ΟΜΕ ΕΥΔΑΠ: Οι «τρύπες» στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για το νερό

Σοβαρά κενά στη στελέχωση, στη χρηματοδότηση, στην αποτίμηση των υποδομών και στην προστασία της ΕΥΔΑΠ από συσσωρευμένα χρέη και τεχνικές εκκρεμότητες των υπό ενοποίηση οργανισμών και φορέων κυρίως των ΔΕΥΑ των Δήμων,  εντοπίζει η Ομοσπονδία Εργαζομένων ΕΥΔΑΠ στο νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση των υδάτων. Η ΟΜΕ ΕΥΔΑΠ θεωρεί ότι η γεωγραφική επέκταση και η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της εταιρείας μπορούν να αποτελέσουν θετική μεταρρύθμιση, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθούν προσλήψεις, εξασφαλισμένη κρατική χρηματοδότηση, έλεγχος των δικτύων και σταδιακή εφαρμογή.

Την παρέμβαση στη δημόσια διαβούλευση υπογράφουν ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Δημήτριος Κυρίτσης και ο γενικός γραμματέας Διονύσιος Ρετουνιώτης.

Επέκταση αρμοδιοτήτων χωρίς σχέδιο στελέχωσης

Η βασική διαπίστωση των εργαζομένων είναι ότι η ΕΥΔΑΠ καλείται να αναλάβει εκατοντάδες νέες εγκαταστάσεις, δίκτυα και δραστηριότητες, χωρίς το νομοσχέδιο να προβλέπει συγκεκριμένο αριθμό προσλήψεων ή δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα στελέχωσης. Η υφιστάμενη έλλειψη προσωπικού, επισημαίνεται, ήδη επηρεάζει τις καθημερινές λειτουργίες ύδρευσης και αποχέτευσης στην Αττική. Η Ομοσπονδία ζητεί υποχρεωτικό πολυετές πρόγραμμα προσλήψεων πριν από κάθε επέκταση, ώστε οι νέες αρμοδιότητες να μη μεταφερθούν σε οργανωτικές μονάδες που λειτουργούν στα όρια των δυνατοτήτων τους. Προτείνει ακόμη σταδιακή εφαρμογή ανά περιφέρεια, μόνο μετά την πιστοποίηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας της εταιρείας.

Έλεγχοι δικτύων με ελλιπή στοιχεία

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η διαδικασία αποτίμησης των υπό μεταβίβαση ΔΕΥΑ και των περιουσιακών τους στοιχείων. Το νομοσχέδιο προβλέπει ελέγχους δέουσας επιμέλειας εντός εννέα μηνών, χωρίς όμως να καθορίζει το ελάχιστο περιεχόμενο και την ποιότητα των στοιχείων που πρέπει να παραδοθούν στην ΕΥΔΑΠ. Η αποτίμηση με βάση τα «διαθέσιμα στοιχεία» ενδέχεται, κατά την ΟΜΕ ΕΥΔΑΠ, να οδηγήσει στην ανάληψη παλαιών δικτύων με μεγάλες διαρροές, κρυφές βλάβες και άγνωστες επενδυτικές ανάγκες. Δεν προβλέπεται επίσης μηχανισμός αναπροσαρμογής, εάν μετά τη μεταβίβαση αποκαλυφθεί ουσιωδώς δυσμενέστερη τεχνική ή οικονομική κατάσταση.

Όμβρια και γκρίζες ζώνες ευθύνης

Για τη μεταφορά της διαχείρισης των δικτύων ομβρίων, η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι δεν προβλέπονται νέες οργανικές μονάδες, εξειδικευμένο προσωπικό, κατάλληλα μηχανήματα ή συγκεκριμένη κρατική χρηματοδότηση. Παράλληλα, δεν απαιτείται προηγούμενη απογραφή και τεχνικός έλεγχος των δικτύων, με αποτέλεσμα η ΕΥΔΑΠ να κινδυνεύει να αναλάβει υποδομές χωρίς πραγματική εικόνα της κατάστασής τους. Ασαφές παραμένει και το οικονομικό αντάλλαγμα για τη διαχείρισή τους, καθώς παραπέμπεται σε μελλοντική σύμβαση με το Δημόσιο. Πρόβλημα εντοπίζεται και στον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων, αφού ο καθαρισμός των φρεατίων παραμένει στους δήμους, ενώ το υπόλοιπο δίκτυο περνά στην ΕΥΔΑΠ.

Χρέη, επιδοτήσεις και κόκκινες απαιτήσεις

Σημαντικό οικονομικό κίνδυνο δημιουργεί, σύμφωνα με τους εργαζομένους, η μεταφορά του ενεργητικού και του παθητικού των ΔΕΥΑ χωρίς ανώτατο όριο προστασίας για τα χρέη προς προμηθευτές, παρόχους ενέργειας και τρίτους. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η αρνητική καθαρή παρούσα αξία θα βαρύνει τον οικείο δήμο, χωρίς όμως να απαντά τι θα συμβεί εάν αυτός αδυνατεί να καταβάλει τα απαιτούμενα ποσά. Η Ομοσπονδία επισημαίνει ακόμη ότι οι επιδοτήσεις συγχρηματοδοτούμενων έργων παραμένουν στους ΟΤΑ, παρότι η ΕΥΔΑΠ θα αναλάβει τη λειτουργία και τη συντήρησή τους. Παράλληλα, η εταιρεία καλείται να εισπράξει ληξιπρόθεσμες οφειλές καταναλωτών, χωρίς γνωστή αποτίμηση της εισπραξιμότητάς τους.

Εργασιακά δικαιώματα και μετακινήσεις

Για το προσωπικό των ΔΕΥΑ που θα μεταφερθεί, η ΟΜΕ ΕΥΔΑΠ ζητεί σαφή κατοχύρωση ίσων δικαιωμάτων με τους υφιστάμενους εργαζομένους της εταιρείας. Προτείνει ρητή ένταξη στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και στον Κανονισμό Προσωπικού, καθώς και δημιουργία των αναγκαίων οργανικών θέσεων. Ζητεί επίσης να προβλεφθεί ότι καμία μετακίνηση, απόσπαση ή μετάθεση που αλλάζει τον τόπο εργασίας δεν θα μπορεί να επιβάλλεται χωρίς τη συναίνεση του εργαζομένου, ακόμη και μετά την παρέλευση πενταετίας. Κατά την Ομοσπονδία, η εργασιακή προστασία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ομαλή ενσωμάτωση του προσωπικού και την επιτυχία της μεταρρύθμισης.

Νέες δραστηριότητες χωρίς εξειδίκευση

Η ανάληψη της άρδευσης, των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων και του πρώην Οργανισμού Κωπαΐδας ανοίγει για την ΕΥΔΑΠ ένα εντελώς νέο πεδίο δραστηριότητας. Απαιτούνται γεωπόνοι, υδραυλικοί μηχανικοί αρδευτικών έργων και προσωπικό με ειδική γνώση, χωρίς όμως να προβλέπεται ολοκληρωμένο πρόγραμμα προσλήψεων ή μεταφοράς τεχνογνωσίας. Η Ομοσπονδία ζητεί να διασφαλιστεί ότι ελλειμματικά και πεπαλαιωμένα αρδευτικά δίκτυα δεν θα επιβαρύνουν τους καταναλωτές της αστικής ύδρευσης. Επισημαίνει επίσης την πλήρη απουσία ρυθμίσεων για τις παράνομες γεωτρήσεις, την καταγραφή τους και τη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές για τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης άντλησης.

Κίνδυνος καθυστερήσεων στις συνδέσεις αποχέτευσης

Πρόσθετο πρόβλημα δημιουργεί η πρόβλεψη ότι από τις 27 Ιουλίου 2026 η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει από τους δήμους την κατασκευή εξωτερικών διακλαδώσεων αποχέτευσης σε ολόκληρη την Αττική. Οι εργαζόμενοι προειδοποιούν ότι η έλλειψη προσωπικού, οι άγονοι διαγωνισμοί, η περιορισμένη διαθεσιμότητα τεχνικών εταιρειών και οι χρονοβόρες διαδικασίες ανάθεσης καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την άμεση ανταπόκριση στον αναμενόμενο όγκο νέων συνδέσεων. Εκτιμούν ότι χωρίς μεταβατικό σχέδιο, ενεργές εργολαβίες και ενίσχυση των υπηρεσιών, η εταιρεία κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με μεγάλες καθυστερήσεις και επιδείνωση της εξυπηρέτησης των καταναλωτών.

Οι πέντε προϋποθέσεις της Ομοσπονδίας

Η ΟΜΕ ΕΥΔΑΠ συνοψίζει τις προτάσεις της σε πέντε βασικές παρεμβάσεις:

♦ πολυετές και δεσμευτικό πρόγραμμα προσλήψεων,

♦ πλήρη κρατική χρηματοδότηση των νέων αρμοδιοτήτων,

♦ διασφάλιση των εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων,

♦ σταδιακή επέκταση μετά από έλεγχο επιχειρησιακής ετοιμότητας και

♦ ειδικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα αναβάθμισης των δικτύων που μεταφέρονται.

Όπως τονίζεται στην ανακοίνωση της ΟΜΕ ΕΥΔΑΠ η καλύτερη διαχείριση του νερού, η αντιμετώπιση της λειψυδρίας και η προσαρμογή στην κλιματική κρίση αποτελούν εθνική προτεραιότητα. Η επιτυχία, όμως, θα κριθεί από τους ανθρώπους, τους πόρους και τον ρεαλισμό της μετάβασης.