ΣτΕ: τέρμα στις εκτός σχεδίου παρεκκλίσεις – κατεδαφίσεις αυθαιρέτων

Η ηγεσία του ΣτΕ καλεί τους αρμοδίους για συμβολικούς λόγους να κατεδαφίσουν προκλητικές περιπτώσεις αυθαιρέτων και θέτει θέμα για την κατά παρέκκλιση εκτός σχεδίου δόμηση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τοποθετήσεις της προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) Κατερίνας Σακελλαροπούλου και του επίτιμου προέδρου του ΣτΕ Κώστα Μενουδάκου σε επιστημονική εκδήλωση με θέμα «Τοπικός Χωρικός Σχεδιασμός και Εκτός Σχεδίου Δόμησης» (διοργανώθηκε από την ΕΛΛΕΤ, το σπουδαστήριο πολεοδομικών ερευνών του ΕΜΠ και την Εταιρεία Δικαίου Πολεοδομίας και Χωροταξίας).

Οι παρεμβάσεις του ΣτΕ

Η  πρόεδρος του ΣτΕ Αικ. Σακελλαροπούλου αναφέρθηκε στο ιδιότυπο καθεστώς της εκτός σχεδίου δόμησης και στηλίτευσε την κρατούσα αντίληψη ότι ο εξωαστικός χώρος είναι εν δυνάμει οικοδομήσιμος. Παρατήρησε δε ότι όσο δεν γίνονται κατεδαφίσεις η αυθαιρεσία γιγαντώνεται και κάλεσε τους αρμοδίους για συμβολικούς λόγους να κατεδαφίσουν προκλητικές περιπτώσεις αυθαιρέτων.

Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ των δημοσιογράφων Γιώργου Λάλιου στην «Καθημερινή» και της Λούλης Σταυρογιάννη στην «Αυγή» η κ. Σακελλαροπούλου υπέδειξε ότι οι παρεκκλίσεις στην εκτός σχεδίου δόμηση θεσπίστηκαν ως μεταβατικές διατάξεις: «Δε νοείται μεταβατικό στάδιο που να κρατάει 30 χρόνια», ανέφερε. Για τα αυθαίρετα, «πρέπει επιτέλους να γίνουν κατεδαφίσεις, ώστε να λειτουργήσει ένας συμβολισμός, να πάψει η αίσθηση ατιμωρησίας».

Ο επίτιμος πρόεδρος του ΣτΕ Κ. Μενουδάκος μεταξύ άλλων σημείωσε ότι τα ΤΧΣ είναι το κατάλληλο εργαλείο για την κατάργηση και τον περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης, την οργάνωση της ανάπτυξης και την ανακατανομή των χρήσεων.

Ο κ. Μενουδάκος επεσήμανε την ανάγκη να υπάρξει καθολική αναστολή δόμησης στις περιοχές στις οποίες θα προκηρυχθεί η ανάθεση τοπικών χωρικών σχεδίων για όσο αυτή διαρκέσει, ώστε να μη δημιουργηθούν τετελεσμένα.

ΥΠΕΝ: δεν καταργείται η εκτός σχεδίου δόμηση

Η νέα πολιτική του υπουργείου Περιβάλλοντος στο θέμα της εκτός σχεδίου δόμησης παρουσιάστηκε στην εκδήλωση από τον υφυπουργό Δημήτρη Οικονόμου. Στόχος, σύμφωνα με τον κ. Οικονόμου, είναι να μειωθεί ο χρόνος εκπόνησης στα 2,5 χρόνια, με περιορισμό των σταδίων αξιολόγησης. Ο κ. Οικονόμου, πάντως, παραδέχθηκε ευθέως ότι δεν θα πρέπει να αναμένονται τολμηρές κινήσεις (όπως η κατάργηση των παρεκκλίσεων ή «παραθύρων» της νομοθεσίας όπως τα ανοιχτά οικοδομικά τετράγωνα). «Καμία πολιτική δύναμη δεν έχει επιχειρήσει να καταργήσει την εκτός σχεδίου δόμηση – κι όσοι το προσπάθησαν, υποχώρησαν γρήγορα», ανέφερε. «Γιατί κανείς δεν τόλμησε να καταργήσει λ.χ. τις παρεκκλίσεις; Γιατί δεν είναι εφικτό από πλευράς οικονομικών και πολιτικών ισορροπιών».

Πιέσεις για αύξηση δόμησης

Αντίθετα, ο κ. Οικονόμου επεσήμανε ότι το υπουργείο δέχεται πιέσεις: «Υπάρχουν διεκδικήσεις στην αντίθετη κατεύθυνση για αύξηση των συντελεστών δόμησης στην εκτός σχεδίου ανέφερε», χωρίς να κατονομάσει την προέλευση αυτών.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Καθημερινής», οι πιέσεις ασκούνται από φορείς του τουρισμού, που υποστηρίζουν ότι οι σημερινοί συντελεστές είναι υπερβολικά χαμηλοί (μια επιδίωξη βέβαια που δείχνει πόσο κενή περιεχομένου είναι η επιχειρηματολογία των φορέων του τουρισμού περί ανάγκης βιώσιμης ανάπτυξης του κλάδου). Τέλος, ο κ. Οικονόμου επεσήμανε ένα πρόβλημα συντονισμού ανάμεσα στα τοπικά χωρικά σχέδια και τις (ήδη υπό εκπόνηση) Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τις περιοχές Natura, καθώς οι τελευταίες θα έχουν και πολεοδομικού χαρακτήρα ρυθμίσεις.

Επενδύσεις ερήμην του ΥΠΕΝ

Η γενική διευθύντρια Πολεοδομίας του ΥΠΕΝ Ντ. Γαλάνη αναφέρθηκε στο έλλειμμα σχεδιασμού, καθώς μόνο το 20% του ελληνικού χώρου έχει μελετηθεί και σχεδιαστεί. Παράλληλα εξέφραζε την έντονη αγωνία της για επενδύσεις που αποφασίζονται ερήμην του ΥΠΕΝ, διαβρώνουν και τρυπάνε τον σχεδιασμό. Κατέληξε ευχόμενη να μην μείνει ο σχεδιασμός ουραγός καλύπτοντας μπαλώματα.

Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ, πρώην γραμματέας ΥΠΕΝ Ρ. Κλαμπατσέα υπογράμμισε ότι το κυρίαρχο παραγωγικό μοντέλο σήμερα αγνοεί τον συντελεστή έδαφος στον εξωαστικό χώρο τον οποίο προορίζει για δόμηση παρότι αποτελεί πολύτιμο πόρο που χρήζει προστασίας. Τα Τοπικά Χωρικά Σχέδια σε επίπεδο καλλικρατικών δήμων, πρόσθεσε, πέρα από τον ρυθμιστικό χαρακτήρα εμπεριέχουν και τη χωροταξική συνιστώσα, ενώ θύμισε με νόημα ότι από το 2000 έως το 2019 θεσμοθετήθηκαν με ΦΕΚ 197 Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια και ΣΧΟΑΠ, χωρίς να λογαριάζεται η Αττική, που αντιστοιχούν σε 911 δήμους και κοινότητες, και για άλλα 370 ΓΠΣ – ΣΧΟΟΑΠ είχε εκκινήσει η διαδικασία. Σημείωσε ακόμη ότι ο σχεδιασμός επείγει όχι μόνον για τις περιοχές που δέχονται πιέσεις, αλλά κυρίως γι’ αυτές που στερούνται σχεδίου.

Χωροθέτηση ΑΠΕ

Ο αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού Γ. Μιχαήλ έθεσε μετ’ επιτάσεως τα προβλήματα που δημιουργεί η άκριτη χωροθέτηση ανεμογεννητριών στον εξωαστικό χώρο. Σχετικά απάντησε ο κ. Οικονόμου σημειώνοντας ότι: «oι μελέτες δείχνουν ότι είμαστε στο χείλος του γκρεμού. Κατά κανένα τρόπο δεν θα θέσουμε περιορισμούς στις ΑΠΕ. Μπορούμε όμως να βάλουμε όρους».