Nέοι κανόνες για πλειστηριασμούς, ρυθμίσεις οφειλών και servicers

Νέες δικλίδες προστασίας για ιδιοκτήτες ακινήτων που κινδυνεύουν με πλειστηριασμό, δανειολήπτες, ελεύθερους επαγγελματίες και μηχανικούς προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που κατατέθηκε στη Βουλή. Θεσπίζονται όρια στις προκαταβολές ρυθμίσεων, υποχρεωτικές προτάσεις πριν από πλειστηριασμούς, προθεσμίες απάντησης των πιστωτών και κυρώσεις για παραβιάσεις συμφωνιών αποπληρωμής. Παράλληλα, προωθούνται αλλαγές στη φορολογία κρυπτοστοιχείων και στις οφειλές προς το Δημόσιο.

Το νομοσχέδιο κατατέθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2026 και εισάγεται την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής. Στο επίκεντρο βρίσκονται 16 παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος. Οι οκτώ αφορούν την προστασία των οφειλετών και οι υπόλοιπες τη λειτουργία, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, γνωστών ως servicers.

Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, τις μικρές επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους, το σημαντικότερο σκέλος αφορά την προστασία περιουσιακών στοιχείων που έχουν δοθεί ως εξασφάλιση δανείων και τις δυνατότητες ρύθμισης ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων.

Προστασία ακινήτων: πρόταση ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό

Τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλλει τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης της οφειλής. Η πρόταση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το εισόδημα, την περιουσιακή κατάσταση και την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.

Η ρύθμιση έχει άμεση σημασία για ιδιοκτήτες κατοικιών, επαγγελματικών ακινήτων και άλλων ιδιοκτησιών που έχουν υποθηκευτεί ή επιβαρύνονται με προσημείωση για την εξασφάλιση τραπεζικών δανείων. Ο πιστωτής θα πρέπει να παρουσιάζει συγκεκριμένη, βιώσιμη λύση και να τεκμηριώνει τους όρους της. Η υποβολή της πρότασης δεν συνεπάγεται αυτοδίκαιη ματαίωση του πλειστηριασμού.

Νέα όρια στις προκαταβολές: έως 15% της οφειλής

Ανώτατο όριο 15% τίθεται στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί στο πλαίσιο απευθείας διμερούς ρύθμισης. Για παράδειγμα, σε ληξιπρόθεσμη οφειλή 100.000 ευρώ, η προκαταβολή που θα μπορεί να απαιτηθεί βάσει αυτού του ορίου δεν θα υπερβαίνει τις 15.000 ευρώ.

Το μέτρο αποκτά ιδιαίτερη σημασία για επαγγελματίες που διαθέτουν ακίνητη περιουσία, αλλά αντιμετωπίζουν περιορισμένη ρευστότητα. Στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό προβλέπεται ήδη όριο προκαταβολής 10%, ενώ η νέα ρύθμιση αφορά τις απευθείας συμφωνίες με πιστωτές.

Ρυθμίσεις δανείων: απάντηση σε τρεις μήνες

Η νέα διαδικασία διμερούς ρύθμισης προβλέπει απάντηση του πιστωτή εντός τριών μηνών και ολοκλήρωση της διαδικασίας το αργότερο σε έξι μήνες.

Ο οφειλέτης θα υποβάλλει αίτηση με τα οικονομικά και περιουσιακά στοιχεία του.

Ο πιστωτής θα υποχρεούται να προτείνει βιώσιμη ρύθμιση ή να εξηγήσει εγγράφως τους λόγους απόρριψης του αιτήματος.

Ο δανειολήπτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει στην πρόταση.

Όπου υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο.

Παρέχεται επίσης δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.

Οι νέοι κανόνες ενδιαφέρουν ιδιαίτερα αυτοαπασχολούμενους μηχανικούς και μικρές τεχνικές επιχειρήσεις με επαγγελματικά δάνεια, επιχειρηματικές πιστώσεις ή δανειακές υποχρεώσεις που συνδέονται με την ακίνητη περιουσία τους.

Συνεπείς οφειλέτες: απαγόρευση κατασχέσεων και κυρώσεις

Όσο τηρείται ενεργή ρύθμιση, ο πιστωτής θα απαγορεύεται να προχωρά σε καταγγελία της, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού κατά παράβαση των προστατευτικών όρων. Η ίδια προστασία προβλέπεται όταν δεν καταβλήθηκε δόση εξαιτίας καθυστέρησης του πιστωτή ή του servicer να χορηγήσει τα αναγκαία στοιχεία πληρωμής.

Σε περίπτωση παράνομης ενέργειας προβλέπεται αυτοδίκαιη ακυρότητα, πίστωση υπέρ του οφειλέτη ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις και παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση.

Παράλληλα, προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ σε βάρος του υπαίτιου πιστωτή.

Η ρύθμιση στοχεύει ιδιαίτερα στην προστασία των ιδιοκτητών που εξυπηρετούν κανονικά τις υποχρεώσεις τους.

Πλήρης ενημέρωση για τα χρέη: 45 ημέρες και πάγωμα τόκων

Οι δανειολήπτες θα έχουν δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στο πλήρες ιστορικό της οφειλής τους. Θα μπορούν να ζητούν τις δανειακές συμβάσεις, τις τροποποιήσεις τους, τις καταβολές που έχουν πραγματοποιήσει, τον τρόπο υπολογισμού των επιτοκίων και την ανάλυση κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και πρόσθετων επιβαρύνσεων.

Εφόσον τα στοιχεία δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης, ο πιστωτής θα υποχρεούται να τα χορηγήσει εντός 45 ημερών.

Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης ανταπόκρισης, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας έως την πλήρη παροχή των στοιχείων.

Η δυνατότητα αυτή αφορά ιδιαίτερα περιπτώσεις όπου ιδιοκτήτες και επαγγελματίες αμφισβητούν την εξέλιξη του ύψους της οφειλής τους.

Φρένο στη διόγκωση παλαιών δανειακών οφειλών

Το νομοσχέδιο επαναφέρει, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, την προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 για ληξιπρόθεσμες οφειλές. Η σχετική πρόβλεψη αφορά δάνεια και πιστώσεις που εμφανίζουν καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών.

Τράπεζες και servicers θα υποχρεούνται να εφαρμόζουν τα προβλεπόμενα ανώτατα όρια στη συνολική ληξιπρόθεσμη απαίτηση και να αναπροσαρμόζουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.

Η παρέμβαση ενδιαφέρει ιδιοκτήτες με παλαιά στεγαστικά δάνεια και επαγγελματίες των οποίων οι οφειλές έχουν επιβαρυνθεί με τόκους και προσαυξήσεις επί σειρά ετών.

Οφειλές σε Εφορία και ΕΦΚΑ, crypto και ηλεκτρονικές συναλλαγές

Το κατατεθειμένο νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης παρεμβάσεις για τη διεύρυνση των δυνατοτήτων τμηματικής καταβολής ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τη φορολογική διοίκηση και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης.

Οι ρυθμίσεις αυτές παρουσιάζουν ενδιαφέρον για μηχανικούς, αυτοαπασχολούμενους και μικρές επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα φορολογικές, ασφαλιστικές και τραπεζικές υποχρεώσεις. Οι ακριβείς προϋποθέσεις υπαγωγής και ο αριθμός δόσεων χρειάζονται έλεγχο στο αντίστοιχο άρθρο του τελικού νομοθετικού κειμένου.

Στο φορολογικό σκέλος προβλέπεται επίσης συντελεστής 10% για τη φορολογική μεταχείριση κερδών από κρυπτοστοιχεία, μαζί με διατάξεις εποπτείας και ελέγχου συναλλαγών. Παράλληλα προωθούνται αλλαγές στην κεφαλαιαγορά, στο τραπεζικό σύστημα και στις ηλεκτρονικές πληρωμές.

Αυστηρότερη εποπτεία των servicers

Οι εταιρείες διαχείρισης δανείων θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν περισσότερα στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τα οικονομικά αποτελέσματα, τις εισπράξεις και τον χειρισμό παραπόνων των δανειοληπτών. Θα υποβάλλουν ετήσια σχέδια διαχείρισης στην Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ προβλέπονται ανεξάρτητοι έλεγχοι σε τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου. Ενισχύεται επίσης το σύστημα εποπτικών κυρώσεων και προβλέπεται δημοσιοποίησή τους.

Για ιδιοκτήτες και επαγγελματίες, οι αλλαγές αυτές αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη δυνατότητα ελέγχου των πρακτικών των εταιρειών που διαχειρίζονται τα δάνειά τους