ΣΠΕΦ: δέκα σημεία προσοχής για φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι

Το περιορισμένο οικονομικό όφελος για ένα μέσο νοικοκυριό, οι κίνδυνοι κατά την τοποθέτηση, η μηχανική αντοχή των κιγκλιδωμάτων και των στηθαίων, οι παρεμβάσεις στις όψεις των πολυκατοικιών και οι πιθανές διαφωνίες μεταξύ ιδιοκτητών βρίσκονται στο επίκεντρο των επισημάνσεων του Συνδέσμου Παραγωγής Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά.

Ο ΣΠΕΦ εκτιμά ότι η εξοικονόμηση από ένα φωτοβολταϊκό μπαλκονιού μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να περιορίζεται σε 5 έως 10 ευρώ τον μήνα και ζητά αυστηρούς τεχνικούς κανόνες, συμμετοχή αδειούχου ηλεκτρολόγου και μηχανικού, απόφαση της γενικής συνέλευσης της πολυκατοικίας και σαφείς κυρώσεις για παραβάσεις. Παράλληλα, προκρίνει την αποθήκευση ενέργειας ως αποδοτικότερη λύση για τα νοικοκυριά και το ηλεκτρικό σύστημα.

Ο ΣΠΕΦ καταθέτει στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τις απόψεις του  επί του «σχεδίου τροποποίησης και αντικατάστασης της υπ’ αρίθμ.ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/15084/382/19.02.2019υπουργικής απόφασης «Εγκατάσταση σταθμών παραγωγής από αυτοπαραγωγούς με εφαρμογή ενεργειακού συμψηφισμού ή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού σύμφωνα με το άρθρο 14Α του ν. 3468/2006, όπως ισχύει, και από ΕνεργειακέςΚοινότητες με εφαρμογή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού σύμφωνα με το άρθρο11 του ν. 4513/2018≫ (Β’ 759), όπως ισχύει».

Τα δέκα σημεία προσοχής, που αναφέρονται σε επιστολή, που υπογράφουν  οι Δρ. Στέλιος Λουμάκης – Πρόεδρος και Γιώργος Σαμαράς – Γεν. Γραμματέας του Συνδέσμου, ως παρέμβαση του ΣΠΕΦ στη δημόσια διαβούλευση επί του σχεδίου της σχετικής υπουργικής απόφασης του ΥΠΕΝ για τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι, η οποία απευθύνεται προς τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο και την αρμόδια γενική γραμματέα  Δέσποινας Παληαρούτα έχουν ως εξής:

1. Η εξοικονόμηση μπορεί να περιορίζεται σε 5 έως 10 ευρώ τον μήνα

Πρώτο στοιχείο που, κατά τον ΣΠΕΦ, πρέπει να σταθμίσει κάθε ενδιαφερόμενος είναι η σχέση κόστους και πραγματικού οφέλους. Ο Σύνδεσμος σημειώνει ότι το συνολικό εγχείρημα αφορά «δυνητική εξοικονόμηση κατά βάση μονοψήφιου μόλις αριθμού ευρώ ανά μήνα για ένα μέσο νοικοκυριό».

Το τελικό όφελος εξαρτάται από τον προσανατολισμό του μπαλκονιού, τη σκίαση από γειτονικά κτίρια, τον όροφο, τις ώρες κατανάλωσης και τη δυνατότητα του νοικοκυριού να αξιοποιεί άμεσα την παραγόμενη ενέργεια. Εάν η παραγωγή γίνεται τις ώρες που οι κάτοικοι απουσιάζουν και η κατανάλωση είναι χαμηλή, ένα μέρος της ενέργειας δεν θα αξιοποιείται.

Ο ΣΠΕΦ θέτει ευθέως το ερώτημα εάν αξίζουν οι τεχνικές παρεμβάσεις, οι εργασίες στερέωσης και οι απαιτήσεις ασφαλείας «για μια υπό προϋποθέσεις εξοικονόμηση 5 – 10 ευρώ μηνιαίως στον λογαριασμό του ηλεκτρικού».

2. Το φωτοβολταϊκό πρέπει να προσαρμόζεται στην πραγματική κατανάλωση

Η εγκατάσταση μεγαλύτερου συστήματος δεν σημαίνει αυτομάτως μεγαλύτερη εξοικονόμηση. Επειδή προβλέπεται λειτουργία χωρίς έγχυση ενέργειας στο δίκτυο, η ισχύς του φωτοβολταϊκού πρέπει να αντιστοιχεί στην κατανάλωση του διαμερίσματος κατά τις ώρες ηλιοφάνειας.

Ο ΣΠΕΦ θεωρεί στοιχειώδη τη μεσολάβηση αδειούχου ηλεκτρολόγου, όχι μόνο για λόγους ασφαλείας, αλλά και «για να μελετήσει τις καταναλώσεις του νοικοκυριού και να προτείνει την κατάλληλη ισχύ φωτοβολταϊκού ώστε να μην χάνεται παραγωγή».

Μια άστοχη υπερδιαστασιολόγηση αυξάνει το κόστος αγοράς χωρίς να εξασφαλίζει αντίστοιχη απόδοση. Το νοικοκυριό πρέπει επομένως να γνωρίζει το ημερήσιο προφίλ κατανάλωσης και όχι μόνο το συνολικό ύψος του μηνιαίου λογαριασμού.

3. Η εγκατάσταση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή εργασία «κάν’ το μόνος σου»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους κινδύνους για τους τεχνικούς και τους ιδιοκτήτες που θα επιχειρήσουν να τοποθετήσουν μόνοι τους τα πάνελ. Ένα τυπικό σύστημα μπορεί, σύμφωνα με την ανακοίνωση, να καταλαμβάνει επιφάνεια περίπου τεσσάρων τετραγωνικών μέτρων και να έχει βάρος περίπου 45 κιλών.

Για να αποκτήσουν τα πάνελ την κατάλληλη κλίση, απαιτούνται μεταλλικές βάσεις, προσαρμοσμένες στις διαστάσεις του κιγκλιδώματος ή του στηθαίου. Οι εργασίες μπορεί να πρέπει να γίνουν από την εξωτερική πλευρά του μπαλκονιού, ακόμη και σε μεγάλο ύψος.

«Ποιος στον 5ο όροφο μιας πολυκατοικίας θα κρεμαστεί από την έξω μεριά του μπαλκονιού για να στερεώσει τα τρίγωνα αυτά;», διερωτάται ο ΣΠΕΦ, υπογραμμίζοντας ότι η εργασία απαιτεί κατάλληλη ειδικότητα, εξοπλισμό και μέτρα προστασίας από πτώση.

4. Τα κιγκλιδώματα δεν έχουν σχεδιαστεί για να συγκρατούν φωτοβολταϊκά

Κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η μηχανική αντοχή της κατασκευής. Τα κιγκλιδώματα των περισσότερων πολυκατοικιών έχουν σχεδιαστεί για διαφορετικά φορτία και όχι για τη μόνιμη στήριξη πάνελ μεγάλης επιφάνειας, τα οποία δέχονται ισχυρές ανεμοπιέσεις.

Ο ΣΠΕΦ ζητά να αποσαφηνιστεί ποιος «εγγυάται και ευθύνεται για τη σωστή μηχανική στήριξη» των πάνελ, ιδιαίτερα όταν αυτά κρέμονται πάνω από πεζοδρόμια, δρόμους, θέσεις στάθμευσης ή κοινόχρηστους χώρους.

Η αποκόλληση ενός πάνελ ή μιας βάσης σε συνθήκες ισχυρού ανέμου μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό και υλικές ζημιές. Η ευθύνη για τη μελέτη, την τοποθέτηση, τη συντήρηση και τον περιοδικό έλεγχο πρέπει, κατά τον Σύνδεσμο, να καθοριστεί με σαφήνεια.

5. Απαραίτητος ο έλεγχος της ηλεκτρικής εγκατάστασης

Η σύνδεση του φωτοβολταϊκού σε πρίζα δεν σημαίνει ότι κάθε πρίζα και κάθε παλαιά ηλεκτρική εγκατάσταση είναι κατάλληλη. Ο αδειούχος ηλεκτρολόγος πρέπει να ελέγχει την κατάσταση και την επάρκεια της καλωδίωσης πίσω από τον ρευματοδότη, τις ασφάλειες και τα μέσα προστασίας.

Σε κατοικίες με τριφασική παροχή πρέπει επίσης να διαπιστώνεται σε ποια φάση βρίσκεται η πρίζα και εάν στην ίδια φάση συνδέονται οι καταναλώσεις που επιδιώκεται να καλυφθούν.

Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποιεί ο ΣΠΕΦ, το εγχείρημα μπορεί «να πάει εντελώς χαμένο ή ακόμη χειρότερα» να δημιουργηθεί κίνδυνος για την ασφάλεια του σπιτιού. Ο Σύνδεσμος ζητά το σύστημα μηδενικής έγχυσης να λειτουργεί και να ελέγχεται χωριστά ανά φάση.

Ο ΣΠΕΦ θέτει ερωτήματα:  Γίνονται όλα αυτά με ασφάλεια και αρτιότητα «doityourself» χωρίς τεχνικό κατάλληλης ειδικότητας και δεξιότητας; Και αξίζουν όλα αυτά για μια υπό προϋποθέσεις εξοικονόμηση 5 – 10 ευρώ μηνιαίως στον λογαριασμό του ηλεκτρικού;

6. Αλλοίωση των όψεων και κίνδυνος υποβάθμισης της αξίας των ακινήτων

Η ανεξέλεγκτη τοποθέτηση διαφορετικών πάνελ, μεταλλικών βάσεων και καλωδίων μπορεί να μεταβάλει σημαντικά την εξωτερική εικόνα μιας πολυκατοικίας. Ο ΣΠΕΦ εκτιμά ότι οι όψεις ενδέχεται να αλλοιωθούν «επί το αρνητικότερο» και μάλιστα ανομοιόμορφα, ανάλογα με τις επιλογές κάθε ιδιοκτήτη.

Τα διαμερίσματα αποτελούν βασικό περιουσιακό στοιχείο για τα ελληνικά νοικοκυριά και, κατά τον Σύνδεσμο, «δεν νοείται η παρέμβαση στις όψεις τους να καταστεί αισθητικά και τεχνικά ανεξέλεγκτη».

Η εικόνα μιας πολυκατοικίας, η αρχιτεκτονική συνοχή και η ποιότητα των κοινόχρηστων και εξωτερικών στοιχείων επηρεάζουν και την εμπορική αξία των ιδιοκτησιών.

7. Να προηγείται απόφαση της γενικής συνέλευσης της πολυκατοικίας

Για να περιοριστούν οι αυθαιρεσίες και οι συγκρούσεις μεταξύ ιδιοκτητών, ο ΣΠΕΦ προτείνει να απαιτείται μία αρχική απόφαση της γενικής συνέλευσης της πολυκατοικίας, η οποία θα επιτρέπει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μπαλκονιού.

Δεν προτείνεται χωριστή απόφαση για κάθε νέο σύστημα. Η γενική συνέλευση θα μπορεί να θεσπίζει κοινούς κανόνες σχετικά με τις διαστάσεις, τις θέσεις, τις βάσεις, τις κλίσεις και την εμφάνιση των πάνελ, όπως συμβαίνει σε πολλές πολυκατοικίες με τις τέντες.

Με αυτόν τον τρόπο θα προστατεύεται η ομοιομορφία του κτιρίου και θα περιορίζονται οι διενέξεις για τη χρήση της όψης, των κιγκλιδωμάτων και άλλων κοινών τμημάτων.

8. Να απαιτείται μηχανικός και έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας

Ο ΣΠΕΦ θεωρεί υπερβολικά γενική τη διατύπωση ότι δεν απαιτείται «οποιαδήποτε άλλη άδεια ή έγκριση». Ζητά να υπάρχει ρητή πρόβλεψη για διατηρητέα κτίρια, παραδοσιακούς οικισμούς και περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, όπου ισχύουν ειδικοί περιορισμοί για τις όψεις.

Παράλληλα, λόγω του βάρους, των ανεμοπιέσεων, των μεταλλικών βάσεων και των πιθανών διατρήσεων σε στοιχεία από σκυρόδεμα, υποστηρίζει ότι πρέπει να απαιτείται Έγκριση Εργασιών Δόμησης Μικρής Κλίμακας, την οποία θα εκδίδει μηχανικός.

Η συμμετοχή του μηχανικού θα συνδέει την εγκατάσταση με συγκεκριμένο έλεγχο της μηχανικής στήριξης και της συμβατότητάς της με τα στοιχεία του κτιρίου.

9. Το «μηδενική έγχυση» δεν σημαίνει μηδενική επίπτωση στο δίκτυο

Ο περιορισμός της έγχυσης ενέργειας στο δίκτυο αντιμετωπίζει το τοπικό πρόβλημα της αντίστροφης ροής, δεν εξαλείφει όμως, σύμφωνα με τον ΣΠΕΦ, τις ευρύτερες επιπτώσεις στο ηλεκτρικό σύστημα.

Τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού μειώνουν τη ζήτηση τις μεσημεριανές ώρες, όταν η παραγωγή των υφιστάμενων φωτοβολταϊκών είναι ήδη υψηλή και το καθαρό φορτίο χαμηλό. Αυτό μπορεί να περιορίσει περισσότερο τον διαθέσιμο χώρο για τους σταθμούς ΑΠΕ, να αυξήσει τις περικοπές παραγωγής και να οξύνει την απότομη άνοδο της ζήτησης μετά τη δύση του ήλιου.

«Το “χωρίς έγχυση” λύνει το τοπικό πρόβλημα αντίστροφης ροής, όχι όμως το πρόβλημα της χρονικής υπερπαραγωγής», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.

10. Ο ΣΠΕΦ προκρίνει τις οικιακές μπαταρίες ως αποδοτικότερη λύση

Αντί της εγκατάστασης νέων μικρών φωτοβολταϊκών, ο ΣΠΕΦ υποστηρίζει την αποθήκευση ενέργειας χωρίς φωτοβολταϊκό και χωρίς έγχυση στο δίκτυο. Με έξυπνο μετρητή και δυναμικό, πορτοκαλί τιμολόγιο, ένα νοικοκυριό μπορεί να φορτίζει την μπαταρία κατά τις ώρες πολύ χαμηλών τιμών και να χρησιμοποιεί την ενέργεια το απόγευμα ή το βράδυ.

Έτσι «αξιοποιείται το υφιστάμενο πλεόνασμα ΑΠΕ αντί να δημιουργείται νέο». Η μπαταρία δεν εξαρτάται από τον προσανατολισμό, τη σκίαση ή τον όροφο του διαμερίσματος και δεν προκαλεί παρεμβάσεις στις όψεις.

Ο ΣΠΕΦ εκτιμά ότι τα νοικοκυριά μπορούν να επιτύχουν πολλαπλάσιο οικονομικό όφελος χωρίς να αλλάξουν τις καθημερινές τους συνήθειες, καθώς η διαδικασία φόρτισης μπορεί να αυτοματοποιείται μέσω συστήματος ενεργειακής διαχείρισης.

Θέτει, ωστόσο, ως απαραίτητη προϋπόθεση τη χρήση πιστοποιημένου εξοπλισμού, αξιόπιστης προστασίας έναντι θερμικής διαφυγής και σαφών κανόνων για τον χώρο εγκατάστασης.

Παράλληλα, ζητά για τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού διατάξεις ασφαλούς απενεργοποίησης σε περίπτωση βλάβης του αισθητήρα ή της τηλεμετρίας, αποσαφήνιση των κανόνων στα μη διασυνδεδεμένα νησιά και καθορισμό συγκεκριμένων προστίμων και κυρώσεων για όσους παραβιάζουν το πλαίσιο.