Επενδύσεις: πολεοδομικό χάος, με μανδύα περιβαλλοντικής προστασίας

Γράφει ο Σταύρος Κωνσταντινίδης

Σε μια χώρα που δηλώνει ότι αναζητά επενδύσεις, η πρώτη προϋπόθεση θα έπρεπε να είναι αυτονόητη: σταθεροί κανόνες. Κανόνες που δεν αλλάζουν κάθε λίγα χρόνια, κανόνες που δεν ανατρέπονται από ασαφείς ερμηνείες και κανόνες που δεν αφήνουν τον επενδυτή, τον μηχανικό και τη διοίκηση να κινούνται μέσα σε ένα θεσμικό τοπίο μόνιμης αβεβαιότητας.

♦ Αν χάσουμε την ασφάλεια του πολεοδομικού δικαίου, χάνουμε επενδύσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη 

Η ασφάλεια δικαίου δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ο πυρήνας του κράτους δικαίου. Και στον χώρο του πολεοδομικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού στην Ελλάδα, αυτός ο πυρήνας δοκιμάζεται διαρκώς.

Τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί μια περίεργη αντίφαση. Από τη μια πλευρά η χώρα επιδιώκει επενδύσεις, ιδίως στον τουρισμό και στην ενέργεια. Από την άλλη, το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τον χώρο, τις χρήσεις γης και τη δόμηση παραμένει γεμάτο γκρίζες ζώνες.

Η εκτός σχεδίου δόμηση, η έλλειψη σαφούς αναγνώρισης του οδικού δικτύου, η καθυστέρηση των χωροταξικών σχεδίων και οι συνεχείς δικαστικές εμπλοκές δημιουργούν ένα περιβάλλον, όπου η επένδυση μοιάζει περισσότερο με θεσμικό στοίχημα παρά με οργανωμένο σχεδιασμό.

Η υπόθεση της Μήλου είναι χαρακτηριστική. Εκεί, το Συμβούλιο της Επικρατείας προχώρησε σε προσωρινή αναστολή οικοδομικών εργασιών για τουριστική μονάδα, παγώνοντας άδειες και περιβαλλοντικές εγκρίσεις μέχρι να εξεταστεί η νομιμότητα των διαδικασιών, που είχε αξιολογηθεί προηγουμένως από την αρμόδια υπηρεσιακή  διοίκηση.

Το γεγονός αυτό δεν είναι απλώς ένα τοπικό επεισόδιο. Είναι μια μικρογραφία του ελληνικού προβλήματος. Επενδύσεις ξεκινούν, άδειες εκδίδονται, έργα προχωρούν και στη συνέχεια η διαδικασία ανατρέπεται μέσα από πολυετείς δικαστικές διαδρομές.

Το ζήτημα δεν είναι αν πρέπει να προστατεύεται το περιβάλλον. Προφανώς πρέπει. Το ζήτημα είναι αν το κράτος μπορεί να ορίζει εκ των προτέρων σαφείς κανόνες, ώστε όλοι να γνωρίζουν τι επιτρέπεται και τι όχι.

*Σταύρος Κωνσταντινίδης, Πολιτικός Μηχανικός – Συγκοινωνιολόγος Περιβαλλοντολόγος