Πυρόπληκτοι: Τι ισχύει για κατοικίες, προσωρινή στέγαση, οικοσκευή και επιχειρήσεις

Πρώτο και απαραίτητο βήμα για την αποκατάσταση των πληγέντων από τις δασικές πυρκαγιές είναι η αυτοψία της κατοικίας, της επιχείρησης ή της εγκατάστασης και η επίσημη καταγραφή της ζημιάς. Από τον χαρακτηρισμό του κτιρίου εξαρτώνται η προσωρινή στέγαση, η επιδότηση ενοικίου ή συγκατοίκησης και, στη συνέχεια, η στεγαστική συνδρομή για επισκευή ή ανακατασκευή. Παράλληλα προβλέπονται ενισχύσεις για οικοσκευή, επιχειρήσεις και αγροτικές εκμεταλλεύσεις, με διαφορετικές διαδικασίες και δικαιολογητικά.

Πρώτα οι αυτοψίες στις καμένες κατοικίες

Οι ιδιοκτήτες και οι ένοικοι κατοικιών που έχουν πληγεί πρέπει πρώτα να περιμένουν την αυτοψία των αρμόδιων κλιμακίων της Γενικής Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών, της ΓΔΑΕΦΚ.

Κατά την αυτοψία καταγράφονται οι βλάβες και εκδίδεται δελτίο με τον χαρακτηρισμό του κτιρίου. Οι κατοικίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν χαρακτηρίζονται κατάλληλες, ενώ όσες έχουν σοβαρές βλάβες μπορεί να χαρακτηριστούν προσωρινά ακατάλληλες για χρήση, δηλαδή «ΚΙΤΡΙΝΕΣ», ή επικίνδυνες για χρήση, δηλαδή «ΚΟΚΚΙΝΕΣ».

Το δελτίο αυτοψίας αποτελεί βασικό δικαιολογητικό για την προσωρινή στέγαση και για τα επόμενα στάδια της αποκατάστασης. Συνεπώς, ο πολίτης δεν αρκεί να δηλώσει ότι το σπίτι του κάηκε ή υπέστη ζημιές. Η βλάβη πρέπει να έχει καταγραφεί και πιστοποιηθεί από την αρμόδια υπηρεσία.

Ποιοι δικαιούνται προσωρινή στέγαση

Επιδότηση προσωρινής στέγασης δικαιούνται οι χρήστες κύριων κατοικιών που υπέστησαν ζημιές από τη φυσική καταστροφή και κρίθηκαν από τα κλιμάκια της ΓΔΑΕΦΚ «ΚΙΤΡΙΝΕΣ» ή «ΚΟΚΚΙΝΕΣ».

Δικαιούχοι μπορεί να είναι οι ιδιοκτήτες της κύριας κατοικίας, αλλά και όσοι τη χρησιμοποιούσαν κατόπιν δωρεάν παραχώρησης. Βασική προϋπόθεση είναι η κατοικία να χρησιμοποιούνταν αποδεδειγμένα ως κύρια πριν από την πυρκαγιά και να μην μπορεί να κατοικηθεί μετά την καταστροφή.

Επιπλέον, οι δικαιούχοι δεν πρέπει να διαθέτουν άλλη κενή ή δευτερεύουσα κατοικία σε απόσταση μικρότερη των 25 χιλιομέτρων από την πληγείσα κατοικία.

Οι όροι της προσωρινής στέγασης καθορίζονται με την κοινή υπουργική απόφαση 67959/ΔΑΕΦΚ-ΚΕ/Α36/30.10.2025, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5926/5.11.2025.

Επιδότηση ενοικίου ή συγκατοίκησης

Η προσωρινή στέγαση παρέχεται με δύο διαφορετικές μορφές.

Η πρώτη είναι η «επιδότηση ενοικίου». Χορηγείται όταν ο πληγέντας μισθώνει άλλη κατοικία στην ίδια ή σε όμορη Περιφερειακή Ενότητα με εκείνη στην οποία βρίσκεται το κατεστραμμένο σπίτι.

Η δεύτερη είναι η «επιδότηση συγκατοίκησης». Χορηγείται όταν ο πληγέντας φιλοξενείται στην κύρια κατοικία άλλου προσώπου, επίσης στην ίδια ή σε όμορη Περιφερειακή Ενότητα.

Η επιδότηση συγκατοίκησης ανέρχεται στο 50% του ποσού που αντιστοιχεί στην επιδότηση ενοικίου. Αυτό σημαίνει ότι η φιλοξενία σε συγγενικό ή άλλο σπίτι επιδοτείται, αλλά με χαμηλότερο ποσό από την κανονική μίσθωση.

Από πότε αρχίζει η επιδότηση

Για τις κατοικίες που θα χαρακτηριστούν «ΚΙΤΡΙΝΕΣ» ή «ΚΟΚΚΙΝΕΣ», η έναρξη της επιδότησης μπορεί να ανατρέξει στην ημερομηνία που άρχισε η μίσθωση νέου σπιτιού ή η φιλοξενία.

Η ημερομηνία αυτή μπορεί να είναι ακόμη και η επόμενη ημέρα της φυσικής καταστροφής. Επομένως, οι πολίτες που αναγκάζονται να μισθώσουν άμεσα κατοικία πρέπει να διατηρήσουν όλα τα αποδεικτικά στοιχεία και να υποβάλουν εμπρόθεσμα τη δήλωση μίσθωσης στην ΑΑΔΕ.

Η επιδότηση δεν καταβάλλεται αυτομάτως με την απομάκρυνση από την κατοικία. Απαιτείται η έκδοση της ειδικής απόφασης για τη συγκεκριμένη καταστροφή και η υποβολή αίτησης μέσα στην προθεσμία που θα οριστεί.

Από 300 έως 500 ευρώ τον μήνα

Το ύψος της επιδότησης ενοικίου εξαρτάται από τον αριθμό των ανθρώπων που διέμεναν μόνιμα στην πληγείσα κατοικία.

Για ένα άτομο προβλέπονται 300 ευρώ τον μήνα. Το ποσό αυξάνεται κατά 50 ευρώ για κάθε επιπλέον συνοικούντα, μέχρι το ανώτατο όριο των 500 ευρώ τον μήνα.

Για παράδειγμα, σε κατοικία με δύο μέλη η επιδότηση διαμορφώνεται στα 350 ευρώ, με τρία μέλη στα 400 ευρώ, με τέσσερα στα 450 ευρώ και με πέντε ή περισσότερα μέλη στα 500 ευρώ.

Για κάθε ένοικο με αναπηρία ο αριθμός των συνοικούντων αυξάνεται κατά ένα για τον υπολογισμό του ποσού. Η αναπηρία πρέπει να είναι τουλάχιστον 67% και να αποδεικνύεται με πιστοποίηση του ΚΕΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, το ανώτατο όριο παραμένει τα 500 ευρώ τον μήνα.

Η επιδότηση συγκατοίκησης αντιστοιχεί στο μισό των παραπάνω ποσών.

Πόσο διάστημα καταβάλλεται

Για τους ιδιοκτήτες και τους χρήστες δωρεάν παραχωρημένων κύριων κατοικιών, η επιδότηση προσωρινής στέγασης μπορεί να χορηγείται για διάστημα έως δύο έτη.

Για τους ενοικιαστές των κατοικιών που υπέστησαν ζημιές προβλέπεται ενίσχυση έως έξι μήνες και, σύμφωνα με την ισχύουσα κοινή υπουργική απόφαση, μόνο με τη μορφή επιδότησης συγκατοίκησης.

Η επιδότηση καταβάλλεται ανά τρίμηνο. Η συνέχισή της συνδέεται με την εξακολούθηση των προϋποθέσεων, όπως η πραγματική μίσθωση ή φιλοξενία και η αδυναμία επιστροφής στην πληγείσα κατοικία.

Τα δικαιολογητικά που θα ζητηθούν

Μετά την έκδοση της ειδικής κοινής υπουργικής απόφασης για τις πληγείσες περιοχές, οι δικαιούχοι θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση στην αρμόδια υπηρεσία της ΓΔΑΕΦΚ.

Στα βασικά δικαιολογητικά περιλαμβάνονται το δελτίο αυτοψίας της πληγείσας κύριας κατοικίας και τα φορολογικά έντυπα Ε1, Ε2, Ε9 και η πράξη προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ του τελευταίου φορολογικού έτους, τόσο του αιτούντος όσο και των συνοικούντων.

Για την επιδότηση ενοικίου απαιτείται επίσης η απόδειξη εμπρόθεσμης υποβολής της Δήλωσης Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης Ακίνητης Περιουσίας για το νέο σπίτι.

Θα ζητηθούν ακόμη οι προβλεπόμενες υπεύθυνες δηλώσεις, τα υποδείγματα των οποίων περιλαμβάνονται στο ΦΕΚ Β΄ 5926/2025, ενώ για άτομα με αναπηρία απαιτείται βεβαίωση ΚΕΠΑ με ποσοστό τουλάχιστον 67%.

Επισκευή ή ανακατασκευή κατοικιών

Η προσωρινή στέγαση είναι διαφορετικό μέτρο από τη στεγαστική συνδρομή για την αποκατάσταση του ίδιου του κτιρίου.

Η στεγαστική συνδρομή αφορά την επισκευή κτιρίου που μπορεί να αποκατασταθεί ή την ανακατασκευή κτιρίου που έχει καταστραφεί ή κριθεί κατεδαφιστέο. Η διαδικασία ενεργοποιείται μετά την οριοθέτηση της πληγείσας περιοχής και την έκδοση της ειδικής υπουργικής ή κοινής υπουργικής απόφασης, η οποία καθορίζει τους δικαιούχους, τις προθεσμίες, τις τιμές ανά τετραγωνικό μέτρο και τη διαδικασία χορήγησης.

Το γενικό νομοθετικό πλαίσιο κρατικής αρωγής περιλαμβάνεται στον ν. 4797/2021, όπως έχει τροποποιηθεί, ενώ ο ν. 5116/2024 πρόσθεσε ρυθμίσεις για τη στεγαστική συνδρομή και την αποκατάσταση βλαβών από φυσικές καταστροφές.

Ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος δήλωσε ότι η επιχορήγηση για επισκευή ή ανακατασκευή κατοικιών θα φτάσει στο 100% τόσο για κύριες όσο και για δευτερεύουσες ή εξοχικές κατοικίες. Ωστόσο, οι ακριβείς όροι θα πρέπει να αποτυπωθούν στην ειδική απόφαση που θα εκδοθεί για τις συγκεκριμένες πυρκαγιές.

Ενίσχυση για οικοσκευή και άμεσες ανάγκες

Για τους πληγέντες προβλέπονται επίσης έκτακτες οικονομικές ενισχύσεις για την κάλυψη βασικών βιοτικών αναγκών και την αντικατάσταση ή αποκατάσταση της οικοσκευής.

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο υφυπουργός, τα βοηθήματα μπορούν να φτάσουν έως τις 6.000 ευρώ, ανάλογα με την έκταση της ζημιάς. Η καταβολή τους προϋποθέτει καταγραφή της κατοικίας και της οικοσκευής και ενεργοποίηση της διαδικασίας από τους αρμόδιους δήμους και τις υπηρεσίες κρατικής αρωγής.

Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ότι η ενίσχυση για οικοσκευή δεν ταυτίζεται με την αποζημίωση για το κτίριο ούτε με την επιδότηση ενοικίου. Πρόκειται για διαφορετικά μέτρα, τα οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν παράλληλα, εφόσον πληρούνται οι αντίστοιχες προϋποθέσεις.

Τι προβλέπεται για επιχειρήσεις

Για τις επιχειρήσεις οι ζημιές στα κτίρια θα αντιμετωπιστούν, σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, μέσω του πλαισίου στεγαστικής συνδρομής.

Για εξοπλισμό, μηχανήματα, πρώτες ύλες και άλλα στοιχεία της επιχείρησης ο υφυπουργός ανέφερε ότι προβλέπεται επιχορήγηση ίση με το 70% της πιστοποιημένης ζημιάς. Η ζημιά πρέπει πρώτα να καταγραφεί από τις αρμόδιες επιτροπές κρατικής αρωγής και να διασταυρωθεί με τα στοιχεία της επιχείρησης.

Παράλληλα εξετάζονται αναστολές φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων. Τα μέτρα αυτά δεν εφαρμόζονται αυτομάτως σε όλους, αλλά απαιτούν ειδικές αποφάσεις που θα καθορίζουν τις οριοθετημένες περιοχές, τους δικαιούχους και τη διάρκειά τους.

Το βασικό θεσμικό πλαίσιο για τις ενισχύσεις επιχειρήσεων και αγροτικών εκμεταλλεύσεων μετά από φυσικές καταστροφές είναι ο ν. 4797/2021, όπως τροποποιήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον ν. 5116/2024.

Αγρότες, κτηνοτρόφοι και αγροτικές εγκαταστάσεις

Στις αγροτοδασικές περιοχές πρέπει να γίνει χωριστή καταγραφή των ζημιών σε φυτικό κεφάλαιο, καλλιέργειες, ζώα, αποθήκες, ποιμνιοστάσια, γεωργικά μηχανήματα και άλλες εγκαταστάσεις.

Ο ΕΛΓΑ αναλαμβάνει την καταγραφή των ζημιών που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του, ιδίως στο φυτικό και ζωικό κεφάλαιο. Για ζημιές σε κτίρια, πάγιο εξοπλισμό και μέσα παραγωγής μπορεί να ενεργοποιηθεί το σύστημα κρατικής αρωγής, ανάλογα με την περίπτωση.

Οι τελικοί όροι και τα ποσοστά για αγρότες και κτηνοτρόφους θα καθοριστούν μετά την ολοκλήρωση των καταγραφών και τις αποφάσεις της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής. Ο ν. 5116/2024 περιλαμβάνει ειδικές ρυθμίσεις για την επιχορήγηση κατ’ επάγγελμα και μη κατ’ επάγγελμα αγροτών και για ζημιές σε φυτικά μέσα παραγωγής.

Τι είπε ο υφυπουργός για την κινητοποίηση του μηχανισμού

Ο Κώστας Κατσαφάδος δήλωσε στο ΕΡΤnews ότι τα στελέχη της Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών ξεκινούν άμεσα αυτοψίες σε κατοικίες, επιχειρήσεις και δημόσιες υποδομές, ώστε να καταγραφούν γρήγορα οι ζημιές και να ενεργοποιηθούν τα μέτρα κρατικής αρωγής.

Σε μεταγενέστερη επίσκεψή του στη Φωκίδα ανέφερε ότι η πρώτη φάση των αυτοψιών επιδιώκεται να ολοκληρωθεί μέσα σε τρεις ημέρες και ότι σε περίπου έναν μήνα αναμένεται να έχει εκδοθεί η σχετική υπουργική απόφαση, ώστε οι πληγέντες να μπορούν να καταθέσουν αιτήσεις για επισκευή ή ανακατασκευή κατοικιών.

Ο υφυπουργός έκανε λόγο για «άνιση μάχη» απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης και τόνισε ότι οι ισχυροί άνεμοι στην Κρήτη, στη Βοιωτία και στη Δυτική Αττική δυσχέραναν ή διέκοψαν την επιχειρησιακή αξιοποίηση των εναέριων μέσων.

Αναφέρθηκε επίσης στους πέντε ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στις επιχειρήσεις, δηλώνοντας: «Τιμούμε αυτούς τους πέντε ήρωες που έπεσαν στη μάχη απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα».

Για τη διαδικασία των αποζημιώσεων υποστήριξε ότι προωθείται η πλήρης ψηφιοποίησή της. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, μετά την ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου στο τέλος Αυγούστου, οι πολίτες θα μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις αιτήσεις και τα δικαιολογητικά και να παρακολουθούν ψηφιακά την πορεία του φακέλου τους.

«Στόχος μας είναι η άμεση αποζημίωση των πληγέντων και η όσο το δυνατόν ταχύτερη επιστροφή των περιοχών στην κανονικότητα», ανέφερε ο υφυπουργός. Μέχρι να εκδοθούν, πάντως, οι ειδικές αποφάσεις, οι πληγέντες πρέπει να συγκεντρώνουν τα φορολογικά και ιδιοκτησιακά στοιχεία, να διατηρούν αποδείξεις και μισθωτήρια και να εξασφαλίσουν ότι οι ζημιές τους έχουν καταγραφεί επίσημα από τα αρμόδια κλιμάκια.

Βασική νομοθεσία: ν. 4797/2021 για την κρατική αρωγή, ν. 5116/2024 για την ιδιωτική ασφάλιση, την κρατική αρωγή και τη στεγαστική συνδρομή, καθώς και ΚΥΑ 67959/ΔΑΕΦΚ-ΚΕ/Α36/30.10.2025, ΦΕΚ Β΄ 5926/5.11.2025, για την προσωρινή στέγαση. Οι ειδικές προθεσμίες και οι τελικοί όροι για τις πυρκαγιές του Αυγούστου 2026 θα ισχύσουν μετά την έκδοση των αντίστοιχων αποφάσεων.