Δικηγόροι: Ρύθμιση-παγίδα για κατασχέσεις και πλειστηριασμούς

Μια νομοθετική διάταξη που επιτρέπει σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης δανείων να χρησιμοποιούν την ιδιωτική σύμβαση ρύθμισης οφειλών ως εκτελεστό τίτλο, ανοίγοντας τον δρόμο για κατασχέσεις και πλειστηριασμούς χωρίς την προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής, καταγγέλλουν οι δικηγορικοί σύλλογοι της χώρας. Ζητούν την άμεση απόσυρσή της, προειδοποιώντας ότι περιορίζει τις δικαστικές εγγυήσεις προστασίας των οφειλετών και δημιουργεί κινδύνους για την ακίνητη περιουσία τους.

Στο επίκεντρο της αντίδρασης της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος βρίσκεται το άρθρο 23 του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή στις 26 Οκτωβρίου 2026 και βρίσκεται στο στάδιο της κοινοβουλευτικής επεξεργασίας.

Το νομοσχέδιο, που προβάλλεται με βασικούς στόχους την ενίσχυση της εποπτείας των servicers και την προστασία των συνεπών οφειλετών, περιλαμβάνει διάταξη την οποία οι δικηγόροι χαρακτηρίζουν ιδιαίτερα ευνοϊκή για τις τράπεζες και τα funds.

Ποια είναι η ρύθμιση-παγίδα

Η επίμαχη διάταξη προσθέτει το άρθρο 63Ε στον νόμο 5072/2023 και προβλέπει ότι η σύμβαση ρύθμισης οφειλών αποτελεί εκτελεστό τίτλο, σύμφωνα με την περίπτωση ζ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 904 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Εκτελεστός τίτλος είναι το νομικό έγγραφο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Σήμερα, μια τράπεζα ή ένας servicer μπορεί να επιδιώξει την έκδοση διαταγής πληρωμής, την οποία ο οφειλέτης έχει δικαίωμα να προσβάλει με ανακοπή.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση, η υπογεγραμμένη ιδιωτική σύμβαση ρύθμισης αποκτά από μόνη της ιδιότητα εκτελεστού τίτλου για τις απαιτήσεις που καλύπτει.

Οι εκπρόσωποι των δικηγόρων επισημαίνουν ότι έτσι παρακάμπτεται η διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής και περιορίζεται η δυνατότητα του οφειλέτη να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο ένδικο βοήθημα της ανακοπής κατά διαταγής πληρωμής. Η δυνατότητα άσκησης άλλων ένδικων βοηθημάτων κατά πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης αποτελεί διακριτό νομικό ζήτημα.

Τι σημαίνει για τους πολίτες που ρυθμίζουν δάνεια

Ο πρακτικός κίνδυνος αφορά όσους υπογράφουν συμφωνίες ρύθμισης χρεών με τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Εάν ένας δανειολήπτης συμφωνήσει να εξοφλήσει την οφειλή του με μηνιαίες δόσεις και στη συνέχεια αδυνατεί να τηρήσει τους όρους, ο πιστωτής θα μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αξιοποιήσει τη σύμβαση ως εκτελεστό τίτλο.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά ο τρόπος υπολογισμού του πραγματικού υπολοίπου της οφειλής. Οι δικηγόροι προειδοποιούν ότι η προτεινόμενη διάταξη δεν διασφαλίζει επαρκώς τον τρόπο πιστοποίησης του ανεξόφλητου ποσού, μετά την αφαίρεση των καταβολών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Επομένως, δημιουργείται κίνδυνος διαφωνιών για το ύψος της απαίτησης που μπορεί να αποτελέσει τη βάση διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης.

Τι σημαίνει για ακίνητα και κτηματαγορά

Η ρύθμιση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ιδιοκτήτες ακινήτων με ενυπόθηκα δάνεια, νοικοκυριά που έχουν ρυθμίσει «κόκκινα» δάνεια και επαγγελματίες που εξυπηρετούν οφειλές συνδεδεμένες με ακίνητη περιουσία.

Η απόκτηση εκτελεστού τίτλου μέσω ιδιωτικής σύμβασης μπορεί να συντομεύσει τη διαδρομή του πιστωτή προς την αναγκαστική εκτέλεση, εφόσον η συμφωνία καταστεί απαιτητή και πληρούνται οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις.

Για τον ιδιοκτήτη, αυτό σημαίνει ότι αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα οι όροι καταγγελίας της ρύθμισης, ο προσδιορισμός του υπολοίπου, οι προβλεπόμενες προθεσμίες και οι συνέπειες καθυστέρησης των δόσεων.

Για την κτηματαγορά, η εξέλιξη συνδέεται με τις διαδικασίες διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων και με τη δυνατότητα πιστωτών να προχωρούν ταχύτερα στην αξιοποίηση εξασφαλίσεων μέσω αναγκαστικής εκτέλεσης.

Γιατί οι δικηγόροι ζητούν την απόσυρση

Η Συντονιστική Επιτροπή υποστηρίζει ότι η διάταξη μεταφέρει μεγαλύτερη εξουσία στις τράπεζες και στους servicers, ενώ ο δανειολήπτης παραμένει το ασθενέστερο μέρος της συμφωνίας.

Επισημαίνει επίσης ότι η παράκαμψη της διαδικασίας έκδοσης διαταγής πληρωμής επιτρέπει στους πιστωτές να αποφεύγουν τη σχετική καταβολή δικαστικού ενσήμου, όπως αναφέρει η ανακοίνωση.

Οι δικηγορικοί σύλλογοι θεωρούν επαρκές το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και ζητούν την άμεση απόσυρση της διάταξης, ανακοινώνοντας ότι θα αναλάβουν θεσμικές και νομικές πρωτοβουλίες για την προστασία των οφειλετών.

Ολόκληρη η ανακοίνωση των Δικηγορικών Συλλόγων

Ακολουθεί αυτούσια η ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος:

«Στο άρθρο 23 του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις … και λοιπές διατάξεις» εισάγεται ρύθμιση «Προσθήκη άρθρου 63Ε στον ν.5072/2023» σύμφωνα με την οποία. Η σύμβαση ρύθμισης αποτελεί εκτελεστό τίτλο σύμφωνα με την περ. ζ΄ της παρ. 2 του άρθρου 904 του Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α,΄182) για το σύνολο των ανωτέρω απαιτήσεων» (τελευταίο εδάφιο παραγράφου 3).

Με την άνω διάταξη εισάγεται εξαιρετική ρύθμιση, με την οποία παρέχεται εκτελεστός τίτλος με ιδιωτικό έγγραφο. Παρακάμπτεται η προβλεπόμενη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής, ο δανειστής (συνήθως Τράπεζα ή Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων) αποφεύγει την καταβολή δικαστικού ενσήμου και ο οφειλέτης στερείται δικαστικής προστασίας δια της ασκήσεως του ενδίκου βοηθήματος της ανακοπής.

Η προκλητικά ευνοϊκή για τις Τράπεζες και Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων προαναφερόμενη ρύθμιση δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο ανασφάλειας δικαίου, καθόσον η επίσπευση της αναγκαστικής εκτέλεσης γίνεται αποκλειστικά και μόνο με βάση ιδιωτικό έγγραφο και μάλιστα χωρίς να διασφαλίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα γίνεται η βεβαίωση του υπολοίπου της οφειλής (μετ’ αφαίρεση των καταβληθέντων) ώστε η απαίτηση να είναι βεβαία και εκκαθαρισμένη. Ας μην διαφεύγει, άλλωστε, της προσοχής, ότι, κατά τη σύναψη και λειτουργία της σύμβασης ρύθμισης, κυρίαρχη είναι η βούληση της Τράπεζας ή της Εταιρείας Διαχείρισης Απαιτήσεων και ο οφειλέτης αποτελεί το αδύναμο μέρος αυτής.

Περαιτέρω, η άνω ρύθμιση, η οποία αποστερεί, κατά τα προαναφερόμενα, το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών και δη των πιο ευάλωτων εξ΄ αυτών, ουδέν εξυπηρετεί, πέραν των συμφερόντων των Τραπεζών και των Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων – που δεν θα καταβάλουν και δικαστικό ένσημο- προς βλάβη των συμφερόντων του Δημοσίου.

Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος εκφράζει την έντονη αντίθεσή της στην προαναφερόμενη ρύθμιση, η οποία αποτελεί σοβαρή οπισθοδρόμηση ως προς τις δικονομικές εγγυήσεις προστασίας των πολιτών. Θεωρεί ότι το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο είναι απολύτως επαρκές, διασφαλίζει την ισόρροπη αντιμετώπιση δανειστών και οφειλετών και δημιουργεί ασφάλεια δικαίου.

Η Συντονιστική Επιτροπή ζητάει την άμεση απόσυρση της ανωτέρω διάταξης.

Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας δεν μπορούν να παραμείνουν αδρανείς απέναντι σε νομοθετικές πρωτοβουλίες που αποδυναμώνουν το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών. Θα αναλάβουν κάθε πρόσφορη θεσμική και νομική πρωτοβουλία, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, για την προάσπιση των δικαιωμάτων των οφειλετών και τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων στη δικαιοσύνη.

Η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και η διαφύλαξη του κράτους δικαίου αποτελούν αδιαπραγμάτευτη θεσμική υποχρέωση».