Τι αλλάζει στο καθεστώς διαχείρισης αιγιαλού – παραλίας με τον ν. 5313/2026

Του Δρος Κωνσταντίνου Καρατσώλη*/ Δικηγόρος στο Δίκαιο Περιβάλλοντος και Πολεοδομίας

k.karatsolis@dtklawfirm.gr

Οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται κυρίως στην επιτάχυνση των διαδικασιών οριοθέτησης και παραχώρησης, στην αξιοποίηση της τεχνολογίας για την αποτελεσματικότερη άσκηση των ελέγχων και στην επίλυση ειδικών πρακτικών ζητημάτων που αναδείχθηκαν κατά την πρώτη περίοδο εφαρμογής του νόμου.

Με το ν. 5313/2026 (Α’ 106) με τίτλο «Μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις»  επέρχονται στοχευμένες τροποποιήσεις στον ν. 5092/2024 για τη διαχείριση, προστασία και αξιοποίηση του αιγιαλού και της παραλίας.

Οι νέες ρυθμίσεις δεν μεταβάλλουν τον βασικό πυρήνα του ισχύοντος πλαισίου αλλά αποσκοπούν στην αντιμετώπιση πρακτικών ζητημάτων που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του, εισάγοντας βελτιώσεις στη διαδικασία οριοθέτησης, στις παραχωρήσεις απλής χρήσης, στους ελέγχους και στις διοικητικές κυρώσεις καθώς και ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις για το έτος 2026.

Αιγιαλός: έλεγχοι με drones και επιτάχυνση οριοθέτησης για χιλιάδες ιδιοκτησίες και επιχειρήσεις

1. Τροποποίηση της σύνθεσης των επιτροπών οριοθέτησης

Η πρώτη τροποποίηση αφορά στο άρθρο 5 του ν. 5092/2024 και ειδικότερα στη σύνθεση των πρωτοβάθμιων επιτροπών καθορισμού των ορίων του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού.

Ειδικότερα, αντικαθίσταται ο Λιμενάρχης από εκπρόσωπο της αρμόδιας Λιμενικής Αρχήςενώ καταργείται ο γεωγραφικός περιορισμός ως προς τη συμμετοχή γεωλόγου στην επιτροπή. Παράλληλα, προβλέπεται πλέον ειδική επιτροπή για τον καθορισμό της όχθης, της παλαιάς όχθης και της παρόχθιας ζώνης, στην οποία συμμετέχουν υδραυλικός μηχανικός και, στις προστατευόμενες περιοχές, εκπρόσωπος του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Τέλος, παρέχεται η δυνατότητα σύστασης και δεύτερης επιτροπής όταν οι υπηρεσιακές ανάγκες το επιβάλλουν, προκειμένου να επιταχύνεται η διαδικασία οριοθέτησης.

2. Νέες ρυθμίσεις για τις παραχωρήσεις απλής χρήσης

Σημαντικές είναι οι αλλαγές που επέρχονται στο άρθρο 11 του ν. 5092/2024 σχετικά με τις παραχωρήσεις απλής χρήσης σε όμορες επιχειρήσεις και ναυταθλητικά σωματεία.

Καταρχάς, διευρύνεται η δυνατότητα απευθείας παραχώρησης χωρίς δημοπρασία και προς Δήμους και δημοτικές ανώνυμες εταιρείες, υπό συγκεκριμένους περιορισμούς ως προς τον αριθμό των παραχωρούμενων τμημάτων και χωρίς δυνατότητα περαιτέρω παραχώρησης σε τρίτους.

Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά η δυνατότητα χορήγησης προσωρινής παραχώρησης, όταν η αίτηση της επιχείρησης ή του σωματείου εκκρεμεί ενώπιον της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το συχνό φαινόμενο καθυστερήσεων στην ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα επιχειρήσεις να μην μπορούν να δραστηριοποιηθούν μέχρι την υπογραφή της οριστικής σύμβασης.

Επιπλέον, παρέχεται η δυνατότητα υποβολής νέας αίτησης από επιχειρήσεις στις οποίες είχαν επιβληθεί διοικητικές κυρώσεις λόγω αυθαίρετης κατάληψης αιγιαλού ή παραλίας, υπό την προϋπόθεση προηγούμενης εξόφλησης των σχετικών προστίμων. Οι κυρώσεις αποκλεισμού από μελλοντικές διαδικασίες παραχώρησης παύουν να ισχύουν, ενώ σε περίπτωση νέας παράβασης εφαρμόζεται το αυστηρότερο καθεστώς κυρώσεων του άρθρου 19 του ν. 5092/2024.

3. Ενίσχυση των ελέγχων με χρήση νέων τεχνολογιών

Με την τροποποίηση του άρθρου 17 του ν. 5092/2024 ενισχύεται σημαντικά το σύστημα ελέγχων.

Ειδικότερα, προβλέπεται πλέον ρητά ότι η φωτογραφική τεκμηρίωση των παραβάσεων μπορεί να πραγματοποιείται όχι μόνο κατά την επιτόπια αυτοψία αλλά και εξ αποστάσεως μέσω μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), τεχνικών τηλεπισκόπησης ή δορυφορικών λήψεων.Η σημαντικότερη καινοτομία είναι ότι, όταν η παράβαση τεκμηριώνεται επαρκώς με τα ανωτέρω μέσα, δεν απαιτείται πλέον η διενέργεια επιτόπιας αυτοψίας, γεγονός που αναμένεται να επιταχύνει αισθητά τους ελέγχουςιδίως σε εκτεταμένες παράκτιες περιοχές.

4. Ειδικές ρυθμίσεις για τις πληγείσες επιχειρήσεις από την κακοκαιρία «Daniel»

Με την προσθήκη νέας παραγράφου στο άρθρο 19 του ν. 5092/2024 θεσπίζεται ειδικό καθεστώς για φυσικά ή νομικά πρόσωπα και οντότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 43 του ν. 5184/2025 και επλήγησαν από την κακοκαιρία «Daniel».

Για τα πρόσωπα αυτά προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής στις διαδικασίες παραχώρησης των άρθρων 10 και 11 του ν. 5092/2024, ακόμη και αν στο παρελθόν τους είχαν επιβληθεί διοικητικές κυρώσεις που συνεπάγονταν αποκλεισμό από μελλοντικές παραχωρήσεις. Οι σχετικές κυρώσεις παύουν να ισχύουν, ενώ ειδικά για το έτος 2026 οι αιτήσεις δύνανται να υποβάλλονται οποτεδήποτε στις αρμόδιες Κτηματικές Υπηρεσίες.

5. Μεταβατική ρύθμιση για τη θερινή περίοδο του 2026

Τέλος, με την προσθήκη νέας παραγράφου στο άρθρο 23 του ν. 5092/2024 θεσπίζεται ειδική μεταβατική ρύθμιση για το έτος 2026.

Συγκεκριμένα, επιχειρήσεις και ναυταθλητικά σωματεία που είχαν λάβει παραχώρηση κατά το έτος 2025 και υπέβαλαν εμπρόθεσμα νέα αίτηση για το ίδιο τμήμα αιγιαλού ή παραλίας μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να συνεχίσουν προσωρινά τη δραστηριότητά τους μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξέτασης της αίτησής τους. Προϋπόθεση αποτελεί η υποβολή υπεύθυνης δήλωσης και η καταβολή προσωρινού ανταλλάγματος ενώ προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης.

Συμπερασματικά

Οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται κυρίως στην επιτάχυνση των διαδικασιών οριοθέτησης και παραχώρησης, στην αξιοποίηση της τεχνολογίας για την αποτελεσματικότερη άσκηση των ελέγχων και στην επίλυση ειδικών πρακτικών ζητημάτων που αναδείχθηκαν κατά την πρώτη περίοδο εφαρμογής του νόμου. Πρόκειται, συνεπώς, για στοχευμένες βελτιώσεις που ενισχύουν τη λειτουργικότητα του υφιστάμενου πλαισίου, χωρίς να μεταβάλλουν τον βασικό προσανατολισμό του ως προς την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση του αιγιαλού και της παραλίας.

*Κωνσταντίνος Καρατσώλης, Δικηγόρος, Δρ στο Δίκαιο Περιβάλλοντος και Πολεοδομίας, της δικηγορικής εταιρίας «DTK Law Firm»