Ο ΣΕΠΟΧ αποχαιρετά τον Θύμιο Παπαγιάννη

Ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών αποχαιρετά με βαθύτατη θλίψη και ύψιστη τιμή τον Θύμιο Παπαγιάννη (1934-2026), μια εμβληματική και ιστορική μορφή της πολεοδομίας και χωροταξίας στην Ελλάδα και πρώην Πρόεδρο του ΣΕΠΟΧ.

Πρωτοπόρος επιστήμονας, οραματιστής, προσωπικότητα με καταλυτική επιρροή, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη διαμόρφωση της επιστήμης, του επαγγέλματος και του δημόσιου διαλόγου για τον χώρο, το περιβάλλον και τον σχεδιασμό στη χώρα μας. Η συμβολή του υπήρξε καθοριστική και πολυδιάστατη, εμπνέοντας γενιές πολεοδόμων και χωροτακτών και αφήνοντας μια σπουδαία παρακαταθήκη γνώσης, ήθους, ευθύνης και δημόσιας προσφοράς.

Ο Θύμιος Παπαγιάννης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1934. Αποφοίτησε από το Κολέγιο Αθηνών το 1953. Σπούδασε Αρχιτεκτονική και Πολεοδομία στο MIT στις ΗΠΑ (1957), όπου διακρίθηκε με το βραβείο αρχιτεκτονικής ARX, και Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ (1958).

Το 1959 ίδρυσε το γραφείο μελετών «Θύμιος Παπαγιάννης και Συνεργάτες». Στα πάνω από 60 χρόνια λειτουργίας του, το γραφείο ανέπτυξε έναν μοναδικό για τα ελληνικά δεδομένα χαρακτήρα, με σταθερή προσήλωση στην ποιότητα, την κοινωνική και περιβαλλοντική ευαισθησία, τη διεπιστημονικότητα και τη δημοκρατική συνεργασία. Αποτέλεσε χώρο επαγγελματικής συγκρότησης εκατοντάδων επιστημόνων διαφορετικών ειδικοτήτων, παράγοντας υποδειγματικές μελέτες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο διεθνώς. Το έργο του γραφείου έχει καλύψει όλες τις κλίμακες του σχεδιασμού του χώρου: χωροταξικές, πολεοδομικές και περιβαλλοντικές μελέτες και μελέτες αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, αστικού σχεδιασμού και αρχιτεκτονικής τοπίου.

Μεταξύ πολλών άλλων, ο Θύμιος Παπαγιάννης υπήρξε Επικεφαλής Μελετητής και Συντονιστής του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου Ελλάδας (2006-2007), Συντονιστής των μελετών για την ανάπλαση του Φαληρικού Όρμου, καθώς και επικεφαλής πληθώρας σημαντικών μελετών, όπως για το Πολεοδομικό Συγκρότημα Αθήνας (κατόπιν σύμβουλος ΥΧΟΠ/ΥΠΕΧΩΔΕ για το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας), τις πόλεις του Βόλου και της Καβάλας, και πολλές ακόμη.

 Ο Θύμιος Παπαγιάννης υπήρξε πρωτοπόρος στην ανάδειξη και προώθηση της προστασίας του περιβάλλοντος σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Υπήρξε συν-ιδρυτής του WWF Ελλάδας (1991) και Πρόεδρός του, καθώς και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του WWF International. Υπήρξε, επίσης, συν-ιδρυτής και Πρόεδρος της Εταιρείας Προστασίας των Πρεσπών, διαδραματίζοντας κρίσιμο ρόλο στην πρωτοβουλία για την ανακήρυξη του διασυνοριακού Πάρκου Πρεσπών. Αποτέλεσε έναν από τους πρωτεργάτης της πρωτοβουλίας MedWet για τους Μεσογειακούς Υγρότοπους, συντόνισε σχετικά Κοινοτικά Προγράμματα και συμμετείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο του Ιδρύματος Tour du Valat. Διετέλεσε συντονιστής για τη Μεσόγειο της Σύμβασης Ραμσάρ, για την οποία τιμήθηκε ως «Πρόσωπο Διεθνούς Σημασίας».

Διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στη δημιουργία του Ελληνικού Κέντρου Υγροτόπων-Βιοτόπων (ΕΚΒΥ). Υπηρέτησε, επίσης, ως σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα, μέλος του Φόρουμ της για το Περιβάλλον και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση. Επιπλέον, ανέπτυξε σημαντικές πρωτοβουλίες που ανέδειξαν τη σύνδεση μεταξύ Ορθοδοξίας και περιβαλλοντικής προστασίας.

Το 2003 ίδρυσε το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (Med-INA), με στόχο τη συμβολή στην ενιαία και διεπιστημονική αντιμετώπιση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, διευθύνοντας έκτοτε ένα πρωτοποριακό και ιδιαίτερα πλούσιο πεδίο δράσεων, συνεργασιών και προγραμμάτων.

Ιδιαίτερη υπήρξε η προσφορά του στον ΣΕΠΟΧ, ως ένας από τους μακροβιότερους Προέδρους του (1993-1999), αφήνοντας ισχυρό και διακριτό αποτύπωμα στη φυσιογνωμία και τον προσανατολισμό του Συλλόγου. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, ο ΣΕΠΟΧ πρωτοστάτησε στην αναβίωση και πρώτη αναθεώρηση της Χάρτας των Αθηνών, παρακινώντας το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πολεοδόμων (ECTP-CEU), η οποία εγκρίθηκε σε διεθνή διάσκεψη στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 1995.

Παράλληλα, επεδίωξε την κοινή αντιμετώπιση της πολεοδομίας-χωροταξίας και του περιβάλλοντος σε εθνικό επίπεδο, αναπτύσσοντας συνεργασίες με περιβαλλοντικές οργανώσεις. Ανέλαβε σημαντικές πρωτοβουλίες σε επιστημονικό επίπεδο και στον επαγγελματικό τομέα, καλλιεργώντας σχέσεις συνεργασίας με άλλους φορείς και επιστημονικές κοινότητες.

Για τη συνολική προσφορά του στην πολεοδομία-χωροταξία, ο ΣΕΠΟΧ τον τίμησε στη Γενική Συνέλευση του 2022. Η επιστημονική, θεσμική και κοινωνική προσφορά του Θύμιου Παπαγιάννη στους τομείς της πολεοδομίας, της χωροταξίας, του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, της αρχιτεκτονικής και, ιδίως, της αειφορίας, υπήρξε ανεκτίμητη.

Πολυσχιδής προσωπικότητα υψηλού κύρους και ευρύτατης πνευματικής καλλιέργειας, συμμετείχε αδιάλειπτα στον επιστημονικό και δημόσιο διάλογο, συγγράφοντας σημαντικό αριθμό βιβλίων και επιστημονικών κειμένων που συνέβαλαν ουσιαστικά στη διαμόρφωση της σχετικής σκέψης και πρακτικής στη χώρα μας. Σε αναγνώριση της συνολικής του συμβολή στην προστασία του περιβάλλοντος, αναγορεύθηκε το 2009 επίτιμος διδάκτορας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο ΣΕΠΟΧ τον αποχαιρετά με βαθιά συγκίνηση, σεβασμό και ευγνωμοσύνη, τιμώντας τη μνήμη, το όραμα και το έργο του. Η συμβολή του τόσο στον Σύλλογο όσο και συνολικά στην προστασία του περιβάλλοντος και στην επιστήμη και στο επάγγελμα των πολεοδόμων-χωροτακτών αποτελεί παρακαταθήκη ύψιστης σημασίας, που θα συνεχίσει να εμπνέει τις επόμενες γενιές.