Τι αλλάζει για οριοθετήσεις και παραχωρήσεις σε αιγιαλό και παραλία

Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς διαχείρισης και προστασίας του αιγιαλού και της παραλίας φέρνει το νέο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τροποποιεί κρίσιμες διατάξεις του νόμου 5092/2024. Οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν στην επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών, στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των αυθαίρετων καταλήψεων και στη δημιουργία ενός πιο λειτουργικού πλαισίου για τις νόμιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες στις παράκτιες ζώνες.

Συνολικά, οι νέες ρυθμίσεις διαμορφώνουν ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης του παράκτιου χώρου. Η ενίσχυση των επιτροπών καθορισμού, η αξιοποίηση drones και δορυφορικών δεδομένων στις αυτοψίες, η δυνατότητα προσωρινών παραχωρήσεων και η επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών συνθέτουν ένα πλαίσιο που φιλοδοξεί να συνδυάσει ταχύτερη εξυπηρέτηση των συνεπών πολιτών και επιχειρήσεων με αυστηρότερο έλεγχο της παραβατικότητας.

Το 2026 αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο πλήρες έτος εφαρμογής αυτής της νέας φιλοσοφίας στη διαχείριση του αιγιαλού και της παραλίας.

Το 2026 χρονιά επιτάχυνσης για τον καθορισμό των ορίων

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τη διαδικασία καθορισμού των ορίων αιγιαλού και παραλίας, η οποία για χρόνια αντιμετώπιζε σοβαρές καθυστερήσεις, λόγω ελλείψεων σε εξειδικευμένο προσωπικό και περιορισμών στη συγκρότηση των αρμόδιων επιτροπών, λόγω έλλειψης εξειδικευμένων μηχανικών στις τοπικές Κτηματικές Υπηρεσίες.

Με το άρθρο 71 διευρύνεται η δυνατότητα στελέχωσης των επιτροπών καθορισμού, καθώς πλέον μπορούν να συμμετέχουν μηχανικοί από οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία, και όχι αποκλειστικά από τις τοπικές δομές που μέχρι σήμερα είχαν τη σχετική αρμοδιότητα. Παράλληλα, αίρονται οι γεωγραφικοί περιορισμοί που δυσχέραιναν τη λειτουργία των επιτροπών, επιτρέποντας στο Υπουργείο να αξιοποιεί διαθέσιμο επιστημονικό προσωπικό σε ολόκληρη τη χώρα.

Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επιταχύνει σημαντικά την ολοκλήρωση εκκρεμών διαδικασιών οριοθέτησης. Το κράτος αποκτά πλέον τη δυνατότητα να ενισχύει περιοχές με αυξημένο φόρτο εργασίας, να συγκροτεί περισσότερες επιτροπές όπου απαιτείται και να προχωρά με ταχύτερους ρυθμούς στον καθορισμό ορίων αιγιαλού και παραλίας. Ως αποτέλεσμα, το 2026 εκτιμάται ότι θα αποτελέσει έτος σημαντικής προόδου σε έναν τομέα όπου οι διαδικασίες συχνά διαρκούσαν πολλά χρόνια.

Νέα εποχή στις αυτοψίες με τεχνολογία τηλεπισκόπησης

Καθοριστικές είναι και οι αλλαγές στον τρόπο διαπίστωσης των παραβάσεων. Με το άρθρο 73 εισάγεται ένα νέο μοντέλο ελέγχων που αξιοποιεί σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία και μειώνει την εξάρτηση από τις κλασικές επιτόπιες αυτοψίες.

Μέχρι σήμερα, η φυσική παρουσία των ελεγκτικών οργάνων στον χώρο αποτελούσε βασικό στοιχείο της διαδικασίας διαπίστωσης παραβάσεων. Η σύνταξη του πορίσματος προϋπέθετε αυτοψία και επιτόπια φωτογραφική καταγραφή των αυθαίρετων καταλήψεων ή υπερβάσεων.

Με το νέο πλαίσιο, η παράβαση μπορεί να διαπιστώνεται και να τεκμηριώνεται εξ αποστάσεως μέσω φωτογραφικού υλικού που συλλέγεται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) ή από δορυφορικές εικόνες στο πλαίσιο εφαρμογών τηλεπισκόπησης. Εφόσον το οπτικό υλικό αποτυπώνει επαρκώς τα πραγματικά δεδομένα, η επιτόπια αυτοψία δεν αποτελεί πλέον υποχρεωτική προϋπόθεση για τη σύνταξη της έκθεσης ελέγχου.

Το πόρισμα μπορεί να συντάσσεται απευθείας από τα αρμόδια όργανα βάσει των ψηφιακών δεδομένων που έχουν συλλεχθεί, επιταχύνοντας σημαντικά τη διαδικασία ελέγχου και βεβαίωσης παραβάσεων. Η φωτογραφική τεκμηρίωση εξακολουθεί να είναι υποχρεωτική, ωστόσο πλέον μπορεί να περιλαμβάνει εναέριες και πανοραμικές λήψεις, οι οποίες συχνά παρέχουν πληρέστερη εικόνα της πραγματικής έκτασης μιας αυθαίρετης κατάληψης ή μιας υπέρβασης των ορίων παραχώρησης.

Η νέα αυτή προσέγγιση ενισχύει τη δυνατότητα συστηματικής παρακολούθησης των παραλιών σε εθνικό επίπεδο, περιορίζει τις χρονοβόρες μετακινήσεις των ελεγκτικών μηχανισμών και επιτρέπει ταχύτερη επέμβαση σε περιπτώσεις παραβατικότητας.

Προσωρινή παραχώρηση για να μην χάνονται οι τουριστικές περίοδοι

Το άρθρο 72 εισάγει για πρώτη φορά τη δυνατότητα προσωρινής παραχώρησης χρήσης αιγιαλού και παραλίας. Εφόσον μια αίτηση παραχώρησης έχει υποβληθεί εμπρόθεσμα και παραμένει σε εκκρεμότητα για τουλάχιστον δέκα ημέρες, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή άδεια χρήσης του χώρου μέχρι να ολοκληρωθεί η διοικητική διαδικασία.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των καθυστερήσεων που συχνά δημιουργούσαν αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις κατά την έναρξη της τουριστικής περιόδου. Η προσωρινή άδεια επιτρέπει τη νόμιμη ανάπτυξη δραστηριοτήτων μέχρι την έκδοση της οριστικής απόφασης, υπό την προϋπόθεση καταβολής παραβόλου που συμψηφίζεται με το τελικό αντάλλαγμα εφόσον εγκριθεί η αίτηση.

Δεύτερη ευκαιρία για επιστροφή στη νομιμότητα

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης δυνατότητα επανένταξης για επιχειρήσεις που στο παρελθόν είχαν αποκλειστεί από διαδικασίες παραχώρησης λόγω παραβάσεων. Για το 2026 παρέχεται η δυνατότητα υποβολής νέας αίτησης, εφόσον έχουν εξοφληθεί όλα τα επιβληθέντα πρόστιμα.

Με τη ρύθμιση αυτή επιδιώκεται αφενός η είσπραξη εκκρεμών οφειλών προς το Δημόσιο και αφετέρου η επιστροφή επιχειρήσεων σε ένα πλήρως νόμιμο καθεστώς λειτουργίας.

Λιγότερη γραφειοκρατία και ταχύτερες αποφάσεις

Παράλληλα, απλοποιούνται οι διαδικασίες στις περιπτώσεις όπου ακίνητα της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου παρεμβάλλονται μεταξύ επιχείρησης και αιγιαλού. Θεσπίζονται συγκεκριμένες προθεσμίες για τη λήψη αποφάσεων, ενώ προβλέπεται ακόμη και μηχανισμός σιωπηρής συναίνεσης όταν δεν παρέχεται απάντηση εντός των καθορισμένων χρονικών ορίων.

Το νέο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τίτλο: «Mέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις» έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.