Στην κόψη του ξυραφιού η υλοποίηση των έργων στα προγράμματα «Εξοικονομώ»

Παράταση των προθεσμιών ολοκλήρωσης των προγραμμάτων «Εξοικονομώ» ζητούν Περιφερειακά Τμήματα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η ισχύουσα καταληκτική ημερομηνία της 30ής Ιουνίου 2026 δεν επαρκεί για την ομαλή ολοκλήρωση των έργων.

ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ανακοίνωσε την παράταση της καταληκτικής ημερομηνίας ολοκλήρωσης για όλα τα προγράμματα «Εξοικονομώ» που υλοποιούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με στόχο τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων, καθώς και τη διασφάλιση της ομαλής ολοκλήρωσης των παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης. Δείτε εδώ στο ecopress

Στις επιστολές τους προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, το ΤΕΕ/Τμήμα Ανατολικής Κρήτης και το ΤΕΕ/Τμήμα Πελοποννήσου αναδεικνύουν σειρά προβλημάτων που έχουν ανακύψει κατά την υλοποίηση των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι καθυστερήσεις στην έκδοση αποφάσεων υπαγωγής, τα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια, οι δυσκολίες στην εφοδιαστική αλυσίδα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα συνεργείων, η αύξηση του κόστους κατασκευής, οι χρονοβόρες τραπεζικές διαδικασίες και οι ειδικές συνθήκες σε σεισμόπληκτες περιοχές.

Κοινό επιχείρημα των δύο παρεμβάσεων είναι ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στους δικαιούχους ή στους μηχανικούς τους, αλλά σε αντικειμενικές δυσχέρειες που επηρεάζουν την αγορά, τις υπηρεσίες, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τη διαδικασία υλοποίησης των παρεμβάσεων. Τα Περιφερειακά Τμήματα του ΤΕΕ προειδοποιούν ότι χωρίς πρόσθετο χρόνο υπάρχει κίνδυνος απώλειας εγκεκριμένων επιδοτήσεων, μη ολοκλήρωσης έργων και μειωμένης απορρόφησης διαθέσιμων πόρων.

Τα βασικά προβλήματα που αναδεικνύονται

Από τις δύο επιστολές προκύπτει ένα κοινό πλαίσιο προβλημάτων που έχει ανακύψει στην εφαρμογή των προγραμμάτων «Εξοικονομώ».

Πρώτον, σε ορισμένα προγράμματα υπήρξαν καθυστερήσεις στην έκδοση αποφάσεων υπαγωγής και στην ενεργοποίηση των διαδικασιών υλοποίησης, με αποτέλεσμα οι δικαιούχοι να έχουν λιγότερο πραγματικό χρόνο από τον προβλεπόμενο.

Δεύτερον, η αγορά κατασκευών αντιμετωπίζει αυξημένη πίεση, με καθυστερήσεις σε υλικά, περιορισμένη διαθεσιμότητα συνεργείων και αυξημένο κόστος.

Τρίτον, η παράλληλη υλοποίηση πολλών προγραμμάτων έχει επιβαρύνει μηχανικούς, υπηρεσίες και επαγγελματίες.

Τέταρτον, οι τραπεζικές διαδικασίες για εκταμιεύσεις και προκαταβολές δημιουργούν πρόσθετες καθυστερήσεις.

Πέμπτον, στις σεισμόπληκτες περιοχές υπάρχουν ειδικές συνθήκες, καθώς οι ενεργειακές παρεμβάσεις δεν μπορούν να προχωρήσουν πριν ολοκληρωθούν οι αναγκαίες επισκευές και αποκαταστάσεις των κτιρίων.

Κίνδυνος απώλειας επιδοτήσεων

Το πιο άμεσο πρόβλημα που αναδεικνύουν τα Περιφερειακά Τμήματα του ΤΕΕ είναι ο κίνδυνος να χαθούν εγκεκριμένες επιδοτήσεις, παρότι τα έργα έχουν ενταχθεί και οι δικαιούχοι επιθυμούν να τα ολοκληρώσουν.

Η απώλεια επιδότησης θα σήμαινε οικονομική ζημία για τους πολίτες, απώλεια πόρων για την αγορά και χαμηλότερη απορρόφηση διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων. Θα επηρέαζε επίσης τους συνολικούς στόχους ενεργειακής αναβάθμισης του κτιριακού αποθέματος.

Το κοινό αίτημα προς το ΥΠΕΝ

Τα δύο Περιφερειακά Τμήματα ζητούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να επανεξετάσει τα χρονοδιαγράμματα και να χορηγήσει νέα παράταση πέραν της 30ής Ιουνίου 2026.

Το αίτημα αφορά τα προγράμματα «Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους», «Εξοικονομώ 2025» και «Εξοικονομώ – Επιχειρώ», με επιμέρους διαφοροποιήσεις ανάλογα με το πρόγραμμα και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

Η βασική θέση είναι ότι η παράταση δεν ζητείται ως τυπική διευκόλυνση, αλλά ως αναγκαία προϋπόθεση για να ολοκληρωθούν έργα που έχουν ήδη ενταχθεί, να μη χαθούν εγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις και να επιτευχθούν οι στόχοι ενεργειακής αναβάθμισης του κτιριακού αποθέματος.

ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης: η παράταση έως 30 Ιουνίου δεν επαρκεί

Στην επιστολή του, το ΤΕΕ/Τμήμα Ανατολικής Κρήτης εκφράζει την ανησυχία του για τα «ιδιαίτερα στενά χρονικά περιθώρια» που εξακολουθούν να υπάρχουν για την ολοκλήρωση των έργων που έχουν ενταχθεί στα προγράμματα «Εξοικονομώ».

Το Τμήμα Ανατολικής Κρήτης αναγνωρίζει ότι το ΥΠΕΝ έχει ήδη ανακοινώσει γενική παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026 για τα προγράμματα «Εξοικονομώ 2021», «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» και «Εξοικονομώ 2025». Ωστόσο, εκτιμά ότι η παράταση αυτή δεν αρκεί.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά: «Παρότι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε στην ανακοίνωση γενικής παράτασης έως τις 30 Ιουνίου 2026 για τα προγράμματα “Εξοικονομώ 2021”, “Εξοικονομώ 2023”, “Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους” και “Εξοικονομώ 2025”, εκτιμούμε ότι η συγκεκριμένη παράταση δεν επαρκεί για την ομαλή ολοκλήρωση των παρεμβάσεων και την επίτευξη των στόχων των προγραμμάτων».

Καθυστερήσεις στο «Εξοικονομώ 2025»

Πρώτο ζήτημα που αναδεικνύει το ΤΕΕ/ΤΑΚ είναι η καθυστέρηση στην εκκίνηση του «Εξοικονομώ 2025». Σύμφωνα με την επιστολή, στην περίπτωση του συγκεκριμένου προγράμματος μεσολάβησε σημαντική καθυστέρηση στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και στην ενεργοποίηση των διαδικασιών υλοποίησης.

Το ΤΕΕ/ΤΑΚ επισημαίνει ότι η καθυστέρηση αυτή «περιόρισε δραστικά τον διαθέσιμο χρόνο για την ολοκλήρωση των απαιτούμενων εργασιών». Αυτό σημαίνει ότι οι δικαιούχοι και οι μηχανικοί τους καλούνται να ολοκληρώσουν παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης σε χρόνο μικρότερο από αυτόν που πρακτικά απαιτείται.

Ελλείψεις υλικών και δυσκολία εξεύρεσης συνεργείων

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα αφορά την αγορά κατασκευών. Το ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης αναφέρει ότι σε πολλές περιοχές καταγράφονται καθυστερήσεις στην προμήθεια και παράδοση υλικών, καθώς και δυσκολίες στην εξεύρεση διαθέσιμων συνεργείων.

Όπως σημειώνεται στην επιστολή, υπάρχουν «σημαντικές καθυστερήσεις στην προμήθεια και παράδοση υλικών, καθώς και δυσχέρειες στην εξεύρεση διαθέσιμων συνεργείων», με αποτέλεσμα να επιμηκύνεται ο απαιτούμενος χρόνος εκτέλεσης των έργων.

Το πρόβλημα αυτό δεν αφορά μόνο τους δικαιούχους, αλλά και τους μηχανικούς και τους επαγγελματίες της αγοράς, οι οποίοι καλούνται να συντονίσουν εργασίες σε στενά χρονοδιαγράμματα, μέσα σε συνθήκες αυξημένης ζήτησης.

Αυξημένο κόστος και υψηλή ζήτηση

Το ΤΕΕ/ΤΑΚ συνδέει τις καθυστερήσεις και με το αυξημένο κόστος κατασκευής. Όπως αναφέρει, η συνεχής αύξηση του κόστους, σε συνδυασμό με τη μεγάλη ζήτηση για εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης σε πανελλαδικό επίπεδο, δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες.

Η επιστολή σημειώνει ότι η «συνεχής αύξηση του κόστους κατασκευής» και η «μεγάλη ζήτηση για εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης» δυσχεραίνουν την έγκαιρη υλοποίηση των παρεμβάσεων.

Ειδική μέριμνα για τις σεισμόπληκτες περιοχές

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει το ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης στις σεισμόπληκτες περιοχές. Η επιστολή αναφέρεται ειδικά στους δικαιούχους του «Εξοικονομώ 2025» από τον Δήμο Μινώα Πεδιάδας και τις πληγείσες περιοχές του Δήμου Αρχανών – Αστερουσίων.

Για τις περιοχές αυτές, η ολοκλήρωση των ενεργειακών παρεμβάσεων εξαρτάται από την προηγούμενη έκδοση αδειών επισκευής και την ολοκλήρωση εργασιών αποκατάστασης των φερόντων στοιχείων των κτιρίων.

Το ΤΕΕ/ΤΑΚ τονίζει: «Οι συγκεκριμένοι πολίτες εντάχθηκαν στο πρόγραμμα, ωστόσο η πρόοδος των παρεμβάσεων εξαρτάται άμεσα από την έκδοση αδειών επισκευής και την ολοκλήρωση εργασιών αποκατάστασης των φερόντων στοιχείων των κτιρίων τους».

Παράλληλα, επισημαίνει ότι η υποστελέχωση και ο μεγάλος φόρτος εργασίας των αρμόδιων υπηρεσιών αποκατάστασης φυσικών καταστροφών προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στις εγκρίσεις, χωρίς ευθύνη των πολιτών ή των μηχανικών τους.

Η επιστολή αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Είναι προφανές ότι χωρίς την ολοκλήρωση των εργασιών επισκευής δεν είναι δυνατόν να προχωρήσουν οι απαιτούμενες ενεργειακές παρεμβάσεις».

Τι ζητά το ΤΕΕ/ΤΑΚ

Το ΤΕΕ/Τμήμα Ανατολικής Κρήτης ζητά συγκεκριμένες παρατάσεις ανά πρόγραμμα.

Συγκεκριμένα ζητά:

«Την παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης των προγραμμάτων “Εξοικονομώ 2021”, “Εξοικονομώ 2023” και “Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους” έως την 31η Ιουλίου 2026».

Επίσης ζητά:

«Την παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης του προγράμματος “Εξοικονομώ 2025” έως την 31η Αυγούστου 2026».

Για τις σεισμόπληκτες περιοχές ζητά ειδικό καθεστώς και πρόσθετη παράταση: «Τη θέσπιση ειδικού καθεστώτος και πρόσθετης παράτασης για τους δικαιούχους που προέρχονται από σεισμόπληκτες περιοχές, ώστε να μη χαθούν εγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις εξαιτίας καθυστερήσεων που δεν οφείλονται στους ίδιους».

Τονίζει ακόμη ότι οι παρεμβάσεις αυτές θα συμβάλουν στην επιτυχή ολοκλήρωση των έργων, στην απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων και στην επίτευξη των στόχων ενεργειακής αναβάθμισης.

ΤΕΕ Πελοποννήσου: αντικειμενικές δυσχέρειες και κίνδυνος απώλειας επιδοτήσεων

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η επιστολή του ΤΕΕ Πελοποννήσου προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ. Το Τμήμα ζητά τη χορήγηση παράτασης των προθεσμιών υλοποίησης των ενεργειακών προγραμμάτων, επισημαίνοντας ότι η 30ή Ιουνίου 2026 αποτελεί την καταληκτική ημερομηνία ολοκλήρωσης των έργων για τα προγράμματα «Εξοικονομώ 2023», «Εξοικονομώ Ανακαινίζω για νέους 18-39 ετών», «Εξοικονομώ 2025» και «Εξοικονομώ – Επιχειρώ».

Όπως αναφέρει: «Κατά την υλοποίηση των ανωτέρω προγραμμάτων έχουν προκύψει αντικειμενικές δυσχέρειες και καθυστερήσεις, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την ομαλή και εμπρόθεσμη ολοκλήρωση των παρεμβάσεων».

Καθυστερήσεις στις αποφάσεις υπαγωγής

Το ΤΕΕ Πελοποννήσου αναδεικνύει ειδικά το πρόβλημα του «Εξοικονομώ 2025», σημειώνοντας ότι οι αποφάσεις υπαγωγής εκδόθηκαν με σημαντική καθυστέρηση.

Η επιστολή αναφέρει: «Στο πρόγραμμα “Εξοικονομώ 2025”, οι αποφάσεις υπαγωγής εκδόθηκαν με σημαντική καθυστέρηση, με αποτέλεσμα να μην διασφαλίζεται ο προβλεπόμενος από τον Οδηγό Εφαρμογής χρόνος υλοποίησης των έργων».

Η επισήμανση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η καταληκτική ημερομηνία, αλλά και το γεγονός ότι ο πραγματικός χρόνος που δόθηκε στους δικαιούχους ήταν μικρότερος από τον προβλεπόμενο.

Προβλήματα στο «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους»

Το ΤΕΕ Πελοποννήσου αναφέρεται και στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για νέους 18-39 ετών», όπου καταγράφονται καθυστερήσεις που συνδέονται με την υλοποίηση του σκέλους «Ανακαινίζω».

Πρόκειται για πρόγραμμα με σύνθετο αντικείμενο, καθώς συνδυάζει ενεργειακή αναβάθμιση και παρεμβάσεις ανακαίνισης, γεγονός που αυξάνει τον απαιτούμενο χρόνο οργάνωσης, προμήθειας υλικών, εκτέλεσης εργασιών και ελέγχων.

Παράλληλη υλοποίηση προγραμμάτων και αυξημένος φόρτος

Το ΤΕΕ Πελοποννήσου επισημαίνει επίσης ότι το «Εξοικονομώ 2023» υλοποιήθηκε παράλληλα με το «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για νέους 18-39 ετών».

Όπως αναφέρει, το γεγονός αυτό «επιβάρυνε σημαντικά τον φόρτο εργασίας των εμπλεκομένων επαγγελματιών και υπηρεσιών».

Η παράλληλη εξέλιξη πολλών προγραμμάτων σημαίνει ότι μηχανικοί, προμηθευτές, συνεργεία, υπηρεσίες και τράπεζες κλήθηκαν να διαχειριστούν ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό φακέλων και έργων.

Τροποποίηση οδηγού στο «Εξοικονομώ – Επιχειρώ»

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Επιχειρώ». Σύμφωνα με το ΤΕΕ Πελοποννήσου, η τελευταία, τρίτη τροποποίηση του Οδηγού Εφαρμογής εκδόθηκε μόλις στις 4 Ιουνίου 2026.

Η επιστολή σημειώνει ότι αυτό επηρέασε τον διαθέσιμο χρόνο προσαρμογής και ολοκλήρωσης των απαιτούμενων διαδικασιών.

Η επισήμανση είναι σημαντική, καθώς η τροποποίηση ενός οδηγού εφαρμογής τόσο κοντά στην τελική προθεσμία μπορεί να προκαλέσει πρόσθετη διοικητική και τεχνική επιβάρυνση σε δικαιούχους, μηχανικούς και επιχειρήσεις.

Διαμαρτυρίες μηχανικών και δικαιούχων

Το ΤΕΕ Πελοποννήσου αναφέρει ότι δέχεται καθημερινά έντονο προβληματισμό και διαμαρτυρίες από μηχανικούς και δικαιούχους πολίτες, οι οποίοι φοβούνται ότι μπορεί να χάσουν τις εγκεκριμένες επιδοτήσεις.

Στην επιστολή τονίζεται:

«Καθημερινά γινόμαστε αποδέκτες έντονου προβληματισμού και διαμαρτυριών τόσο από συναδέλφους Μηχανικούς όσο και από δικαιούχους πολίτες, οι οποίοι αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο απώλειας των εγκεκριμένων επιδοτήσεων».

Το ζήτημα αυτό αποτελεί τον πυρήνα του αιτήματος για παράταση: να μη χαθούν πόροι και χρηματοδοτήσεις για λόγους που δεν συνδέονται με αδράνεια των δικαιούχων.

Τράπεζες, προκαταβολές, υλικά και συνεργεία

Πέρα από τις καθυστερήσεις των προγραμμάτων, το ΤΕΕ Πελοποννήσου αναφέρεται και σε προβλήματα που εμφανίζονται στην αγορά και στη χρηματοδότηση των έργων.

Σύμφωνα με την επιστολή, οι καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων τεχνικών συνεργείων και οι χρονοβόρες διαδικασίες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για την εκταμίευση προκαταβολών δυσχεραίνουν την τήρηση των προθεσμιών.

Όπως αναφέρεται:

«Οι καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, η περιορισμένη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων τεχνικών συνεργείων, καθώς και οι χρονοβόρες διαδικασίες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για την εκταμίευση των προβλεπόμενων προκαταβολών, δυσχεραίνουν περαιτέρω την τήρηση των υφιστάμενων χρονοδιαγραμμάτων».

Τι ζητά το ΤΕΕ Πελοποννήσου

Το ΤΕΕ Πελοποννήσου ζητά από το ΥΠΕΝ να εξετάσει θετικά τη χορήγηση παράτασης της τελικής προθεσμίας υλοποίησης των προγραμμάτων πέραν της 30ής Ιουνίου 2026.

Όπως αναφέρει: «Ζητάμε όπως εξετάσετε θετικά τη χορήγηση παράτασης της τελικής προθεσμίας υλοποίησης των ανωτέρω προγραμμάτων πέραν της 30ής Ιουνίου 2026, προκειμένου να καταστεί δυνατή η απρόσκοπτη ολοκλήρωση των έργων και η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων».

Το Τμήμα συνδέει το αίτημα με τον κοινό στόχο της επιτυχούς ολοκλήρωσης των ενεργειακών προγραμμάτων και της μέγιστης δυνατής αξιοποίησής τους προς όφελος των πολιτών, της οικονομίας και του περιβάλλοντος.