Τι αλλάζει σε ΕΝΦΙΑ, μεταβιβάσεις, κενά ακίνητα, ενοίκια και οικοδομές

Κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για περίπου 62.000 επιπλέον ιδιοκτήτες σε 131 μικρούς οικισμούς, παράταση φορολογικών απαλλαγών για κενές κατοικίες που διατίθενται προς ενοικίαση, διατήρηση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων, καθώς και νέα κίνητρα για αναβαθμίσεις κτιρίων και μόνιμη εγκατάσταση στη Μεγίστη προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Παράλληλα, αυξάνεται ο φόρος μεταβίβασης κατοικιών για αγοραστές που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Το νομοσχέδιο, που περιλαμβάνει τις φορολογικές, εισοδηματικές και στεγαστικές εξαγγελίες της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 18 Οκτωβρίου 2026 και θα παραμείνει ανοιχτό έως την 1η Νοεμβρίου 2026, με στόχο την ψήφισή του εντός Νοεμβρίου.

Οι παρεμβάσεις αφορούν κυρίως τα έτη 2026 και 2027. Στο στεγαστικό πεδίο, η κυβερνητική επιλογή συνδυάζει μειώσεις της φορολογίας ακινήτων, κίνητρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και μέτρα ενίσχυσης της περιφερειακής κατοίκησης.

Κατάργηση ΕΝΦΙΑ σε 131 επιπλέον οικισμούς για 62.000 ιδιοκτήτες

Από το 2027 προβλέπεται κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία.

Η επέκταση του μέτρου καλύπτει 131 επιπλέον οικισμούς και περίπου 62.000 επιπλέον ιδιοκτήτες ακινήτων.

Η παρέμβαση εντάσσεται στην προσπάθεια μείωσης του κόστους διατήρησης ακίνητης περιουσίας σε μικρούς οικισμούς, ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση.

Για τους ιδιοκτήτες, η σημαντικότερη αλλαγή είναι η προβλεπόμενη φορολογική ελάφρυνση από το 2027, με βάση τα κριτήρια επιλεξιμότητας που θα οριστικοποιηθούν κατά την ψήφιση της ρύθμισης.

Μεγαλύτερος φόρος μεταβίβασης κατοικιών για αγοραστές εκτός ΕΕ

Από την 1η Ιουλίου 2027 προβλέπεται αύξηση του φόρου μεταβίβασης κατοικιών για φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Η ρύθμιση αφορά τη φορολογική κατοικία του αγοραστή και όχι αποκλειστικά την υπηκοότητά του.

Η παρέμβαση διαφοροποιεί τη φορολογική μεταχείριση των αγορών κατοικίας από φορολογικούς κατοίκους εκτός ΕΕ και ΕΟΧ. Στη δημοσιοποιημένη συνοπτική παρουσίαση του νομοσχεδίου δεν αναφέρεται ο νέος συντελεστής ή η ακριβής κλίμακα της αύξησης, στοιχεία που απαιτούν έλεγχο στο πλήρες άρθρο της διαβούλευσης.

Παράταση φοροαπαλλαγής για τα κενά ακίνητα που ενοικιάζονται

Για το 2027 παρατείνεται η φορολογική απαλλαγή που αφορά κενές κατοικίες οι οποίες διατίθενται στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Στόχος είναι να ενθαρρυνθούν οι ιδιοκτήτες να αξιοποιήσουν ακίνητα που παραμένουν εκτός της αγοράς ενοικίασης, αυξάνοντας την προσφορά διαθέσιμων κατοικιών.

Η παράταση αποτελεί συνέχεια του υφιστάμενου μέτρου και δεν συνεπάγεται γενική φοροαπαλλαγή για κάθε ακίνητο που ενοικιάζεται. Η εφαρμογή εξαρτάται από συγκεκριμένα κριτήρια για το ακίνητο και τη μίσθωση.

Παραμένει σε αναστολή ο φόρος υπεραξίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων

Παρατείνεται για ολόκληρο το 2027 η αναστολή εφαρμογής του άρθρου 41 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος σχετικά με τον φόρο υπεραξίας από μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας.

Η παράταση διατηρεί το ισχύον καθεστώς για τις μεταβιβάσεις και αποτρέπει την ενεργοποίηση της συγκεκριμένης φορολογικής επιβάρυνσης κατά το επόμενο έτος.

Το μέτρο ενδιαφέρει ιδιοκτήτες που σχεδιάζουν να πωλήσουν ακίνητα, καθώς και συμβολαιογράφους, επαγγελματίες της κτηματαγοράς και επενδυτές.

Παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές έως το τέλος του 2027

Στις νέες οικοδομές προβλέπεται επέκταση της αναστολής επιβολής ΦΠΑ και για το 2027.

Η διατήρηση του μέτρου αφορά την αγορά νεόδμητων ακινήτων και τις κατασκευαστικές επιχειρήσεις που υπάγονται στο σχετικό καθεστώς.

Η αναστολή ΦΠΑ έχει ως βασικό αποτέλεσμα τη διατήρηση της προβλεπόμενης φορολογικής μεταχείρισης των συγκεκριμένων μεταβιβάσεων, αντί της ενεργοποίησης ΦΠΑ.

Η παράταση δημιουργεί μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για κατασκευαστές και ενδιαφερόμενους αγοραστές ως προς τη φορολογική επιβάρυνση των νέων κατοικιών.

Φορολογικό κίνητρο για αναβάθμιση και ανακαίνιση κτιρίων

Για το 2027 παρατείνεται η μείωση του φόρου εισοδήματος για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων.

Το μέτρο αφορά ιδιοκτήτες που πραγματοποιούν εργασίες βελτίωσης ακινήτων και επιδιώκει να στηρίξει τη συντήρηση, ανακαίνιση και αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.

Η εφαρμογή της φορολογικής ελάφρυνσης εξακολουθεί να συνδέεται με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, τα απαιτούμενα παραστατικά και τις επιλέξιμες δαπάνες.

Η παράταση ενδιαφέρει ιδιαίτερα ιδιοκτήτες παλαιών κατοικιών, μηχανικούς και επιχειρήσεις τεχνικών εργασιών, καθώς επιτρέπει τον προγραμματισμό επενδύσεων αναβάθμισης και το 2027.

Ετήσια ενίσχυση 5.000 ευρώ για μόνιμη κατοικία στη Μεγίστη

Ξεχωριστή στεγαστική και δημογραφική παρέμβαση αφορά τον Δήμο Μεγίστης, όπου προβλέπεται οικονομικό κίνητρο για την εγκατάσταση και παραμονή κατοίκων.

Η ενίσχυση ορίζεται σε 5.000 ευρώ ετησίως ανά δικαιούχο νοικοκυριό, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο εξαρτώμενο μέλος.

Για παράδειγμα, νοικοκυριό με δύο ανήλικα εξαρτώμενα μέλη θα μπορούσε να λάβει ετήσια ενίσχυση 7.000 ευρώ, εφόσον πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.

Η ρύθμιση καλύπτει τόσο νοικοκυριά που ήδη κατοικούν μόνιμα στον Δήμο Μεγίστης όσο και εκείνα που μεταφέρουν εκεί την κύρια κατοικία τους.

Βασική προϋπόθεση καταβολής είναι η μόνιμη παραμονή ή μεταφορά της κύριας κατοικίας για τουλάχιστον ένα πλήρες έτος.

Το μέτρο συνδέεται με τη δημογραφική ενίσχυση και τη διατήρηση πληθυσμού σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη νησιωτική περιοχή.

Οι φορολογικές μειώσεις για τρίτεκνους, αγρότες και ελεύθερους επαγγελματίες

Πέρα από τα στεγαστικά μέτρα, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ευρύ πακέτο μειώσεων φόρων και εισφορών.

Για τους τρίτεκνους προβλέπεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής έως τις 20.000 ευρώ φορολογητέου εισοδήματος από το φορολογικό έτος 2027, με εκτιμώμενους ωφελούμενους περίπου 87.000 φορολογουμένους.

Αντίστοιχη ρύθμιση προβλέπεται για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες από το φορολογικό έτος 2026, με περίπου 47.000 εκτιμώμενους ωφελούμενους.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες προβλέπονται παρεμβάσεις στον υπολογισμό του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος, με ελαφρύνσεις για όσους εκπληρώνουν συγκεκριμένες φορολογικές και ψηφιακές υποχρεώσεις.

Παράλληλα, η μείωση κατά 50% του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος επεκτείνεται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία, έναντι ορίου 1.500 κατοίκων σήμερα.

Προβλέπεται ακόμη μείωση της προκαταβολής φόρου των ατομικών επιχειρήσεων από το 55% στο 50% από το φορολογικό έτος 2027, καθώς και μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες από τον Απρίλιο 2027 για τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα.

Σταδιακά καταργείται το τέλος επιτηδεύματος των νομικών προσώπων, με διαφοροποίηση ανάλογα με τη γεωγραφική θέση της έδρας ή των υποκαταστημάτων.

Ενισχύσεις συνταξιούχων, δημοσίων υπαλλήλων και οικογενειών

Στο εισοδηματικό σκέλος προβλέπεται αύξηση στα 400 ευρώ της ενίσχυσης των συνταξιούχων και επέκτασή της από τον Νοέμβριο 2026, με περίπου 2,2 εκατομμύρια συνολικούς δικαιούχους, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου.

Θεσπίζεται επίσης ετήσιο επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά για τους δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς, με πρώτη καταβολή στις 16 Δεκεμβρίου 2027.

Προβλέπεται τιμαριθμική αναπροσαρμογή των αναπηρικών επιδομάτων από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Για τις πολύτεκνες οικογένειες αυξάνεται το επίδομα γέννησης κατά 1.000 ευρώ ανά επιπλέον τέκνο από το τέταρτο παιδί. Το ποσό διαμορφώνεται σε 4.500 ευρώ για τέσσερα εξαρτώμενα τέκνα, 5.500 ευρώ για πέντε και 6.500 ευρώ για έξι.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση προβλέπεται να καλύψει γεννήσεις από την 1η Ιανουαρίου 2026 και αφορά περίπου 2.500 πολύτεκνες οικογένειες ετησίως.

Νέος επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά με κρατική συμμετοχή έως 1.200 ευρώ ετησίως

Το νομοσχέδιο εισάγει τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων (ΑΕΛΑ), ως μηχανισμό μακροχρόνιας αποταμίευσης και δημιουργίας περιουσιακών στοιχείων για τη νέα γενιά.

Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγεται από γονέα ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα ή επιμέλεια, εφόσον το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος ηλικίας του κατά την υποβολή της αίτησης.

Προβλέπεται κρατική συμμετοχή ίση με το 100% των επιλέξιμων ιδιωτικών εισφορών, έως 1.200 ευρώ ετησίως, ενώ οι συνολικές εισφορές δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν τις 10.000 ευρώ τον χρόνο.

Τα κεφάλαια θα επενδύονται σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, με διαφορετικά επενδυτικά προφίλ και ειδικές προβλέψεις προστασίας.

Κατά κανόνα, οι αναλήψεις θα επιτρέπονται μετά τη συμπλήρωση του 18ου έτους ηλικίας, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις για εξαιρετικές περιστάσεις.

Πρόσθετα 300 εκατ. ευρώ για δημόσιες επενδύσεις και έργα υποδομών

Στις λοιπές διατάξεις περιλαμβάνεται συμπληρωματικός κρατικός προϋπολογισμός για το 2026, με αύξηση κατά 300 εκατ. ευρώ του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Οι πρόσθετοι πόροι προβλέπεται να διατεθούν για δράσεις ενεργειακής αυτονομίας, ανθεκτικότητας και έργα υποδομών.

Παράλληλα, αυξάνεται στο 15%, από 5%, η φορολόγηση αμοιβών μελών διοικητικών συμβουλίων και στελεχών επιχειρήσεων από διανομή κερδών, για το τμήμα που υπερβαίνει τις 60.000 ευρώ.

Τέλος, περιλαμβάνονται στοχευμένες συνταξιοδοτικές παρεμβάσεις για ειδικές κατηγορίες δικαιούχων του Δημοσίου, μεταξύ των οποίων συγγενείς ενστόλων που απεβίωσαν λόγω συγκεκριμένων εγκληματικών ενεργειών και δικαιούχοι ειδικών συντάξεων θανάτου.