Open Space: αρχιτεκτονική «επιτήρησης και τιμωρίας» εργαζομένων στις τράπεζες

Σε γενικό κανόνα εξελίσσεται η αρχιτεκτονική και χωροταξική διαμόρφωση των χώρων εργασίας κεντρικών υπηρεσιών και δικτύων καταστημάτων στις ελληνικές τράπεζες, με το μοντέλο ανοιχτών ενιαίων χώρων γραφείων εργασίας (Open Space) και την υιοθέτηση πρακτικών εναλλασσόμενων θέσεων (hot desking). Η ΟΤΟΕ με βάση τις διεθνείς μελέτες επισημαίνει σοβαρά ζητήματα, που ανακύπτουν για την σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τους επιδημιολογικούς – υγειονομικούς παράγοντες. Αντιδράσεις και από το Σύλλογο Εργαζομένων στην Τράπεζα Πειραιώς.

Η ΟΤΟΕ καλεί τις διοικήσεις των τραπεζών να συμμορφωθούν άμεσα με το θεσμικό πλαίσιο και συγκεκριμένα με το Π.Δ. 240/2006 (άρθρο 4), τονίζοντας ότι η μετάβαση σε Open Space συνιστά ουσιαστική μεταβολή της οργάνωσης της εργασίας, η οποία απαιτεί έγκαιρη ενημέρωση και ουσιαστική διαβούλευση πριν τη λήψη αποφάσεων.

Για «αυξανόμενη επέκταση του μοντέλου εργασίας σε ενιαίους χώρους (Open Space) και την υιοθέτηση πρακτικών εναλλασσόμενων θέσεων (hot desking) στις τράπεζες» κάνει λόγο η Γραμματεία Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας της ΟΤΟΕ, υπογραμμίζοντας ότι:

«Η νέα αυτή χωροταξική πραγματικότητα δεν αποτελεί απλώς μια αισθητική αλλαγή, αλλά προσομοιώνει λειτουργικά το «Πανοπτικό» σύστημα ελέγχου (Panopticon), όπως αυτό σχεδιάστηκε από τον Jeremy Bentham και αναλύθηκε από τον φιλόσοφο Michel Foucault στο έργο του «Επιτήρηση και Τιμωρία».

Οι επισημάνσεις της Γραμματείας Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας της ΟΤΟΕ

Με βάση τις διεθνείς μελέτες, κρίνει απαραίτητη την ανάδειξη των σοβαρών ζητημάτων που ανακύπτουν για την σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων σε ανακοίνωση προς όλους τους εργαζόμενους στις τράπεζες, που υπογράφει ο Κωνσταντίνος Φράγκος από τη Γραμματεία Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας και Τραπεζικής Ασφάλειας της ΟΤΟΕ επισημαίνεται ότι:

♦ Στο Open Space Γραφείο η αφαίρεση των φυσικών διαχωριστικών και η πλήρης ορατότητα δημιουργούν μια συνθήκη συνεχούς έκθεσης. Ο εργαζόμενος νιώθει διαρκώς ορατός, χωρίς να γνωρίζει πότε ακριβώς παρατηρείται.

♦ Ο «έλεγχος» παύει να είναι εξωτερικός και γίνεται εσωτερικός, το διάχυτο βλέμμα προϊσταμένων και συναδέλφων οδηγεί στην εσωτερίκευση της πειθαρχίας και στην αυτο­αστυνόμευση. Αυτό το περιβάλλον μόνιμης εγρήγορσης ωθεί τους εργαζομένους σε φαινόμενα «επιτελεστικής εργασίας» (performative work).

♦ Οι εργαζόμενοι αναγκάζονται να σπαταλούν ενέργεια εστιάζοντας στο «φαίνεσθαι» προσπαθούν να δείχνουν διαρκώς απασχολημένοι, να αποφεύγουν τα απαραίτητα διαλείμματα και να πληκτρολογούν εντατικά αντί να εστιάζουν στην ουσία της εργασίας τους. Πρόκειται για μια ψυχοφθόρα διαδικασία που οδηγεί μαθηματικά σε αυξημένο εργασιακό άγχος, γνωστική εξάντληση και τελικά σε ψυχοσωματική εξουθένωση (burnout).

♦ Παράλληλα, κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου για τους επιδημιολογικούς – υγειονομικούς παράγοντες. Ο συγχρωτισμός και η κοινή χρήση εξοπλισμού χωρίς εξειδικευμένη απολύμανση ανά χρήστη, αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο διασποράς ιογενών και μικροβιακών λοιμώξεων, μετατρέποντας τους χώρους εργασίας σε εστίες μετάδοσης.

♦ Οι ευθύνες των Τραπεζών είναι συγκεκριμένες και επιτακτικές. Τις καλούμε να συμμορφωθούν άμεσα με το θεσμικό πλαίσιο και συγκεκριμένα με το Π.Δ. 240/2006 (άρθρο 4), καθώς η μετάβαση σε Open Space συνιστά ουσιαστική μεταβολή της οργάνωσης της εργασίας, η οποία απαιτεί έγκαιρη ενημέρωση και ουσιαστική διαβούλευση πριν τη λήψη αποφάσεων.

♦ Σε κάθε περίπτωση, καλούμε τους συναδέλφους να μη διστάζουν να χρησιμοποιούν τους χώρους απομόνωσης (quiet rooms) για την εκτέλεση απαιτητικών εργασιών και να αναφέρουν στη Γραμματεία κάθε περιστατικό που προκαλεί αδικαιολόγητο άγχος ή δυσχέρεια.

Εμείς έχουμε τον έλεγχο να προστατεύσουμε την υγεία μας.

Για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή καταγγελία, μπορείτε να επικοινωνείτε με το Σωματείο σας και τη Γραμματεία Υγιεινής και Ασφάλειας της ΟΤΟΕ.

Πηγή φωτο: ΣΕΥΤΠΕ

Αντιδράσεις από το Σύλλογο Εργαζομένων στην Τράπεζα Πειραιώς

Ο Σύλλογος Εργαζομένων στην Τράπεζα Πειραιώς (ΣΕΥΤΠΕ) για το νέο μοντέλο γραφείων στα κτήρια Χειμάρας, Πανεπιστημίου, Hub 26 και στα​​ working  stations του Δικτύου θέτει το ερώτημα: « εάν είναι πράγματι μια «αθώα» χωροταξική επιλογή;»

Σε ανακοίνωση που υπογράφουν  ο πρόεδρος Γοίλιας Ισίδωρος ​​ και ο γενικός γραμματέας Μπεμπένης  Εμμανουήλ, υιοθετούνται πλήρως οι επισημάνσεις της Γραμματείας Υγιεινής και Ασφάλειας της ΟΤΟΕ  και σημειώνονται τα ακόλουθα:

«Το νέο μοντέλο γραφείων στα κτήρια Διοίκησης (Χειμάρας, Πανεπιστημίου και Hub 26) παρουσιάζεται ως σύγχρονο και καινοτόμο. Open space χώροι, με εναλλασσόμενες θέσεις εργασίας, υποτυπώδη διαχωριστικά, χωρίς προσωπικό χώρο. Ένα μοντέλο που προβάλλεται ως … «γραφείο του μέλλοντος».  Το ίδιο μοντέλο, με διαφορετική μορφή, εφαρμόζεται και στο Δίκτυο καταστημάτων, μέσω των λεγόμενων working stations.

-Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, παραμένει Είναι αυτή η χωροταξική επιλογή πράγματι αθώα και ουδέτερη; Και κυρίως, είναι προς όφελος των εργαζόμενων;

Open space: Δεν πρόκειται για ουδέτερη επιλογή, αλλά για εργαλείο εντατικοποίησης

Η  ανακοίνωση της Γραμματείας Υγείας και Ασφάλειας της ΟΤΟΕ ξεκαθαρίζει ότι το open space μοντέλο​​ δεν αποτελεί απλώς αισθητική ή λειτουργική επιλογή. Συνδέεται άμεσα με την​​ εντατικοποίηση της εργασίας, την αυξημένη επιτήρηση και, δυστυχώς, με σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζόμενων.

Η κατάργηση του προσωπικού χώρου σημαίνει:

◊ συνεχή θόρυβο και διάσπαση της προσοχής,

◊ μόνιμη έκθεση του εργαζόμενου και αίσθηση ότι υπόκειται σε διαρκή έλεγχο,

◊ αυξημένο άγχος, ψυχική κόπωση και εργασιακή εξουθένωση.

Ο εργαζόμενος μετατρέπεται σε μια διαρκώς «ορατή» μονάδα απόδοσης, χωρίς προσωπικό χώρο συγκέντρωσης, χωρίς ιδιωτικότητα, χωρίς πραγματικά όρια.

Το ίδιο μοντέλο και στο Δίκτυο. Working stations χωρίς προσωπικό χώρο.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα κτήρια που φιλοξενούν κεντρικές υπηρεσίες, αλλά εστιάζεται και στο Δίκτυο καταστημάτων της Τράπεζας Πειραιώς, καθώς τα working stations οδηγούν στην πλήρη κατάργηση του προσωπικού χώρου εργασίας.

Οι εργαζόμενοι συγκεντρώνονται σε μικρούς, κοινόχρηστους χώρους, σε συνθήκες που θυμίζουν ασφυκτικό «open space», με τον ένα να βρίσκεται κυριολεκτικά δίπλα στον άλλον.

Η έλλειψη ιδιωτικότητας είναι απόλυτη.

Δεν διασφαλίζεται η ηρεμία που απαιτείται για υπεύθυνη εργασία και ποιοτική πελατειακή εξυπηρέτηση.

Τίθενται σοβαρά ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Η εργασιακή πίεση και η ψυχολογική φθορά εντείνονται καθημερινά.

Υγειονομικοί κίνδυνοι που αγνοούνται.

Ιδιαίτερα ανησυχητικοί είναι και οι​​ κίνδυνοι για την υγεία, καθώς σε τόσο περιορισμένους, κοινόχρηστους χώρους, μια απλή ίωση μπορεί να οδηγήσει πολύ εύκολα σε​​ μαζική νόσηση του προσωπικού, με επιπτώσεις τόσο στους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους, όσο και στη λειτουργία των μονάδων.

Όλα όσα επισημαίνει η ΟΤΟΕ για τους κινδύνους των «open spaces» χώρων για ενδεχόμενη μετάδοση λοιμώξεων, λόγω συγχρωτισμού και κοινής χρήσης του εξοπλισμού​​ ισχύουν στο ακέραιο και συχνά με μεγαλύτερη ένταση στο Δίκτυο των καταστημάτων.

Υγεία, ασφάλεια και εργασιακά δικαιώματα.

Όπως τονίζει η ΟΤΟΕ, κάθε ουσιαστική αλλαγή στις συνθήκες εργασίας απαιτεί ενημέρωση, διαβούλευση και ουσιαστική συμμετοχή των εργαζόμενων σύμφωνα και με την εργατική νομοθεσία. Ο χώρος εργασίας δεν μπορεί να μετατρέπεται μονομερώς σε εργαλείο πίεσης και ελέγχου

Ο «εκσυγχρονισμός» που καταργεί τον προσωπικό χώρο, υποβαθμίζει την ιδιωτικότητα και επιβαρύνει την υγεία δεν είναι πρόοδος. Είναι συνειδητή επιλογή της Διοίκησης, με πραγματικό κόστος για τους ανθρώπους, που καθημερινά εργάζονται στην Τράπεζα Πειραιώς.

Η προτεραιότητα, όπως σωστά επισημαίνει η ΟΤΟΕ,​​ πρέπει να είναι η υγεία και η ασφάλεια των εργαζόμενων. Από τα κεντρικά γραφεία ώς τα καταστήματα, οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε αξιοπρεπείς εργασιακές συνθήκες και σε χώρους εργασίας που οφείλουν να τους προστατεύουν και όχι να τους εξουθενώνουν».