ΣΕΠΟΧ: οι 7+ 1 αστοχίες εφαρμογής του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας

Την αμφισβήτηση του κέντρου πόλης ως κέντρο επιτελικής διοίκησης από τον σχεδιασμό για το Κυβερνητικό Πάρκο στην ΠΥΡΚΑΛ, τη μηδενική ενίσχυση των μητροπολιτικών πράσινων διαδρομών και πάρκων και την άναρχη τουριστική ανάπτυξη σε ευαίσθητες περιοχές, κατεξοχήν στο παραλιακό μέτωπο και στο κέντρο πόλης επισημαίνει ο ΣΕΠΟΧ μεταξύ άλλων στις  εμφανείς θεσμικές και επιχειρησιακές αστοχίες στην υλοποίηση των κατευθύνσεων σχεδιασμού του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας και ζητά από το ΥΠΕΝ ενημέρωση και συμμετοχή στην αναθεώρηση του, που προωθεί το υπουργείο.

Ο ΣΕΠΟΧ σε επιστολή του προς τον Ευθύμιο Μπακογιάννη, Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού & Αστικού Περιβάλλοντος, Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κοινοποίηση: κ. Νικόλαο Ταγαρά, Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Θέμα: Αίτημα ενημέρωσης σχετικά με την επικείμενη αναθεώρηση του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας-Αττικής από τον Σύλλογο Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ)

Αξιότιμε κύριε Γενικέ Γραμματέα,

Με αφορμή τη συμπλήρωση έντεκα ετών από τη θεσμοθέτηση του τελευταίου Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας – Αττικής (ΡΣΑ) (ν. 4277/2014), και σε συνέχεια πρόσφατης σχετικής προκήρυξης που αφορά την ανάθεση εκπόνησης μελέτης αναθεώρησης του Ρυθμιστικού Σχεδίου, ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ) επιθυμεί καταρχάς να ενημερωθεί και στη συνέχεια να συμβάλει δημιουργικά στο νέο εγχείρημα.

Συγκεκριμένα, παρακαλούμε όπως μας ενημερώσετε για την πορεία του διαγωνισμού και της ανάθεσης της μελέτης καθώς και για το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα εκπόνησης και τις φάσεις δημόσιας διαβούλευσης.

Ο ΣΕΠΟΧ διαχρονικά στηρίζει το έργο του ΥΠΕΝ σε θέματα σχεδιασμού με επιστημονική τεκμηρίωση και θεσμικές παρεμβάσεις. Ιδιαίτερα σήμερα, θεωρούμε επιτακτικό να επισημανθούν και να αναδειχθούν ορισμένα ζητήματα αιχμής της Μητροπολιτικής Περιοχής, τα οποία έχουν εξελιχθεί και διαφοροποιηθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Κατά την ενδεκάχρονη εφαρμογή του ισχύοντος ΡΣΑ έγιναν εμφανείς θεσμικές και επιχειρησιακές αστοχίες στην υλοποίηση των κατευθύνσεων σχεδιασμού, οι οποίες είτε δεν εφαρμόστηκαν είτε παρακάμφθηκαν από άλλους σχεδιασμούς ή από πραγματικές εξελίξεις στον χώρο.

 Μεταξύ αυτών αναφέρουμε ενδεικτικά:

♦ Βασικοί στόχοι του ΡΣΑ υπονομεύθηκαν από ad hoc σχεδιασμούς και χωροθετήσεις που προωθήθηκαν με ειδικά, κατ’ εξαίρεση, εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού. Κρίσιμο παράδειγμα αποτελεί η αμφισβήτηση του κέντρου πόλης ως κέντρο επιτελικής διοίκησης από τον σχεδιασμό για το Κυβερνητικό Πάρκο στην ΠΥΡΚΑΛ.

♦ Η κατεύθυνση για συγκράτηση της οικιστικής διάχυσης δεν συνοδεύτηκε από επαρκή εργαλεία ελέγχου και θεσμική παρακολούθηση, με αποτέλεσμα την περαιτέρω υποβάθμιση του περιαστικού και εξωαστικού χώρου.

♦ Η προώθηση της «συμπαγούς πόλης» παρέμεινε σε επίπεδο διακηρυκτικό, χωρίς ουσιαστική ενσωμάτωση σε πολεοδομικά εργαλεία και χωρίς κίνητρα για αναπλάσεις ή επανάχρηση του υφιστάμενου αποθέματος.

♦ Η στρατηγική για την τουριστική ανάπτυξη δεν εξειδικεύτηκε επαρκώς ως προς τις χωρικές της επιπτώσεις, με αποτέλεσμα την άναρχη ανάπτυξη σε ευαίσθητες περιοχές, κατεξοχήν στο παραλιακό μέτωπο και στο κέντρο πόλης, με πολλαπλές επιπτώσεις.

♦ Καταγράφονται κρίσιμης σημασίας αλλαγές σε συγκοινωνιακές υποδομές με αναφορά, μεταξύ άλλων στον ρόλο των λιμένων, οι οποίες παρεκκλίνουν από τις προβλέψεις του ΡΣΑ.

♦ Η πρόβλεψη για ενίσχυση των μητροπολιτικών πράσινων διαδρομών και πάρκων δεν υποστηρίχθηκε από χρηματοδοτικά ή θεσμικά εργαλεία και πρωτοβουλίες διοικητικού συντονισμού, με αποτέλεσμα την αποσπασματική ή μηδενική εφαρμογή.

♦ Η κατεύθυνση για ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας εφαρμογής του ΡΣΑ υπονομεύθηκε από την κατάργηση του ΟΡΣΑ και την υποστελέχωση της αρμόδιας υπηρεσίας, γεγονός που ακύρωσε στην πράξη τη δυνατότητα παρακολούθησης και αξιολόγησης του σχεδίου.

♦ Επισημαίνεται, τέλος, ως σημαντική πρόκληση ότι ταυτόχρονα με την επικείμενη αναθεώρηση του ΡΣΑ εκπονείται μια σειρά από Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια στη Μητροπολιτική Αθήνα.

Στην παρούσα συγκυρία, κρίσιμη πρόκληση είναι η στόχευση της όποιας αναθεώρησης, οι επιλογές πολιτικών και οι ποιοτικές κατευθύνσεις που να ανταποκρίνονται στις μεγάλες σύγχρονες περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις για την Αθήνα-Αττική. Ταυτόχρονα, η εμπειρία της δεκαετίας που μεσολάβησε από τη θεσμοθέτηση του ισχύοντος ΡΣΑ αναδεικνύει ως αναγκαία την ενίσχυση των μηχανισμών εφαρμογής, παρακολούθησης και αξιολόγησης του νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου.

Ο ΣΕΠΟΧ δηλώνει τη διαθεσιμότητά του να συνεισφέρει ενεργά, με τεκμηριωμένες θέσεις, διαβούλευση και επιστημονική υποστήριξη, στο νέο αυτό εγχείρημα μεγάλης στρατηγικής σημασίας για τη Μητροπολιτική Αθήνα.

Με εκτίμηση, για το ΔΣ του ΣΕΠΟΧ

Ο Πρόεδρος Λουκάς Τριάντης

Ο Γεν. Γραμματέας Γιώργος Μελισσουργός