονης εποχής. Πολλές πανεπιστημιακές σχολές που αγωνίζονται να συντηρήσουν το μονοπώλιο των δημόσιων πανεπιστημίων, είναι χρήσιμες μόνο για το μισθοδοτούμενο προσωπικό τους και οι εκπαιδευόμενοι χάνουν το χρόνο τους. Ενώ δεν προβλέπεται εκπαίδευση εκπαιδευτών στην πράξη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης εκπαιδευτών  (όπως οι Μάϊστερς της Γερμανίας ή οι αντίστοιχοι άλλων χωρών) για τα 15.000 περίπου επαγγέλματα που συμπεριλαμβάνονται στο taxis ένα από τα οποία θα πρέπει να δηλώσει κάθε εργαζόμενος στην Ελλάδα.

Σε ανεπτυγμένες χώρες σε αντίστοιχους καταλόγους υπάρχουν τα διπλάσια επαγγέλματα (περί τις 35.000), γεγονός που αντικατοπτρίζει την τεχνολογική υστέρηση και την έλλειψη ανταγωνιστικότητας του εργασιακού περιβάλλοντος της χώρας μας.

Για τα επαγγέλματα αυτά χιλιάδες επιμελητήρια φροντίζουν αποκεντρωμένα για τις προϋποθέσεις άσκησής τους, την εκπαίδευση των μελών τους, τις συνθήκες ασφάλειας εργασίας,  και όχι ο κεντρικός έλεγχος του κρατιστικού μας συστήματος μέσω ΕΟΠΕΠ ή Γενικής Γραμματείας του υπουργείου Παιδείας, όπως στη χώρα μας, που είναι μαθηματικά αδύνατον να τα φροντίσουν .

Ενώ και η πλήρης απουσία σχετικών πανεπιστημιακών σχολών για τα επαγγέλματα στη χώρα μας καθιστά αναγκαία την εκπαίδευση στελεχών για τα θέματα αυτά στο εξωτερικό, ή τη στελέχωσή τους με μη εκπαιδευμένους όπως είναι η πραγματικότητα στη χώρα μας.

Σχετικά με τα παραπάνω προβλήματα:

Σερβιτόρος ρομπότ (πρόσφατα) σε  κωμόπολη στην Τσεχία, που έχει τον ίδιο πληθυσμό με τον δικό μας, αλλά και πλήθος εργοστασίων για παράδειγμα παραγωγής αυτοκινήτων.  Το ρομπότ αποχωρεί αφού εκτέλεσε την παραγγελία για το τραπέζι 36 που προγραμματίσθηκε να εκτελέσει.

Τους αρχαιολογικούς χώρους τους έχουμε για να εκπροσωπούν ένα σύστημα αξιών. Να αποτελούν τη βάση για έναν τρόπο ζωής που βελτιώνουμε ορθολογικά  ανάλογα με τις σημερινές και τις μελλοντικές ανάγκες.

Το παρελθόν πρέπει να αξιοποιείται για το παρών και το μέλλον

Η Ευρώπη είναι ένας κόσμος που  δημιουργεί τις εξελίξεις.

Η ποιότητα, ο τρόπος ζωής και η μορφή έκφρασης κάθε ανθρώπου  ήταν ομοιόμορφα  μόνο στην προϊστορική περίοδο .

Ο διεθνής οργανισμός για την τεχνολογική εκπαίδευση αναπτύσσει εκπαιδευτικές προδιαγραφές μετά από έρευνες σε όλο τον κόσμο για τη διδασκαλία τεχνολογίας από το προνήπιο και στις 12 τάξεις (Δημοτικό-Γυμνάσιο -Λύκειο ) ως απαραίτητο τμήμα της γενικής εκπαίδευσης για όλους . ( https://www.iteea.org/stel

Στην Ελλάδα ξεκίνησε η τεχνολογική εκπαίδευση  με κύριο ρόλο  από μένα όπως περιγράφεται στην παρακάτω ιστοσελίδα το 1978  και σε πλήθος κειμένων, με τη μεταφορά του Maryland Plan, ένα από τα βασικά προγράμματα που αναπτύχθηκαν στις ΗΠΑ για εξοικείωση του κοινού πολίτη με το τεχνολογικό περιβάλλον που θα ζήσει. δείτε εδώ

Οι αποφάσεις στη σύγχρονη εποχή πρέπει να παρθούν προσεκτικά και γρήγορα  από άτομα μορφωμένα, που αντιλαμβάνονται σε βάθος τα προβλήματα, και την αλληλοεξάρτηση των διαφόρων παραμέτρων.

Απαιτείται να λειτουργούν όπως τα όργανα μιας ορχήστρας για να υπάρξει αρμονία, όλες οι μεταβλητές: Επικοινωνίες, μεταφορές, χρηματοδότηση, ιδιοκτησία, έρευνα, εφοδιασμός, διεθνείς σχέσεις, μάρκετιγκ , διαχείριση, παραγωγή, υλικά, ενέργεια, πλουτοπαραγωγικές πηγές, διοίκηση, ανταγτωνισμός, κλπ.

*Νίκος Ηλιάδης, Πολ/κός Μηχ/κός Ε.Μ.Π. ,M.Sc. ( Structural Engineering , Concordia University Montreal Canada), Ph.D.( University of Maryland USA, – Technology and Vocational Education), τ. Ειδ.Γραμματέας του ΥΠΕΠΘ , τ. καθηγητής  ΠΑΤΕΣ/ΣΕΛΕΤΕ, τ. καθηγητής ΤΕΙ Πειραιώς, τ. εκπρόσωπος των Υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες ( Μ.Ε.Α. ) τ. Διοικητής ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ , τ. μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Παιδαγωγικών Ινστιτούτων της Ευρώπης (http://www.cidree.org/), τ. εκπρόσωπος της Κυβέρνησης στο Δ.Σ. του CEDEFOP (https://www.cedefop.europa.eu/ ) του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, Επίτιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.