Οι ιεροί χώροι και οι θεότητες της μινωικής θρησκείας

Ιεροί χώροι μινωικής θρησκείας (εκτός ιερών σπηλαίων και ιερών κορυφής) κατά την νεοανακτορική περίοδο και περιγραφή θεοτήτων μινωικής θρησκείας.

1. ΙΕΡΟΙ ΧΩΡΟΙ ΜΙΝΩΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ (εκτός ιερών σπηλαίων και ιερών κορυφής)

1α Η λατρεία των μινωιτών ήταν ενσωματωμένη στις δραστηριότητες του ανακτόρου, της έπαυλης, της αγροικίας ή της αστικής οικίας. Χαρακτηριστικά ιερά της εποχής είναι το οικιακό ιερό, το τριμερές ιερό, η κρύπτη πεσσών και η δεξαμενή καθαρμών.

◊ Οικιακό ιερό

◊ Παρατηρείται στα ανάκτορα Φαιστού και Ζάκρου.

◊ Τριμερές ιερό και κρύπτη πεσσών.

Παρατηρείται στο ανάκτορο της Κνωσού. Το τριμερές ιερό είναι το κύριο ιερό της Κνωσού. Μαζί με τα βοηθητικά του δωμάτια βρίσκεται στη νότια της αίθουσας του θρόνου.

Στο θησαυροφυλάκιο αυτού του χώρου βρέθηκαν αγάλματα της θεάς των ιδεών από φαγεντιανή. Λίγο δυτικότερα υπάρχουν δύο αίθουσες με ένα πεσσό στη μέση, όπου βρέθηκαν χαραγμένα σημεία, ενώ στο δάπεδο υπάρχουν πέτρινες υποδοχές υγρών προσφορών, γεγονός που οδηγεί στην υπόθεση λατρείας πεσσών, μέσα στους οποίους θεωρούσαν ότι κατοικεί η θεά.

◊ Δεξαμενή καθαρμών

◊ Παρατηρείται στα ανάκτορα Κνωσού και Ζακρου.

1β Ιερά δέντρα

Το κυριότερο ιερό δέντρο ήταν η ελιά, η οποία συνδεόταν άρρηκτα με την γονιμότητα, τη φύση και τις τελετές. Εμφανίζεται σε σφραγίδες και δακτύλιους, συχνά με λατρευτικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία, συμβολίζοντας ιερό τύπο ή πράξη. Οι προσφορές γίνονταν μπροστά στα ιερά δέντρα κατά την διάρκεια της εορτής, όπως η προσφορά καρπών, νερού και κρασιού, καθώς και χορό για επικοινωνία με την θεότητα.

Ο πολύτιμος καρπός της ελιάς, ήταν συνηθισμένη τροφή των μινωιτών, με το λάδι οπτικά χαρούμενο και τροφικά απαραίτητο. Το μεταχειρίζονταν σε πολλές περιπτώσεις και σαν γιατρικό. Με αυτό γίνονταν επαλείψεις και εντριβές.

2 ΘΕΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΙΝΩΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ

Η θρησκεία των μινωιτών πέρασε από  φάσεις :ανιμισμός, προγονολατρεία, τοτεμισμός. Επίσης δέχθηκε επιδράσεις από την αιγυπτιακή θρησκεία.

Η Μητέρα Γη είναι η μεγαλύτερη θεότητα με πολύμορφη απεικόνιση: Θεά των Οφεων, Πότνια Θηρών, Ορεια Μήτηρ.

Βέλχανος η Υάκινθος: θεός γιος και σύζυγος της Μεγάλης Μητέρας. Θεός δισυπόστατος, ποτέ ισχυρός δαμαστής θηρίων, γρυπών και φτερωτών αγριμιών και ποτέ αδύνατος σαν λουλούδι.

Δίκτυννα: (όπως από το όνομα της προκύπτει) συνδέεται με το βουνό Δίκτη της Κρήτης. Είχε αρμοδιότητες σχετικά με τις ιδιότητες του βουνού, την θύελλα, τους ανέμους και τον κεραυνό.

Βριτομάρτυς (γλυκιά παρθένος): νεαρή θεά με αρμοδιότητες σχετικές με τις νέες κοπέλες.

Αριάδνη: πριγκίπισσα της Κνωσού, κόρη του Μίνωα, θεά του φεγγαριού και των δέντρων.

Ανθεια που ταυτίζεται με την Αφροδίτη.

Καλλιχόρη που σχετίζεται με την επίδοση που είχαν οι κάτοικοι στους χορούς.

Χαρακτηριστική η αριθμητική και δυναμική  υπεροχή των θερινών.

Με την πάροδο των ετών υπάρχουν μεταβολές

Ο Ζεύς γίνεται ΖεύςΒέλχανος και Κούρος (αγόρι) και γεννιέται και πεθαίνει κάθε χρόνο.

Πολλές φορές στις λατρευτικές σκηνές παρουσιάζεται και πλήθος από φανταστικά πλάσματα που περιβάλλουν τους θεούς. Πολλά έχουν σώματα ζώων και ανθρώπινα κεφάλια,  πιθήκων και πουλιών. Ίσως οι μορφές αυτές προέρχονται από μαγικές τελετές στις οποίες μετείχαν ιερείς με ζωόμορφες μάσκες.

Όχι μόνο ο Δίας, και η Αθηνά καθώς και άλλοι θεοί κατάγονταν από την Κρήτη

Ή ‘Αρτεμις ταυτίστηκε με την Δίκτυννα και την Βριτομάρτυ.

Η Ειλειθυία, θεά που παραστέκεται στις γυναίκες στις ωδίνες του τοκετού.

*Δημήτρης Παυλόπουλος, Μηχανολόγος Ηλεκτρολόγος, πρώην Πρόεδρος ΔΚΜ, πρώην Μέλος ΔΣ ΕΛΟΤ

Νίκος Ηλιάδης **, Πολ/κόςΜηχ/κός Ε.Μ.Π. ,M.Sc. (Structural Engineering , Concordia University Montreal Canada ) , Ph.D. (University of Maryland USA, -Technology and Vocational Education), τ. Ειδ. Γραμματέας του ΥΠΕΠΘ ,τ. εκπρόσωπος των Υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες ( Μ.Ε.Α. ) τ. Διοικητής ΠΓΝ «ΑΤΤΙΚΟΝ , τ. μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Παιδαγωγικών Ινστιτούτων της Ευρώπης (http://www.cidree.org/), τ. εκπρόσωπος της Κυβέρνησης στο Δ.Σ. του CEDEFOP (https://www.cedefop.europa.eu/) του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση , Επίτιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.