Πρωτοφανές έγκλημα μαζικής δηλητηρίασης άγριας ζωής στη Δαδιά

Από την Τετάρτη 11 Μαρτίου, διαδραματίζεται στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου ένα από τα σοβαρότερα περιστατικά μαζικής δηλητηρίασης άγριας ζωής της τελευταίας πενταετίας. Όπως έκαναν γνωστό 8 περιβαλλοντικές οργανώσεις με κοινή ανακοίνωσή τους, μέχρι τώρα έχουν εντοπιστεί νεκροί εννιά μαυρόγυπες, τέσσερις γερακίνες, τέσσερις κόρακες, ένας λύκος, πέντε αλεπούδες, δύο κουνάβια, ενώ τρεις μαυρόγυπες εντοπίστηκαν ζωντανοί εγκαίρως με συμπτώματα δηλητηρίασης.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις οργανώσεις, διάσπαρτες σε στρατηγικά επιλεγμένα σημεία στην καρδιά του Εθνικού Πάρκου, εντοπίστηκαν φόλες -υπολείμματα από ζαρκάδι- από τις τέσσερις Ειδικές Μονάδες Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων της Εταιρείας Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης, του 2ου Κυνηγετικού Συλλόγου Ορεστιάδας και των Μονάδων Διαχείρισης των Εθνικών Πάρκων Νέστου-Βιστωνίδας-Ροδόπης και Κορώνειας-Βόλβης-Χαλκιδικής του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Έκτοτε, έχουν κινητοποιηθεί αρμόδιοι και τοπικοί φορείς, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις σε όλη τη χώρα καλούν για την άμεση, αποτελεσματική εξιχνίαση του περιστατικού και την αντιμετώπιση αυτού ως οργανωμένου εγκλήματος.

Σύμφωνα πάντα με τις οργανώσεις, το συγκεκριμένο περιστατικό, αν και από τα σοβαρότερα των τελευταίων χρόνων, αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, καθώς κάθε χρόνο σημειώνονται πολλές δεκάδες περιστατικά δηλητηρίασης άγριων ζώων (μεταξύ των οποίων αυστηρά προστατευόμενα είδη, όπως το όρνιο και ο χρυσαετός) σε όλη τη χώρα, όμως σε καμία περίπτωση δεν έχουν εντοπιστεί και τιμωρηθεί οι δράστες του εγκλήματος. Ενδεικτικά, μεταξύ 1995-2025, στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς έχουν βρεθεί 22 δηλητηριασμένοι μαυρόγυπες.

Όπως υπογραμμίζουν: Οι μηχανισμοί, τα πρωτόκολλα, η χρηματοδότηση και η σχετική εκπαίδευση αρμόδιων φορέων για την διαχείριση τέτοιων περιστατικών υπάρχουν. Η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων έχει απαγορευθεί στην Ελλάδα από το 1993 και μόλις το 2022 θεσπίστηκε Κοινή Υπουργική Απόφαση για τον έλεγχο της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων. Ωστόσο, το πιο πρόσφατο αυτό περιστατικό αποτελεί ηχηρή υπενθύμιση πως η εφαρμογή των παραπάνω παραμένει ελλιπής. Καθώς και θλιβερή επιβεβαίωση πως η ατιμωρησία και η περιφρόνηση των δραστών για τους θεσμούς έχει φτάσει στο απροχώρητο.

Λόγω της σοβαρότητας του περιστατικού, οι συνυπογράφουσες Οργανώσεις, καλούν την Πολιτεία:

♦ Να κινήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της για την εξιχνίαση κακουργημάτων, όπως ανακρίσεις, αξιοποίηση υλικού από κάμερες κυκλοφορίας, άρση απορρήτου τηλεπικοινωνιών κ.ά.

♦ Να διεξαχθούν άμεσα εξονυχιστικές και πλήρεις επιτόπιες έρευνες, τοξικολογικές εξετάσεις στα ευρήματα, και νεκροψίες όλων των νεκρών ατόμων ώστε να συγκεντρωθεί μια εμπεριστατωμένη δικογραφία.

♦ Να αναλάβει αποφασιστικά τον συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών για τη βέλτιστη επικοινωνία και αποτελεσματική συνεργασία τους στη διαλεύκανση της υπόθεσης.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλοι φορείς της χώρας θα ζητήσουν έκτακτη συνάντηση με την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για να συζητηθεί εκτενώς το ζήτημα και τα επόμενα βήματα που πρέπει να γίνουν. «Αν και αυτό το έγκλημα μείνει ατιμώρητο θα είναι η πιο κραυγαλέα παραδοχή της αποτυχίας μας να προστατεύσουμε τη φύση από την απειλή των δηλητηρίων», τονίζουν.

Κάλεσμα προς τοπικούς κατοίκους και επισκέπτες:

Όποιος βρίσκεται στην περιοχή του Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου και εντοπίσει κάποιο νεκρό ζώο ή ένα ζωντανό πουλί που δεν μπορεί να πετάξει ή άλλο άγριο ζώο με εμφανές πρόβλημα, ας μην αδιαφορήσει. Καλέστε τη Δασική Υπηρεσία (1591) και την τοπική Μονάδα Διαχείρισης του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Με την ενεργή συμμετοχή των πολιτών, κάποια θύματα μπορούν να σωθούν εγκαίρως και να αποφευχθούν περαιτέρω απώλειες.

ΚΟΙΝΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ της Εθνικής Ομάδας Εργασίας Ενάντια στα Δηλητηριασμένα Δολώματα: ΑΝΙΜΑ, ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης, Καλλιστώ, Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, WWF Ελλάς.

Επιχειρησιακή ανταπόκριση και δέσμη μέτρων του ΥΠΕΝ για την προστασία του Μαυρόγυπα μετά το περιστατικό δηλητηρίασης στον Έβρο.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε πλήρη εγρήγορση μετά το πρόσφατο σοβαρό περιστατικό μαζικής δηλητηρίασης μαυρογύπων στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου, υλοποιεί μια ολοκληρωμένη δέσμη ενεργειών για τη θωράκιση του είδους. Χάρη στο σύστημα δορυφορικής παρακολούθησης, οι αρμόδιες αρχές και ο ΟΦΥΠΕΚΑ εντόπισαν άμεσα τα ακινητοποιημένα πτηνά, γεγονός που επέτρεψε την έγκαιρη διάσωση και περίθαλψη τριών μαυρογύπων, οι οποίοι ήδη αναρρώνουν υπό την επίβλεψη ειδικών.

Στο πεδίο των επιχειρήσεων, κινητοποιήθηκαν άμεσα οι Ειδικές Μονάδες Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων (ΕΜΑΔΔ) με τη συνδρομή εκπαιδευμένων σκύλων, πραγματοποιώντας σάρωση σε εκτεταμένη ακτίνα για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση των τοξικών δολωμάτων, αποτρέποντας έτσι περαιτέρω απώλειες στην τοπική πανίδα.

Σε θεσμικό και ανακριτικό επίπεδο, το ΥΠΕΝ έχει προβεί σε όλες τις δέουσες ενέργειες για τη διαλεύκανση της υπόθεσης. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ και το Δασαρχείο Σουφλίου προχώρησαν σε επίσημη γνωστοποίηση του συμβάντος στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αλεξανδρούπολης και στον Εισαγγελέα Εφετών Θράκης, ενώ έχει ήδη διαταχθεί προανάκριση από το Δασαρχείο Σουφλίου. Στις έρευνες συμμετέχει ενεργά προσωπικό της Δασικής Υπηρεσίας και του ΟΦΥΠΕΚΑ, ενώ το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο της πρόσφατης επίσκεψης του Γενικού Γραμματέα Δασών στην Ορεστιάδα. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, η δηλητηρίαση προήλθε από δολώματα που τοποθετήθηκαν παράνομα για τον έλεγχο πληθυσμών λύκων ή αγριόχοιρων, τα οποία στη συνέχεια καταναλώθηκαν από τους μαυρόγυπες.

Η αυστηρή εφαρμογή των πρωτοκόλλων της ΚΥΑ του 2022 περιλαμβάνει την αποστολή δειγμάτων σε εξειδικευμένα εργαστήρια για την ταυτοποίηση της δραστικής ουσίας, στοιχείο κρίσιμο για τη στοιχειοθέτηση της δικογραφίας. Το Υπουργείο τονίζει ότι η παράνομη χρήση δηλητηρίων αποτελεί βαρύ περιβαλλοντικό έγκλημα που δεν θα μείνει ατιμώρητο. Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάλογη επιχείρηση απέτρεψε πρόσφατα αντίστοιχη καταστροφή στον ορεινό όγκο του Γράμμου, όπου εντοπίστηκαν εγκαίρως 160 δηλητηριασμένα δολώματα πριν προκαλέσουν απώλειες, γεγονός που αποδεικνύει την ετοιμότητα των μηχανισμών ανίχνευσης σε όλη την επικράτεια.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η επιβίωση του εναπομείναντος πληθυσμού στη Δαδιά, το ΥΠΕΝ ενίσχυσε τη λειτουργία των ελεγχόμενων ταϊστρών εντός του Εθνικού Πάρκου. Η παροχή πιστοποιημένης, ασφαλούς τροφής αποσκοπεί στον περιορισμό των μετακινήσεων των γυπών σε επικίνδυνες ζώνες εκτός του πυρήνα προστασίας, λειτουργώντας ως ασπίδα μέχρι την πλήρη εκκαθάριση της ευρύτερης περιοχής. Το μέτρο αυτό κρίνεται απαραίτητο για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας σε μια περιοχή που παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη μετά τις πυρκαγιές των προηγούμενων ετών.

Τέλος, το ΥΠΕΝ βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με την τοπική κοινωνία και τους παραγωγικούς φορείς του Έβρου, με στόχο την ανάδειξη της αξίας του μαυρόγυπα ως «φυσικού καθαριστή» της υπαίθρου. Η προστασία της φυσικής μας κληρονομιάς αποτελεί κοινή ευθύνη και το Υπουργείο θα εξαντλήσει κάθε μέσο για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των εμβληματικών ειδών της πατρίδας μας, ενισχύοντας ταυτόχρονα τους ελεγκτικούς μηχανισμούς για την οριστική εξάλειψη της αναχρονιστικής και εγκληματικής πρακτικής των δηλητηριασμένων δολωμάτων.