Τεχνητή Νοημοσύνη: η πρόκληση του μέλλοντος στον τεχνικό κλάδο

Του Χρήστου Ψήττα, Ηλεκτρολόγου Μηχανικού Bsc. Msc.- Τεχνικού πραγματογνώμονα, Προέδρου του Συλλόγου Ηλεκτρολόγων Μηχανολόγων Μηχανικών τ.ε. Δυτικής Ελλάδας

psittas@gmail.com

Η τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence) αποτελεί τη απαρχή μιας νέας εποχής για την τεχνολογική εξέλιξη και επηρεάζει κατά πολύ την ανάπτυξη σε κλάδους όπως η υγεία, η ασφάλεια, οι μεταφορές, η εκπαίδευση και πολλές άλλες.

Η τεχνητή νοημοσύνη αναφέρεται στην ικανότητα μιας μηχανής να αναπαράγει τις γνωστικές λειτουργίες ενός ανθρώπου, όπως είναι η μάθηση, ο σχεδιασμός και η δημιουργικότητα και καθιστά τις μηχανές ικανές να καταλαβαίνουν το περιβάλλον τους, να επιλύουν προβλήματα και να δρουν προς την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου.

Είδη της τεχνητής νοημοσύνης που υπάρχουν είναι:

> Λογισμικά: εικονικοί βοηθοί, λογισμικό ανάλυσης εικόνας, μηχανές αναζήτησης, συστήματα αναγνώρισης προσώπου και ομιλίας, κλπ

> Ενσωματωμένη ΤΝ: ρομπότ, αυτοκίνητα, τηλεκατευθυνόμενα αεροσκάφη (drones), Διαδίκτυο των πραγμάτων (Internet of Things), κλπ

Από τα παραπάνω, πολλά αυτά που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την καθημερινότητά μας είναι:

1. Διαδικτυακή αναζήτηση

2. Διαδικτυακές αγορές και διαφήμιση

3. Προσωπικοί ψηφιακοί βοηθοί

4. Αυτόματες μεταφράσεις

5. Έξυπνα σπίτια και υποδομές

6. Κυβερνοασφάλεια

7. Αυτοκίνητα

8. Παραπληροφόρηση

9. Smart Home

10. Πλοήγηση

11. Βιομετρική Ταυτοποίηση, κλπ.

Από όλα αυτά καταλαβαίνουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνει ή μπορεί να μεταμορφώσει σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητά μας και να την κάνει πολύ διαφορετική.

Συγκεκριμένα για τον κλάδο των Ηλεκτρολόγων – Μηχανολόγων, των Μηχανικών Αυτοματισμού, των Ηλεκτρονικών, των ειδικευμένων τεχνικών εγκαταστάσεων, η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει τα πάνω κάτω και μια πληθώρα αλλαγών στην εφαρμογή της επιστήμης.

Ως παραδείγματα αναφέρουμε:

♦ Προγνωστική Συντήρηση (Predictive Maintenance)

♦ Έξυπνη Διαχείριση Ενέργειας (Smart Buildings):

♦ Αυτοματοποιημένος Σχεδιασμός

♦ Εντοπισμός Σφαλμάτων

♦ Θερμογραφία και Ανάλυση Εικόνας

♦ Διαχείριση έργων και ανάλυση επιπτώσεων

♦ Διαχείριση και τεχνολογία ποιότητας, κλπ

Είναι πλέον φανερό σε όλους μας ότι ο τεχνικός του μέλλοντος δεν θα είναι ο ίδιος, θα πρέπει να είναι σε τέτοιο βαθμό καταρτισμένος ώστε να μπορεί να ανταπεξέλθει σε όλες αυτές τις τεράστιες αλλαγές που το ΑΙ επιφέρει στην καθημερινή του επαγγελματική διαδρομή.

Οι βασικές γνώσεις του πλέον δεν είναι αρκετές πολλές φορές, καθώς θα πρέπει συνεχώς να επιμορφώνεται με βάση τα νέα δεδομένα καθώς και τις απαιτήσεις από όπου και αν αυτές προέρχονται.

Πλεονεκτήματα του AI	Μειονεκτήματα του AI
Αύξηση Παραγωγικότητας	Υψηλό κόστος ανάπτυξης και συντήρησης
Αύξηση Διαθεσιμότητας	Έλλειψη Δημιουργικότητας
Αυτοματοποίηση	Μείωση των θέσεων εργασίας
Μείωση Κόστους	Ευάλωτο σε μη ποιοτικά δεδομένα
Ανάληψη επικίνδυνων εργασιών	Πολυπλοκότητα & Ασφάλεια

Ειδικότερα, στον κατασκευαστικό κλάδο η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να συμβάλει σε πολλά σημεία όπως για παράδειγμα:

■ Στην αποτροπή της υπέρβασης του κόστους λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως το μέγεθος του έργου, το είδος των συμβάσεων και τη βελτίωση των δεξιοτήτων των προϊσταμένων και εργαζομένων.

■ Στη βελτίωση του σχεδιασμού των κτιρίων.

■ Στη μείωση των κινδύνων για την ποιότητα και την ασφάλεια.

■ Στον ορθολογικός προγραμματισμός με ανάπτυξη αλγορίθμων.

■ Στη παραγωγικότερη λειτουργία των εργοταξίων μέσω της διεκπεραίωσης επαναλαμβανόμενων εργασιών από μηχανήματα αποδεσμεύοντας ανθρώπινους πόρους.

■ Στην αύξηση της ασφάλειας του έργου με χρήση αλγορίθμων συγκεντρώνοντας δεδομένα του εργοταξίου και προβλέποντας πιθανούς κινδύνους.

■ Στην αντιμετώπιση ελλείψεων ανθρώπινου δυναμικού και μηχανημάτων μέσω της σωστής κατανομής τους.

■ Στην αύξηση του ρυθμού και του χρόνου των κατασκευών.

■ Στην άντληση πληροφοριών από διάφορα σημεία του έργου ώστε να βοηθήσουν μετέπειτα στη μηχανική μάθηση.

■ Στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης με το πέρας της κατασκευής και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας ενός έργου μέσω της συλλογής δεδομένων με στόχο τη αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν έχοντας κύριο σκοπό τη συνεχή βελτίωση.

Εδώ όμως προκύπτουν κάποια εύλογα σε όλους εμάς ερωτήματα:

1. Τι γίνεται με την ευθύνη και τη λογοδοσία όταν η απόφαση λαμβάνεται από την τεχνητή νοημοσύνη ?

2. Πώς αποδίδεται ευθύνη όταν το αποτέλεσμα δεν αποτελεί προϊόν αποκλειστικά ανθρώπινης κρίσης αλλά μιας μηχανής ?

3. Πόσο έτοιμοι είμαστε να την υποδεχθούμε ως επαγγελματικός κλάδος ?

4. Τι πολιτική οφείλει να διαμορφώσει η ακαδημαϊκή κοινότητα ?

5. Υπάρχει κάποιος κίνδυνος για το μέλλον του τεχνικού κόσμου ?

6. Πόσο μεγάλη είναι η πιθανότητα να χαθούν θέσεις εργασίας ?

Οι απαντήσεις που μπορούμε να δώσουμε σύμφωνα με την άποψη του γράφοντος δεν μπορούν να είναι απλές και μονολεκτικές, αλλά πολυσύνθετες.

Η ψηφιακή λήψη μιας απόφασης δεν αναιρεί την όποια ευθύνη ολοκληρωτικά, αλλά αναδεικνύει την ανάγκη ακριβέστερης κατανομής της σε διάφορα επίπεδα. Η νομική διερεύνηση και εξήγηση δεν μπορεί να περιορίζεται στο τελικό αποτέλεσμα του έργου. Σε ένα περιβάλλον όπου η απόφαση δεν είναι πάντοτε και αποκλειστικά ανθρώπινη, οι έννοιες της υπαιτιότητας και της λογοδοσίας δεν εγκαταλείπονται πλήρως. Το ζητούμενο δεν είναι να αποδοθεί νομική προσωπικότητα ή αυτοτελής ευθύνη στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά να διασφαλιστεί ότι πίσω από κάθε λαμβανόμενη και υποστηριζόμενη απόφαση υπάρχουν συγκεκριμένοι και αναγνωρισμένοι φορείς ευθύνης με σαφείς διαδικασίες ελέγχου και αποτελεσματικοί μηχανισμοί προστασίας για τα πρόσωπα.

Στις κύριες δραστηριότητες του σύγχρονου μηχανικού καθώς και του ειδικευμένου τεχνικού ή εγκαταστάτη συμπεριλαμβάνονται:

◊ η επαφή με τους πελάτες,

◊η έρευνα για τις ανάγκες σύμφωνα με τις ανάγκες του πελάτη,

◊ οι λύσεις που προτείνονται με προηγμένη και πιστοποιημένη τεχνολογία και με εμφανή προσέγγιση στις απαιτήσεις και την μοναδικότητα του κάθε πελάτη

◊ οι τεκμηριωμένες προτάσεις αυτοματοποιημένων λύσεων στην αναμενόμενη εξοικονόμηση ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος.

◊  η συνεργασία και η συνέργεια με άλλους τεχνικούς για τη διεκπεραίωση του έργου

◊ ο σχεδιασμός και ο συντονισμός για την καλή λειτουργία της ηλεκτρομηχανολογικής εγκατάστασης.

◊ η σωστή επιλογή των υλικών για την επικοινωνία των επιμέρους συστημάτων που συμμετέχουν στην εγκατάσταση.

◊ η εκπαίδευση των τελικών χρηστών στο τελικό στάδιο της κατασκευής κατά την παράδοσή της.

Όπως αναφέρει και ο Καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Επιστήμης Υπολογιστών του MIT κ. Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, «το μέλλον ανήκει στην τεχνητή νοημοσύνη».

Έχουν διατυπωθεί πολυάριθμες έννοιες για την τεχνητή νοημοσύνη, καταλήγοντας τελικά σε τέσσερις βασικούς άξονες:

■ Συστήματα ΑΙ που σκέφτονται όπως οι άνθρωποι

■ Συστήματα ΑΙ που σκέφτονται λογικά

■ Συστήματα ΑΙ που ενεργούν όπως οι άνθρωποι

■ Συστήματα ΑΙ που δρουν λογικά

Ο στόχος που επιθυμούμε οι περισσότεροι είναι η τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργεί ως συμπληρωματική οντότητα των ανθρώπων και όχι ως αντικατάστασή τους, ως συμπληρωματική βοήθεια του σύγχρονου επαγγελματία και όχι πλήρης αντικατάστασή του. Η ανάθεση της κριτικής σκέψης, της δημιουργίας και της διαχείρισης στην ανθρώπινη φύση, παράλληλα με την ανάθεση της εξέλιξης και της βελτίωσης της παραγωγικής διαδικασίας στην τεχνητή νοημοσύνη, είναι μια προσέγγιση που μπορεί να βελτιώσει αλλά και να βοηθήσει σημαντικά στην ανάπτυξη.

Η χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων αποδεικνύεται πιο αποδοτική από την απασχόληση ανθρώπινων εργαζομένων για συγκεκριμένα τυπικά καθήκοντα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι υπάρχουν ορισμένες εργασίες που απαιτούν αποκλειστικά τις γνωστικές ικανότητες του ανθρώπου για να επιλυθούν με επιτυχία. Όσο εντυπωσιακά κι αν είναι τα άλματα της τεχνητής νοημοσύνης, η φυσική της υποδομή παραμένει εξαρτημένη από τον ανθρώπινο παράγοντα.

Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης χρειάζεται ηλεκτρολόγους, μηχανολόγους, τεχνικούς σταθμών – υποσταθμών, μηχανικούς δικτύων, μηχανικούς εγκαταστάσεων, συνεργεία κατασκευών, κλπ. Αυτές δεν είναι θέσεις εργασίας που μπορούν να καλυφθούν άμεσα με κάποιον τρόπο καθότι οι εξειδικευμένοι τεχνικοί και μηχανικοί δεν φθάνουν στον αριθμό. Απαιτείται εκπαίδευση, εμπειρία και μια σταθερή ροή εργατικού δυναμικού που ο κλάδος δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή και αυτό είναι το σφάλμα της πολιτείας που δεν δίνει την απαιτούμενη σημασία ώστε να στρέψει το ενδιαφέρον των φοιτητών – σπουδαστών σε τεχνικούς τομείς της εκπαίδευσης.

Εκτιμάται βάση ερευνών που βλέπουν το φως της δημοσιότητας ότι ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας στην Αμερική θα χρειαστεί περίπου 500.000 εργαζόμενους παραπάνω έως το 2030 για να ικανοποιήσει την αυξανόμενη ζήτηση, ενώ η Ευρώπη θα χρειαστεί 250.000 εργαζομένους παραπάνω. Αυτό από μόνο του μας δίνει να καταλάβουμε ότι ο τεχνικός κλάδος έχει ελλείψεις και όπως προβλέπεται με τα σημερινά δεδομένα οι ελλείψεις αυτές θα αυξηθούν εάν η πολιτεία δεν φροντίσει να δώσει κίνητρα σπουδών σε τεχνικά επαγγέλματα τα οποία σε λίγα χρόνια θα είναι δυσεύρετα.

Το πραγματικό πλεονέκτημα δεν είναι μόνο η τεχνική κατάρτιση, αλλά και η προσαρμοστικότητα στα νέα δεδομένα. Οι επαγγελματίες που επενδύουν συνεχώς στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους από την κατανόηση ψηφιακών συστημάτων ελέγχου μέχρι βασικές γνώσεις δεδομένων θα είναι αυτοί που θα αξιοποιήσουν καλύτερα τη στροφή προς μια πιο αυτοματοποιημένη οικονομία, διατηρώντας τον ανθρώπινο παράγοντα στο κέντρο του ενδιαφέροντος.

Η αύξηση της ζήτησης των τεχνικών επαγγελμάτων στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το εκπαιδευτικό σύστημα και τις πολιτικές που εφαρμόζονται. Η ασφάλεια της εργασίας στο άμεσο μέλλον δεν θα είναι η θέση γραφείου αλλά η επαγγελματική δεξιότητα, η εξειδικευμένη πρακτική μιας κατασκευής που δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί από την τεχνητή νοημοσύνη.

Σύμφωνα με αναλύσεις στο διαδίκτυο η ζήτηση για τεχνικούς ρομποτικής έχει αυξηθεί κατά 100%, για τεχνικούς θέρμανσης και κλιματισμού κατά 50%, για εργάτες κατασκευών κατά 35%, για συγκολλητές κατά 25% και για ηλεκτρολόγους κατά 25% τα τελευταία χρόνια με αυξητική τάση.

Η ακαδημαϊκή κοινότητα καλείται να διαμορφώσει πλέον μια συνεκτική πολιτική, που να αξιοποιεί τις δυνατότητες της ΑΙ, ενώ ταυτόχρονα οφείλει να προστατεύει την ακαδημαϊκή ακεραιότητα και τη εμπιστοσύνη στη γνώση η οποία εξαρτάται από την ικανότητα των ιδρυμάτων να βρουν την ισορροπία μεταξύ καινοτομίας και υπευθυνότητας, αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ΤΝ και διατήρησης των αξιών της παιδείας γενικότερα. Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που καθορίζει τον τρόπο πως να χρησιμοποιηθεί η ΑΙ στα Πανεπιστήμια είναι ο Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΕΕ) 2024/1689 (AI Act), ο οποίος έχει άμεση και αναγκαστική ισχύ στις χώρες μέλη.

Με βάση τα παραπάνω μπορούμε και πρέπει να δράσουμε άμεσα. Για να μπορέσει ο τεχνικός κόσμος να ανταποκριθεί στις αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη, είναι απαραίτητη η κατάρτιση εκ νέου αλλά και η συνεχής επιμόρφωση σε θέματα τεχνολογικής εξέλιξης Πολλοί εργαζόμενοι αλλά και επαγγελματίες θα χρειαστεί να μάθουν νέες δεξιότητες, ώστε να παραμείνουν στην αγορά εργασίας σύμφωνα με τα νέα δεδομένα και να καλύψουν τις ανάγκες της αγοράς.

Η τεχνολογία εξελίσσετε συνεχώς με γεωμετρική πρόοδο και αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι και κυρίως οι επαγγελματίες του τεχνικού κόσμου θα πρέπει να εκπαιδεύονται διαρκώς. Η εκ νέου κατάρτιση είναι μία σημαντική ευκαιρία εξέλιξης, προσαρμοστικότητας αλλά και αυτοπεποίθησης για την επαγγελματική τους συνέχεια. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο τεχνικός κόσμος καθώς και η εκπαιδευτική κοινότητα θα πρέπει να συνεργαστούν αρμονικά και με κοινό στόχο. Πυλώνες συνεργασίας μπορεί να είναι τα ειδικά προγράμματα σπουδών, η ανάπτυξη ειδικών εργαλείων μάθησης της νέα τεχνολογίας αλλά και ειδικά προγράμματα κατάρτισης.

Η ανάγκη για κάλυψη των κενών σήμερα θέσεων εργασίας σε εξειδικευμένους τεχνικούς, μηχανικούς, κλπ επαγγελματίες του τεχνικού κλάδου όσο περνά ο χρόνος θα είναι όλο και πιο μεγάλη εάν η πολιτεία πρωτίστως και ακολούθως η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν φροντίσουν να εναρμονιστούν γρήγορα στα νέα δεδομένα. Έχουν ήδη δημιουργηθεί νέες απαιτήσεις σε δεξιότητες τεχνικών επαγγελμάτων που μέχρι πριν από λίγο καιρό δεν θεωρούνταν απαραίτητες.

Ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση εμφανίζουν τα επαγγέλματα που αφορούν την ενέργεια, τη βιομηχανία, τους τεχνικούς δικτύων, ηλεκτρολόγους, μηχανολόγους, ειδικούς αυτοματισμών, κλπ όπου οι περισσότερες επιχειρήσεις τους αναζητούν αλλά δεν τους βρίσκουν.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι η ΑΙ δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο που εργαζόμαστε αλλά και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε το επαγγελματικό μας μέλλον. Οι ψηφιακές δεξιότητες, η τεχνολογική προσαρμογή και η δυνατότητα συνεχούς επιμόρφωσης αναδεικνύονται στα σημαντικότερα θέματα που πρέπει να μας απασχολήσουν άμεσα όλους μας, ιδιαίτερα στον τεχνικό κλάδο.

Σύμφωνα με τον Μηχανισμό Διάγνωσης Αναγκών της Αγοράς Εργασίας, επίσημο φορέα του υπουργείου Εργασίας που μελετά τα μεγέθη, τη ζήτηση και την προσφορά επαγγελμάτων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, μερικά από τα επαγγέλματα του μέλλοντος είναι:

♦ Μηχανικός δικτύων και βάσεων δεδομένων

♦ Μηχανικός ανάπτυξης λογισμικού

♦ Τεχνικός ηλεκτρονικών υπολογιστικών συστημάτων

♦ Τεχνικός βιομηχανικών εγκαταστάσεων

♦ Τεχνικός αυτοματισμών

♦ Ηλεκτρονικός κτιρίων για ασύρματες συνδέσεις

♦ Ψυκτικοί προηγμένων συστημάτων

♦ Μηχανικοί ΙοΤ

♦ Επαγγελματίες υγείας

♦ Χειριστές και συντηρητές ιατρικών εργαλείων και μηχανημάτων

♦ Στελέχη διαχείρισης ασφάλειας και ποιότητας τροφίμων

♦ Εργοδηγός κλάδου εξόρυξης

♦ Στελέχη προώθησης εξαγωγών εφοδιαστικής αλυσίδας

♦ Τεχνικοί ηλεκτρολογικών συστημάτων, εγκαταστάσεων και δικτύων και

♦ Χειριστές μηχανημάτων έργου

Παράλληλα, Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) ανάμεσα στις θέσεις που καταγράφονται και τείνουν να αφανιστούν είναι οι εργάτες οικοδομικών και συναφών επαγγελμάτων, εξαιρουμένων των ηλεκτρολόγων, υδραυλικών, κλπ.

Συμπέρασμα: τίποτα πλέον δεν είναι το ίδιο, όλα αλλάζουν και μάλιστα γρήγορα, το κατά πόσο ήμαστε έτοιμοι να ακολουθήσουμε ή όχι, αυτό εξαρτάται από εμάς τους ίδιους. Ένα πτυχίο μιας τεχνικής σχολής από μόνο του δεν είναι πλέον αρκετό για την κάλυψη των αναγκών, σημασία πλέον έχει κατά πόσο υπάρχει συνεχής και σταθερή επιμόρφωση, κατά πόσο υπάρχει εξειδίκευση και πιστοποίηση, κατά πόσο υπάρχει πρακτική άσκηση σε συγκεκριμένους τεχνικούς τομείς και σε τι βαθμό θα μπορεί η ακαδημαϊκή κοινότητα να συνεργαστεί με την αγορά εργασίας.

Οι θέσεις εργασίας σε επαγγέλματα τεχνικής φύσεως δεν πρόκειται να χαθούν – τουλάχιστον ακόμη – εάν εμείς καταφέρουμε να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα. Ανθρώπους να εφεύρουν και να φτιάξουν μία μηχανή έχουμε αρκετούς, ανθρώπους να λειτουργήσουν αυτή τη μηχανή έχουμε λίγους. Εάν καταφέρουμε να καλύψουμε το χάσμα αυτό τότε δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.

Ο τεχνικός κλάδος με βάση τις τρέχουσες εξελίξεις βρίσκεται σε σταδιακή μετάβαση από μία μορφή σε άλλη. Η υιοθέτηση της τεχνικής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις αν και βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, προχωρά σταδιακά. Όσο για το εργατικό δυναμικό, όσοι θα έχουν περιορισμένη πρόσβαση στην εκπαίδευση και στην τεχνολογία ενδέχεται να μετατραπούν σε ανέργους πολίτες που θα δυσκολεύονται να επιβιώσουν. Αντιθέτως οι άνθρωποι του τεχνικού κλάδου, οι επαγγελματίες τεχνικοί και μηχανικοί που θα καταφέρουν να επιμορφωθούν αλλά και να ακολουθήσουν τις νέες εξελίξεις θα είναι οι πιο ανταγωνιστικοί της αγοράς και με μεγάλη ζήτηση.

Μπορεί το εργασιακό μέλλον του επαγγελματία του τεχνικού κλάδου να μην είναι ξεκάθαρο αλλά ο παράγοντας άνθρωπος θα είναι δύσκολο να αντικατασταθεί τελείως. Η τεχνητή νοημοσύνη ήρθε για να μείνει και αυτό δεν αλλάζει. Η εξέλιξη των δεξιοτήτων, τα προγράμματα κατάρτισης και οι ψηφιακές δεξιότητες δεν είναι πλέον προαιρετικά, αλλά βασική και σημαντική προϋπόθεση για την επαγγελματική εξέλιξη του καθενός.

> Συναισθηματική Νοημοσύνη

> Κριτική Σκέψη

> Δημιουργικότητα & Καινοτομία

> Επικοινωνία & Συνεργασία

Είναι μερικές βασικές δεξιότητες όπου η τεχνολογία δεν μπορεί να παράγει και με άξονα αυτές θα μπορούμε να είμαστε ακόμα ανταγωνιστικοί στην αγορά εργασίας. Το ΑΙ πρόκειται να αλλάξει πολλά στη ζωή μας και στην καθημερινή πρακτική. Για να είμαστε πρωταγωνιστές και όχι θεατές των εξελίξεων θα πρέπει να λάβουμε την νέα τεχνολογία ως σύμμαχο και να προσαρμοστούμε ανάλογα όλοι μας.

Για τους ηλεκτρολόγους, τους μηχανολόγους, τους υδραυλικούς, τους ψυκτικούς, κλπ τεχνικά επαγγέλματα το μέλλον τους είναι μαζί με την τεχνητή νοημοσύνη για πολλά έτη ακόμη αρκεί να επενδύσουν σωστά. Κάποιες δουλειές θα χαθούν, κάποιες θα επηρεαστούν σημαντικά και κάποιες νέες θα δημιουργηθούν, όμως καμία δε θα μείνει ανεπηρέαστη. Στο χέρι μας είναι να βγούμε μπροστά, επαγγελματίες, ακαδημαϊκή κοινότητα και πολιτεία !