Η Μινωική τέχνη αποτυπώνει τη ζωή και τη φύση

Των Δημήτρη Παυλόπουλου* Νίκου Ηλιάδη**

Η Μινωική τέχνη άνθησε στην Κρήτη από την τρίτη χιλιετία έως το 1400 πΧ και είναι γνωστή για τα νατουραλιστικά έργα: τοιχογραφίες, κεραμική, κοσμήματα και σφραγίδες, γλυπτική και λιθογλυπτική και πηλό γλυπτική. Όλα αυτά αποτυπώνουν την πλούσια ζωή και τη φύση της εποχής με ζωντάνια και χάρη.

Η θεματολογία των έργων είναι η φύση, οι θρησκευτικές τελετές και η καθημερινή ζωή.

1. Τοιχογραφιες

Απαντούν κυρίως στα Ανάκτορα της Κνωσού και της Φαιστού. Οι κυριότερες είναι

-Η Παριζιανα,

-Οι γαλάζιες κυρίες,

-Η χορεύτρια,

-Ο πρίγκιπας με τα κρίνα,

-Η πομπή νέων,

-Ορυτοφόρος,

-Η αίθουσα του θρόνου,

-Τα δελφίνια,

-Το γαλάζιο πουλί,

-Τα ταυροκαθάψια.

2. Κεραμική-αγγεία

Τα μινωικά αγγεία περιλαμβάνουν ποικίλες μορφές για αποθήκευση, μεταφορά και τελετουργίες. Κύρια είδη είναι τα πιθάρια, οι ψευδόστομοι αμφορείς, τα ρυτά ( συχνά σε μορφή ταύρου) και τα μονωτά κύπελλα. Διακρίνονται για την στιλπνότητά τους και τις διακοσμητικές τους γραμμές. Τα κυριότερα είναι τα Καμαράικα αγγεία που είναι υψηλής κεραμικής τέχνης( ξεχωρίζουν για το λεπτό τοίχωμά τους και την ζωγραφική τους διακόσμηση).

Κύρια είδη μινωικών αγγείων  είναι τα αποθηκευτικά και μεταφοράς( πιθάρια και ψευδόστομοι αμφορείς), τελετουργικά (ρυτά), επιτραπέζια  και οικιακά σκεύη μαγειρικής και κρεμαστά αγγεία.
Τα είδη κεραμικής είναι των εξής ρυθμών:

-Αγίου Ονουφρίου,

-Πύργου,

-Λέβηνας,

-Βασιλικής,

-Κασμαραικού,

-Θαλασσίου Ρυθμού και

-Ρυθμού χλωρίδας

3. Σφραγιδόλιθοι

Ήταν πολύτιμοι λίθοι που χρησιμοποιούνταν ως σφραγίδες και έφεραν συχνά έγλυφες και ανάγλυφες παραστάσεις με σύμβολα και γράμματα, Για την απεικόνιση χρησιμοποιούνταν ενισχυμένα γυαλιά για να μπορούν να χαράξουν. Ακόμη αξιοποιούσαν και κάποιο είδος μεγενθυτικού φακού από κρύσταλλα. ‘Αλλο υλικό που χρησιμοποιείτο (εκτός από ημιπολύτιμους λίθους) ήταν το ελεφαντόδοντο και το κόκαλο. Οι καλλιτέχνες αντλούσαν θέματα από τη φύση, τη θάλασσα και τη θρησκεία.

4. Μεταλλοτεχνία

Οι μεταλλουργοί κατασκεύαζαν ειδώλια ζώων και πιστών που προσεύχονταν. Επίσης έφτιαχναν  χάλκινα αγγεία, εργαλεία, όπως πριόνια και αξίνες, όπλα και διπλούς πέλεκυς( από μπρούντζο, χρυσό και αργυρό). Επίσης κατασκευάζονταν διάφορα κοσμήματα από  χρυσό με αναπαραστάσεις ζώων  και φυτών.

5. Γλυπτική

Η μινωική γλυπτική χαρακτηρίζεται κυρίως από την μικροτεχνία, καθώς δεν έχουν  δείγματα  μνημειακής γλυπτικής (μεγάλων αγαλμάτων). Τα έργα διακρίνονται  για τη ζωντάνια , τη χάρη, την κίνηση  και τη στενή σύνδεση με τη θρησκευτική λατρεία.

6. Λιθογλυπτική

Η μινωική λιθογλυπτική (συχνά επισκιάζεται από την κεραμική) είναι επίσης μια σπουδαία τέχνη. Οι τεχνίτες επεξεργάζονταν με δεξιοτεχνία σκληρούς πολύτιμους λίθους, όπως ο στεατίτης και ο χλωρίτης, για την δημιουργία περίτεχνων δυτών και σφραγιδοκυλίνδρων. Η μινωική λιθογλυπτική αντικατοπτρίζει  την υψηλή τεχνική και την δεξιοτεχνία των τεχνιτών της εποχής με έμφαση στη λεπτομέρεια και την λειτουργικότητα των αντικειμένων.

7. Πηλογλυπτική

Άλλος είδος μικροτεχνίας, Βρέθηκαν ειδώλια της θεάς των όφεων από φαγεντιανή.

*Δημήτρης Παυλόπουλος, Μηχανολόγος Ηλεκτρολόγος, πρώην Πρόεδρος ΔΚΜ, πρώην Μέλος ΔΣ ΕΛΟΤ

** Νίκος Ηλιάδης, Πολ/κός Μηχ/κός Ε.Μ.Π. ,M.Sc. ( Structural Engineering , Concordia University Montreal Canada ) , Ph.D.( University of Maryland USA, -Technology and Vocational Education ), τ. Ειδ. Γραμματέας του ΥΠΕΠΘ ,τ. εκπρόσωπος των Υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες ( Μ.Ε.Α. ) τ. Διοικητής ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ , τ. μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Παιδαγωγικών Ινστιτούτων της Ευρώπης (http://www.cidree.org/), τ. εκπρόσωπος της Κυβέρνησης στο Δ.Σ. του CEDEFOP (https://www.cedefop.europa.eu/ )του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση , Επίτιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.