Μετά τις φωτιές έρχονται πρόστιμα για χιλιάδες ακαθάριστα οικόπεδα

Μετά τις μεγάλες πυρκαγιές του καλοκαιριού, δήμοι και Πυροσβεστική περνούν σε εντατικούς ελέγχους για τα ακαθάριστα οικόπεδα και στο στόχαστρο μπαίνουν πλέον χιλιάδες ιδιοκτήτες που δεν τήρησαν τις υποχρεώσεις προληπτικής πυροπροστασίας.

Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ανακοίνωσε μετά τη λήξη της προθεσμίας της 22ας Ιουνίου 2026 ότι  καταγράφηκαν 765.489 δηλώσεις καθαρισμού στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Το υπουργείο είχε ήδη επισημάνει ότι, παρά τη σημαντική αύξηση των δηλώσεων, εξακολουθούσαν να υπάρχουν πολλοί ιδιωτικοί και δημοτικοί χώροι που δεν είχαν καθαριστεί.

Με βάση η εκτίμηση των παραγόντων της αγοράς ότι οι υπόχρεες ιδιοκτησίες ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια, η αριθμητική απόσταση από τις 765.489 δηλώσεις υπερβαίνει τις 1,23 εκατομμύρια ιδιοκτησίες.

Το μέγεθος είναι ενδεικτικό της πιθανής έκτασης της μη συμμετοχής στην πλατφόρμα, δεν μπορεί όμως να μεταφραστεί αυτομάτως σε 1,23 εκατομμύρια ακαθάριστα οικόπεδα. Η μη υποβολή δήλωσης δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ένα ακίνητο παρέμεινε ακαθάριστο. Μπορεί, για παράδειγμα, να έχει γίνει καθαρισμός χωρίς να ακολουθήσει η υποχρεωτική ηλεκτρονική δήλωση.

Ακριβώς γι’ αυτό αποκτούν ιδιαίτερη σημασία οι επιτόπιοι έλεγχοι που βρίσκονται σε εξέλιξη. Αυτοί είναι που θα δείξουν ποια από τα μη δηλωμένα ακίνητα είναι πράγματι ακαθάριστα και ποιοι ιδιοκτήτες βρίσκονται αντιμέτωποι με σωρευτικές κυρώσεις.

Από τις δηλώσεις περνούν στις αυτοψίες

Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ανακοίνωσε αμέσως μετά τη λήξη της προθεσμίας ότι αρχίζει το πλαίσιο των ελέγχων σε ολόκληρη τη χώρα, με την κύρια ευθύνη να βρίσκεται στους δήμους.

Οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν δειγματοληπτικούς αλλά και στοχευμένους ελέγχους, με έμφαση σε περιοχές αυξημένου κινδύνου, σε ιδιοκτησίες που βρίσκονται κοντά σε δασική βλάστηση και σε περιπτώσεις για τις οποίες υπάρχουν καταγγελίες.

Παράλληλα, οι Πυροσβεστικές Υπηρεσίες ελέγχουν τις καταγγελίες, καταγράφουν επικίνδυνους και ακαθάριστους χώρους στο πλαίσιο των περιπολιών τους και διαβιβάζουν τα σχετικά ευρήματα στους αρμόδιους δήμους, ώστε να κινηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Χιλιάδες καταγγελίες ανοίγουν φακέλους ελέγχου

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το κύμα καταγγελιών για οικόπεδα στα οποία οι πολίτες διαπιστώνουν ξερά χόρτα, κλαδιά και άλλη καύσιμη ύλη.

Με βάση τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, έχουν υποβληθεί περίπου 8.000 καταγγελίες για ακαθάριστα οικόπεδα, ενώ περισσότερες από τις μισές οδήγησαν σε αυτοψίες από στελέχη της Πυροσβεστικής. Τα αποτελέσματα των ελέγχων διαβιβάζονται στους δήμους, οι οποίοι είναι αρμόδιοι να εφαρμόσουν τα διοικητικά μέτρα.

Η λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας επιτρέπει πλέον στις δημοτικές υπηρεσίες να συνδυάζουν τα στοιχεία των δηλώσεων με τις καταγγελίες και τα αποτελέσματα των αυτοψιών. Έτσι, η διαδικασία περνά από τη γενική προειδοποίηση των ιδιοκτητών στον εξατομικευμένο έλεγχο κάθε ακινήτου για το οποίο υπάρχουν ενδείξεις παράβασης.

Πρόστιμο 500 ευρώ για όποιον ούτε καθάρισε ούτε δήλωσε

Οι συνέπειες διαφοροποιούνται ανάλογα με την παράβαση.

Για ιδιοκτήτη που πραγματοποίησε τον απαιτούμενο καθαρισμό αλλά παρέλειψε να υποβάλει τη σχετική δήλωση προβλέπεται πρόστιμο 100 ευρώ.

Αν όμως δεν έχει γίνει ούτε ο καθαρισμός ούτε η δήλωση, η κύρωση για τη μη υποβολή της δήλωσης ανέρχεται σε 500 ευρώ. Το νέο πλαίσιο του 2026 προβλέπει επίσης αυτοτελή κύρωση για την παράβαση της υποχρέωσης καθαρισμού. Η ΠΟΜΙΔΑ αναφέρει ότι το σχετικό πρόστιμο είναι 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο όριο 2.000 ευρώ.

Αυτό σημαίνει ότι σε περιπτώσεις πλήρους μη συμμόρφωσης ο ιδιοκτήτης μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με περισσότερες από μία οικονομικές επιβαρύνσεις.

Ο δήμος καθαρίζει και στέλνει τον λογαριασμό στον ιδιοκτήτη

Το πρόστιμο δεν είναι απαραίτητα η μεγαλύτερη οικονομική συνέπεια.

Εάν από την αυτοψία διαπιστωθεί ότι το οικόπεδο παραμένει ακαθάριστο και ο υπόχρεος δεν προχωρήσει στις αναγκαίες εργασίες, ενεργοποιείται η δυνατότητα αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον δήμο.

Οι εργασίες μπορούν να γίνουν από δημοτικό συνεργείο ή από εργολάβο και περιλαμβάνουν την κοπή και απομάκρυνση ξερής βλάστησης, κλαδιών, υπολειμμάτων και άλλων εύφλεκτων υλικών που μπορούν να λειτουργήσουν ως καύσιμη ύλη σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Το κόστος δεν αναλαμβάνει ο δήμος. Καταλογίζεται στον ιδιοκτήτη του ακινήτου, επιπλέον των προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων.

Έτσι, μία ιδιοκτησία που παραμένει ακαθάριστη μπορεί να οδηγήσει σε τριπλή οικονομική συνέπεια: πρόστιμο για μη δήλωση, πρόστιμο για μη καθαρισμό και χρέωση των εργασιών που θα εκτελέσει ο δήμος.

Δεν τελείωσε η υποχρέωση στις 22 Ιουνίου

Ένα ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο για τους ιδιοκτήτες είναι ότι η λήξη της προθεσμίας δήλωσης δεν σήμανε και τη λήξη της υποχρέωσης καθαρισμού.

Το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας τόνισε στις 23 Ιουνίου ότι οι καθαρισμοί πρέπει να συνεχίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Η υποχρέωση επομένως δεν εξαντλείται σε μία παρέμβαση την άνοιξη ή στις αρχές του καλοκαιριού.

Αν ένα οικόπεδο καθαρίστηκε και δηλώθηκε αλλά στη συνέχεια η βλάστηση αναπτύχθηκε ξανά, ο υπόχρεος πρέπει να προχωρήσει σε νέο καθαρισμό. Το ακίνητο πρέπει να διατηρείται σε κατάσταση που περιορίζει την καύσιμη ύλη και τον κίνδυνο εκδήλωσης ή εξάπλωσης πυρκαγιάς.

Στο στόχαστρο και όσοι υπέβαλαν δήλωση

Οι αυτοψίες δεν αφορούν αποκλειστικά όσους δεν εμφανίζονται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Οι ελεγκτικές αρχές μπορούν να εξετάσουν και ακίνητα για τα οποία έχει καταχωριστεί υπεύθυνη δήλωση, ώστε να διαπιστωθεί εάν ο καθαρισμός πραγματοποιήθηκε πραγματικά και εάν το ακίνητο εξακολουθεί να συντηρείται.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η υποβολή δήλωσης δεν αποτελεί απλή καταχώριση στοιχείων αλλά υπεύθυνη δήλωση του πολίτη για την κατάσταση της ιδιοκτησίας του.

Η ψευδής δήλωση αντιμετωπίζεται πολύ αυστηρότερα από την απλή παράλειψη και συνοδεύεται από ποινικές και χρηματικές κυρώσεις.

Το μεγάλο κενό ανάμεσα στις 765.489 δηλώσεις και τα 2 εκατομμύρια ακίνητα

Η σύγκριση των αριθμών αναδεικνύει πλέον το βασικό ζήτημα της εφαρμογής του μέτρου.

Από τη μία πλευρά υπάρχει το επίσημο και ακριβές στοιχείο των 765.489 δηλώσεων καθαρισμού για το 2026, που ανακοίνωσε το υπουργείο μετά τη λήξη της προθεσμίας.

Από την άλλη, παράγοντες με γνώση της αγοράς ακινήτων εκτιμούν ότι οι ιδιοκτησίες που εμπίπτουν γεωγραφικά και πολεοδομικά στις υποχρεώσεις καθαρισμού προληπτικής πυροπροστασίας υπερβαίνουν συνολικά τα 2 εκατομμύρια.

Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα επίσημη κρατική απογραφή που να επιβεβαιώνει τον δεύτερο αριθμό και συνεπώς δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια ακίνητα είναι πράγματι ακαθάριστα.

Η αριθμητική διαφορά, όμως, δείχνει ότι υπάρχει πολύ μεγάλος δυνητικός αριθμός ιδιοκτησιών που δεν εμφανίζεται στις δηλώσεις του Μητρώου. Και αυτό ακριβώς το πεδίο καλούνται τώρα να ξεκαθαρίσουν οι δήμοι και η Πυροσβεστική μέσα από διασταυρώσεις, καταγγελίες και επιτόπιες αυτοψίες.

Μετά τις φωτιές, η ώρα της εφαρμογής και των κυρώσεων

Οι πυρκαγιές του καλοκαιριού επαναφέρουν με ακόμη μεγαλύτερη ένταση το θέμα της ευθύνης για την καύσιμη ύλη μέσα και γύρω από τις κατοικημένες περιοχές.

Με περισσότερες από 765.000 δηλώσεις να έχουν καταχωριστεί, αλλά με την αγορά ακινήτων να ανεβάζει την εκτίμηση των δυνητικά υπόχρεων ιδιοκτησιών πάνω από τα 2 εκατομμύρια, η πραγματική αποτελεσματικότητα του μέτρου θα κριθεί πλέον στους ελέγχους.

Οι χιλιάδες καταγγελίες αποτελούν το πρώτο κύμα. Ακολουθούν οι αυτοψίες, οι διασταυρώσεις των στοιχείων, τα πρόστιμα και, όπου ο ιδιοκτήτης εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται, ο αυτεπάγγελτος καθαρισμός με καταλογισμό της σχετικής δαπάνης.

Το κρίσιμο μήνυμα για τους ιδιοκτήτες είναι ότι η παρέλευση της προθεσμίας δεν έκλεισε το θέμα των ακαθάριστων οικοπέδων. Αντίθετα, άνοιξε την περίοδο των ελέγχων και των κυρώσεων.