Του Χρήστου Γιαρλέλη/ EQUIDAS Consulting Engineers

giarlelis@equidas.com

Στην Ιαπωνία γίνονται σεισμοί μέγεθους περίπου 7.0 ή περισσότερο σχεδόν κάθε δύο χρόνια. Ωστόσο σε πολλά κτίρια δεν εμφανίζονται καθόλου βλάβες. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εκτεταμένη χρήση σεισμικής μόνωσης και συστημάτων απόσβεσης.

Οι σεισμικοί μονωτήρες είναι δομικά στοιχεία που παρεμβάλλονται μεταξύ της ανωδομής και της βάσης της κατασκευής, ουσιαστικά αποσυνδέοντάς τες ενώ επιπρόσθετα προσφέρουν απόσβεση (δηλαδή κατανάλωση σεισμικής ενέργειας μέσω τριβής).

Τα συστήματα αυτά υπάρχουν εδώ και πολλά χρόνια ωστόσο η εφαρμογή τους έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία λόγω αφενός της εξοικείωσης του τεχνικού κόσμου και των χρηστών των κτιρίων με αυτά αφετέρου δε της κατακόρυφης μείωσης του κόστους τους. Πλέον το τελικό κόστος των σεισμικώς μονωμένων κατασκευών είναι αντίστοιχο ή και μικρότερο από αυτό των συμβατικών. Πέραν της Ιαπωνίας χώρες, όπως η Ιταλία και η Νέα Ζηλανδία έχουν υιοθετήσει πλέον την τεχνική αυτή σε συνήθεις κατασκευές κατοικιών και γραφείων μετά τους σεισμούς του 2009 και 2011, αντίστοιχα.

Η γειτονική Τουρκία είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο που έχει καταστήσει από το 2012 υποχρεωτική την εφαρμογή σεισμικής μόνωσης σε κτίρια αυξημένης σπουδαιότητας όπως τα νοσοκομεία. Είναι αξιοσημείωτο, ότι όλα τα σεισμικώς μονωμένα νοσοκομεία των περιοχών που επλήγησαν από τη σεισμική ακολουθία του 2023 επέδειξαν καλή συμπεριφορά και παρέμειναν σε λειτουργία σε αντίθεση με τα χιλιάδες κτίρια που κατέρρευσαν ή έπαθαν ανεπανόρθωτες βλάβες. Είναι εύλογο ότι κρίσιμες κτιριακές υποδομές (κλινικές, νοσοκομεία, κτίρια πολιτικής προστασίας και γενικότερα επιτελικά κτίρια του κρατικού μηχανισμού) πρέπει να είναι σεισμικώς μονωμένα για να μπορούν να λειτουργήσουν μετά από ένα σοβαρό σεισμό όταν δηλαδή χρειάζονται περισσότερο. Ωστόσο στη γειτονική χώρα εφαρμόζεται πλέον ή σεισμική μόνωση και σε κτίρια κατοικιών και γραφείων μετά την εξαιρετική επίδοσή της κατά τους σεισμούς του 2023.

Το συμβατικό κτίριο παρουσιάζει χαμηλότερη σεισμική επίδοση σε σχέση με το σεισμικά μονωμένο. Ένα καλά μελετημένο, σύμφωνα με τους αντισεισμικούς κανονισμούς, συμβατικό κτίριο όταν φτάσει το σεισμό για τον οποίο σχεδιάστηκε θα εμφανίσει βλάβες σε δομικά του στοιχεία (χωρίς να καταρρεύσει). Όμως ακόμη και για μικρότερα επίπεδα σεισμού θα γίνουν υλικές ζημιές στο περιεχόμενό του δηλαδή θα σπάσουν υαλοπίνακες, σωληνώσεις, θα ανατραπούν, έπιπλα, βιβλία, έργα τέχνης κλπ. Αντίθετα το σεισμικώς μονωμένο κτίριο παρέχει πλήρη αντισεισμική προστασία γιατί μειώνονται σημαντικά οι δυνάμεις και οι επιταχύνσεις του σεισμού και στο κέλυφος του αλλά και εντός του.

Με τον τρόπο αυτό η σεισμική μόνωση παρέχει:

α) Σημαντική απελευθέρωση του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού από τους περιορισμούς του σεισμικού σχεδιασμού

β) Ελαχιστοποίηση της πιθανότητας βλάβης των δομικών στοιχείων του κτιρίου

γ) Προστασία του περιεχομένου του κτιρίου

δ) Απρόσκοπτη συνέχεια της λειτουργίας του κτιρίου μετά από σεισμό

ε) Μείωση διαστάσεων και αριθμού υποστυλωμάτων και τοιχωμάτων οδηγώντας σε κομψότερες κατασκευές αλλά και αύξηση του ωφέλιμου χώρου

στ) Μείωση κόστους κατασκευής και εξοικονόμηση φυσικών πόρων λόγω της σημαντικής ελάφρυνσης των φορτίων της θεμελίωσης αλλά και της μείωσης διαστάσεων και αριθμού υποστυλωμάτων και τοιχωμάτων που προαναφέρθηκε.

Είναι εύκολα κατανοητό ότι η υιοθέτηση της σεισμικής μόνωσης σε όλες τις κατασκευές θα οδηγούσε σε σημαντική αύξηση της ασφάλειας με παράλληλη μείωση του κόστους. Ο λόγος που δεν είναι διαδεδομένη στη χώρα μας είναι η έλλειψη πληροφόρησης. Άλλωστε δυστυχώς συζητάμε για την αντισεισμικότητα των κατασκευών και την αναγκαιότητα των καλών μελετών μόνο μετά από καταστροφές.