Μινωικός πολιτισμός: με μεγάλη επιτυχία η εκδήλωση στα Ανώγεια

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε εκδήλωση για τον Μινωικό Πολιτισμό και την UNESCO στις 6 Αυγούστου 2025 στο Δήμο Ανωγείων Ρεθύμνου, με τη συμμετοχή πολλών κατοίκων των Ανωγείων και από άλλες περιοχές της Κρήτης. Η εκδήλωση έγινε μετά από πρόταση της Επιτροπής Πρωτοβουλίας Μινωικού Πολιτισμού – UNESCO, προς τον Δήμαρχο Ανωγείων Σωκράτη Κεφαλογιάννη, ο οποίος την αποδέχτηκε και προχώρησε στις διαδικασίες για την πραγματοποίησή της στο χώρο του Δημοτικού Θεάτρου στο Δημαρχιακό Μέγαρο.

Ομιλητές στην εκδήλωση ήταν τα μέλη της Επιτροπής Πρωτοβουλίας Μινωικού Πολιτισμού – UNESCO:

♦ Δημήτρης Παυλόπουλος, Μηχανολόγος Μηχανικός, εκπρόσωπος της Επιτροπής Πρωτοβουλίας.

♦ Νικόλαος Ηλιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Ομότιμος Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

♦ Δαμιανός Δαμιανάκος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πάρμας.

♦ Σταύρος Καπριδάκης Ηλεκτρολόγος Μηχανικός- τ. Εκτελ. Δ/ντής ΟΤΕ).

Σωκράτης Κεφαλογιάννης:  η σημασία της ένταξης των Μινωικών ανακτόρων στην UNESCO

Στην έναρξη της εκδήλωσης, ο Δήμαρχος Ανωγείων κ. Σωκράτης Κεφαλογιάννης έκανε έναν σύντομο χαιρετισμό, στον οποίο καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους, και τους εκπροσώπους της Ομάδας Πρωτοβουλίας που τους συνεχάρη για την προσπάθειά τους.

Στη συνέχεια ο Δήμαρχος αναφέρθηκε στην πρόσφατη απόφαση της ένταξης του Μινωικού πολιτισμού στην UNESCO εστιάζοντας στην σημασία της ένταξης και ιδιαίτερα σε ότι αφορά στο Μινωικό Ανάκτορο της Ζωμίνθου. Η ένταξη της Ζωμίνθου μαζί με τα υπόλοιπα πέντε μνημεία, θεωρείται πολύ σημαντική για την περιοχή των Ανωγείων, διότι θα συμβάλει ιδιαίτερα στην προβολή και ανάπτυξη του τόπου. Επέμεινε επίσης στο ζήτημα των ευθυνών όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την υλοποίηση και τήρηση των απαιτούμενων πρακτικών, που επιβάλλονται πλέον μετά την ένταξη.

Δημήτρης Παυλόπουλος: σημαντική η συμβολή της επιτροπής πρωτοβουλίας

Στη συνέχεια ο κ. Παυλόπουλος Δημήτρης, αναφέρθηκε στις διαδικασίες που προβλέπονται από την UNESCO, ως αρμόδια υπηρεσία του ΟΗΕ, για τον πολιτισμό. Συνεχίζοντας εξήγησε τη σημασία της ένταξης του Μινωικού Πολιτισμού συνολικά και με την διαδικασία της σειριακής ένταξης που συμπεριλήφθηκαν τα πρώτα έξι Μνημεία στον κατάλογο.

Στο εξής θα μπορούν να εντάσσονται σταδιακά και τα υπόλοιπα μνημεία/θέσεις, σαν αποτέλεσμα των αποφάσεων και των διαδικασιών του Κράτους.

Ο κ. Παυλόπουλος ολοκλήρωσε την ομιλία του εστιάζοντας στη βαρύτητα της ένταξης στην UNESCO, αλλά και στις προσπάθειες και στη συμβολή της επιτροπής πρωτοβουλίας, καθώς και στις ενέργειες που θα πρέπει να ακολουθήσουν στο εξής.

Νικόλαος Ηλιάδης : Το όνομα Ευρώπη προέρχεται από τον Μινωικό πολιτισμό

Στη συνέχεια τον λόγο, πήρε ο κ. Ηλιάδης, ο οποίος αναφέρθηκε διεξοδικά στο κατόρθωμα των Μινωιτών, να κατανοήσουν έγκαιρα τις ανάγκες της εποχής τους για τον τότε γνωστό και προσβάσιμο σε αυτούς κόσμο, της Ανατολικής Μεσογείου και του Αιγαίου.
Ειδικότερα ο κ Ηλιάδης επισήμανε οτι:

“Ο Μινωικός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη για την εποχή του ανάπτυξη, τρείς χιλιετηρίδες τουλάχιστον προ Χριστού, και επηρέασε όλη την περιοχή της Μεσογείου, και την Ευρώπη. Είχε τη σφραγίδα του σε όλα τα πολιτιστικά στοιχεία.
Το όνομα Ευρώπη προέρχεται από τον Μινωικό πολιτισμό. Σύμφωνα με το μύθο ο Δίας απήγαγε την Ευρώπη από την ανατολική ακτή της Τύρου στη Μεσόγειο και την έφερε στην Κρήτη . Γιος τους είναι ο Μίνως που σημαίνει ο Μινωικός πολιτισμός. Άλλες χώρες θα είχαν αξιοποιήσει καλύτερα μάλλον αυτούς έστω τους μύθους που συνδέονται με τον τόπο μας. Εμείς μόνο πριν από μερικές ημέρες καταφέραμε να εντάξουμε τον Μινωϊκό πολιτισμό στους προστατευόμενους της UNESCO “. Ο ίδιος σημείωσε ότι:

“Ο πολιτισμός των Κρητών είχε χαρακτηριστικά που έκτοτε τα αναγνωρίζουμε ως τυπικά ευρωπαϊκά . Πρώτον είχε εξωστρέφεια. Δεν κλείστηκε στην περιοχή του, επέδειξε κινητικότητα, τα πλοία του όργωναν όλη τη Μεσόγειο, ήταν πολύ εφευρετικός , και το σημαντικότερο επεδίωξε και επέτυχε πολύ υψηλό επίπεδο αισθητικής στο βίο του . Ο Μινωικός Πολιτισμός αποτελεί τον πρώτο μορφοποιημένο σε ολοκληρωμένο σύνολο πολιτισμό της Ευρώπης 3000 χρόνια πριν “.

Έχει όμως μεγαλύτερη αξία όταν τον προεκτείνει κανείς στη σημερινή ζωή στον Ευρωπαϊκό χώρο.

“Η Ευρώπη χαρακτηρίζεται από κίνηση και αλλαγές. Η Κίνα και η Ινδία έζησαν απομονωμένες από τον υπόλοιπο κόσμο για αιώνες, όπως και η Ιαπωνία και η υποσαχάρεια Αφρική , μέχρι την εποχή της αποικιοκρατίας. Και η Μέση Ανατολή δεν δημιούργησε συνθήκες αναδιαμόρφωσης”.

Η Ευρώπη είναι ένας κόσμος που δημιουργεί τις εξελίξεις. Είναι ο κόσμος της δυνατότητας των επιλογών. Η Ευρώπη δρα με σκοπό τη βελτίωση και την αλλαγή.

“Η ανακάλυψη της σκαπτικής ράβδου έκανε τους κυνηγούς και τους ψαράδες να σταματήσουν τη νομαδική ζωή και να δραστηριοποιούνται στο χώρο τους . Άρχισαν να οργώνουν, να καλλιεργούν , να αποθηκεύουν , να παρασκευάζουν , να κατασκευάζουν οικισμούς , εργαστήρια αγγειοπλαστικής , σπίτια που μένει ο ο θεός προστάτης του οικισμού, ο πολιούχος. Έτσι γεννιέται η έννοια της πατρίδας” .
Στο Αιγαίο ζούσε ένας ολόκληρος πληθυσμός από θεότητες , ένας κόσμος παραμυθιού και βεβαιότητας για το υπερβατικό.
Με τις εξελίξεις που επακολούθησαν από τότε, με τους Ρωμαίους, την ανακάλυψη μετά και των νέων κόσμων, την ναυσιπλοΐα και το εμπόριο, με πρωταγωνιστές στην Αρχή Μεσογειακών λαών, αλλά την εμπλοκή μετά των Βόρειων, τα πράγματα άλλαξαν, με αλλαγή των κέντρων βάρους των εξελίξεων.

Η Ευρώπη διαμορφώθηκε πλέον όχι με κέντρο τη Μεσόγειο. Έκτοτε ξεκίνησε το μεγάλο ταξίδι της Οικονομικής και κοινωνικής ολοκλήρωσης της Ευρώπης με την θέσπιση σταδιακά όλων των κανόνων για τις συναλλαγές, το εμπόριο και την εκπαίδευση, με κατάληξη στη σημερινή εικόνα με συμμετοχή του συνόλου των κρατικών οντοτήτων της Γής.

Ο κ. Ηλιάδης ολοκλήρωσε την ομιλία του εστιάζοντας, στην ανάγκη η Ελληνική κοινωνία με ταχείς ρυθμούς να προσαρμοστεί στη σημερινή πραγματικότητα, να γίνουν οι απαραίτητες κινήσεις ώστε να διασφαλιστεί η εξέλιξη και η πρόοδος των σημερινών Ελλήνων.

Δαμιανός Δαμιανάκος: η αρχιτεκτονική και πολεοδομική διάσταση του Μινωικού Πολιτισμού

H εκδήλωση προχώρησε με την ομιλία του κ. Δαμιανάκου ο οποίος συνδέθηκε μέσω διαδικτύου με την αίθουσα από την Πάρμα. Το θέμα της ομιλίας του, ήταν η πολύ σημαντική επίδραση της Αρχιτεκτονικής, με βάση τα σχέδια των Μινωικών Παλατιών. Τα οικοδομήματα των Παλατιών είχαν στην πλειονότητά τους συγκεκριμένη διάταξη, συγκεκριμένο προσανατολισμό, συγκεκριμένους χώρους για χρήση ειδικών αναγκών.

Ειδικότερα ο κ. Δαμιανάκος επισήμανε ότι, ο προσανατολισμός των Παλατιών ήταν Ανατολικός- Νοτιοανατολικός, με κριτήρια τις διαδρομές του Ήλιου ή της Σελήνης. Είχαν μια μεγάλη ορθογώνια αυλή, για τις εκδηλώσεις και πολλές αποθήκες τροφίμων. Επίσης πάντα υπήρχε και ένας απομονωμένος χώρος, το λεγόμενο Άδυτο, για προσφορές στους θεούς. Πολύ κοντά ήσαν τα εργαστήρια των Τεχνιτών, κεραμοποιών, μεταλλουργών, ζωγράφων, μικρογλυπτών , σγραγιδοποιών κλπ. Τα κτίσματα αυτά είχαν εξαιρετικές εγκαταστάσεις για ύδρευση με μεταφορά και αξιοποίηση των υδάτων και αποχέτευση ομβρίων και λημμάτων!

Το σύνολο αυτής της διάταξης αυτής της πολεοδομικής εγκατάστασης, συνδεόταν με δρόμους πολλές φορές πλακοστρωμένους, με τις άλλες πόλεις της περιοχής και με τα επίνεια και τα λιμάνια. Ο κ. Δαμιανάκος ολοκλήρωσε την ομιλία του επισημαίνοντας ότι αυτή η Αρχιτεκτονική διάταξη, επεκτάθηκε αργότερα στην κυρίως Ελλάδα και μετά στην Δύση και παρέμεινε για μεγάλο χρονικό διάστημα, ως βασική ιδέα της πολεοδομικής δόμησης.

Σταύρος Καπριδάκης:  η πολύτιμη κληρονομιά της Μινωικής Σφραγιδογλυφίας

Η εκδήλωση συνεχίστηκε με την παρουσίαση του κ. Σταύρου Καπριδάκη, ο οποίος επικεντρώθηκε στην κληρονομιά ή αλλιώς τον “Απόηχο”, του τρόπου ζωής των Μινωιτών, του πολιτισμού, των τεχνών, των ηθών, της θρησκείας, της Λατρείας και της Αγροτικής ζωής, στην σημερινή Κρήτη. Για όλα τα παραπάνω στοιχεία, μελετήθηκε η Μινωική Σφραγιδογλυφία.

Είναι γνωστό ότι στις διαδικασίες διαχείρισης των διαφόρων προϊόντων, εμπορευμάτων, προσφορών, στην Μινωική Κρήτη, στα Παλάτια με τις αποθήκες και τα ιερά, καθώς και τα διάφορα εργαστήρια, υπήρχαν οι ειδικοί που έπρεπε να πακετάρουν, να ασφαλίσουν, αποθηκεύσουν κλπ όλα τα προϊόντα για τας οποία ήσαν αρμόδιοι. Σε κάθε πακέτο, έπρεπε να υπάρχει μια σχετική πληροφορία, που μεταφερόταν εκεί που έπρεπε κάθε φορά. Αυτό γινόταν μέσω των σφραγισμάτων. Οι Σφραγίδες ήταν εξαιρετικά έργα μικρογλυπτικής και τα σχέδια αυτών των αναγλύφων, περιέχουν σημαντικά δεδομένα για την ζωή και τις δραστηριότητες της εποχής.

Πάρα πολλές από αυτές τις περιγραφές των σφραγισμάτων, που σχετίζονται με την τότε ζωή στην Κρήτη, έχουν διατηρηθεί ακόμη και στις μέρες μας και μέχρι πριν λίγα χρόνια ήσαν σχεδόν ίδια όπως τότε. Οι τομείς οι οποίοι, άργησαν να αλλάξουν στην Κρήτη ήσαν, η δόμηση των κατοικιών και των τάφων. Τα υλικά ήσαν η Ξυλεία, οι πέτρες και το χώμα, τα οποία ήσαν σε πλήρη χρήση μέχρι πριν λίγες δεκάδες χρόνια, με τον ίδιο τρόπο που περιγράφονται από τις σφραγίδες. Δηλαδή, το εκφορικό σύστημα των πρώτων θολωτών τάφων από την Δυτ. Μεσαρά, χρησιμοποιείται ακόμη για την κατασκευή των Κούμων στα Μητάτα του Ψηλορείτη και των Λευκών Ορέων ( Μαδάρας ). Επίσης η ξυλεία με τις περίφημες Μινωικές κολώνες με τις διαφορετικές διαμέτρους, ήταν σε χρήση μέχρι πριν λίγα χρόνια σε απομακρυσμένα ορεινά χωριά.

Ο Ομιλητής παρουσίασε σχετικό φωτογραφικό υλικό με κατασκευές πολλών παλαιότερων σπιτιών που είχαν χρησιμοποιηθεί αυτές οι ξύλινες κολώνες, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως έχουν σχεδιαστεί από τους Αρχαιολόγους. Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά στην περιγραφή του Μιχαήλ Δέφνερ, στο οδοιπορικό του, για τα κυπαρίσσια της Σαμαριάς που τα επέλεγαν οι ειδικοί για να τα ετοιμάσουν για κολώνες.

Ο ομιλητής παρουσίασε αρκετές εικόνες σφραγίδων για τα αγαπημένα ζώα των Μινωιτών, το Αγρίμι, τον περίφημο σκύλο τους τον Κρητικό Ιχνηλάτη ( Λαγωνικό), τις αγελάδες και τους Ταύρους. Ιδιαίτερη αίσθηση έκανε η παρουσίαση τους σφραγίσματος από την Αρχαία Κυδωνία που δείχνει δυο βοσκούς να αρμέγουν αίγες, με τον γνωστό τρόπο που αρμέγουν ακόμη μόνο στην Κρήτη, που σημαίνει ότι αυτός ο τρόπος είναι χαρακτηριστικό μόνο της Κρήτης και δεν ήρθε από κάποιο άλλο μέρος, σε μεταγενέστερο χρόνο.

Τέλος ο ομιλητής αναφέρθηκε σε μια σειρά σφραγισμάτων που σχετίζονται με λατρευτικές συνήθειες, όπως οι προσφορές ενδυμάτων, οι μαγικές συνήθειες, τα μαγικά μοτίβα των σφραγίδων κλπ, πράγματα που έχουν επιβιώσει σήμερα στην Κρήτη και αλλού, διότι μερικά υιοθετήθηκαν και από τον Χριστιανισμό. Αναφέρθηκε π.χ. η συνήθεια να αφήνουν μικρά παιδιά σε μια εικόνα σε γιορτή Αγίου και προσφορά εθελοντών για βάπτιση, καθώς και το τάξιμο για αποβολή των μαύρων ρούχων και προσφορά τους στον εορτάζοντα Άγιο/Αγία και ένδυση με καινούργια ενδυμασία, συνήθειες που μέχρι πρότινος συνέβαιναν στα Μυριοκέφαλα, στην εορτή της Παναγίας στις 8 του Σεπτέμβρη.

Η παρουσίαση του κ. Καπριδάκη ολοκληρώθηκε με την συσχέτιση μερικών μαγικών μοτίβων από Μινωικά σφραγίσματα με το έθιμο των Λεγομένων Πατητών στα Σφακιά. Πρόκειται για ειδικά “ Κουλούρια Γάμου “, τα οποία παρασκευάζονται ακόμη και στις μέρες μας και προσφέρονται στους Γάμους προς τιμή του ζευγαριού. Τα σχέδιά τους είναι πολύ ειδικά και τα γνώριζαν μόνο μερικές γυναίκες. Ο σκοπός είναι να στεριώσει ( να δέσει ) το ζευγάρι. Τα μοτίβα, μοιάζουν πολύ με μερικά σφραγίσματα που έχουν χαρακτηριστεί μαγικά και ίσως μιμούνται τις κινήσεις και τους τρόπους που ελίσσονται οι όφιδες, οι οποίοι ως γνωστόν έχουν ιδιαίτερη παρουσία στην Μινωική τέχνη.

Η εκδήλωση έκλεισε από το Δήμαρχο κ. Κεφαλογιάννη, ευχαριστώντας τους παρευρισκόμενους και τους ομιλητές.

Τέλος πρέπει να αναφερθεί η σημαντική συμβολή στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης του χορηγού, της Εταιρίας ΑΣΠΑΤΕ. Η Εταιρία στοχεύει στην ανάπτυξη πρωτοπόρων εφαρμογών στον τομέα της Ενέργειας, της Βιομηχανίας και των Μεταφορών και εξειδικεύεται σε ηλεκτρο-μηχανολογικές κατασκευές, έργα Ορυχείων και Ηλεκτροπαραγωγικών Μονάδων, έργα διυλιστηρίων, έργα Φυσικού Αερίου, καθώς και σιδηροδρομικά έργα.