ΥΠΕΝ: από 187 σε 291 οι οικισμοί που συμμορφώθηκαν για τα αστικά λύματα

Τη σημαντική πρόοδο στην επεξεργασία αστικών λυμάτων στην Ελλάδα ανέδειξε ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, Μανώλης Γραφάκος, μιλώντας στο πλαίσιο της συζήτησης «Κυκλική Οικονομία και Διαχείριση Απορριμμάτων: Προκλήσεις και Ευκαιρίες» στο 14ο Regional Growth Conference 2026 (RGC 2026), που συνδιοργάνωσε ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης. Όπως αποκάλυψε, οι οικισμοί που συμμορφώνονται με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για τα αστικά λύματα αυξήθηκαν από 187 το 2020 σε 291 το 2025, κάνοντας λόγο για «απίστευτη αλλαγή» μέσα σε πέντε χρόνια.

Ο κ. Γραφάκος σημείωσε ότι όταν ανέλαβε το σχετικό χαρτοφυλάκιο, η Ελλάδα βρισκόταν αντιμέτωπη με σοβαρές εκκρεμότητες και παραπομπές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, καθώς μεγάλος αριθμός οικισμών δεν διέθετε ολοκληρωμένες υποδομές επεξεργασίας λυμάτων. «Το 1991 βγήκε η κοινοτική οδηγία που έλεγε ότι όλοι οι οικισμοί άνω των 2.000 κατοίκων έπρεπε μέχρι το 2005 να έχουν υποδομές διαχείρισης αστικών λυμάτων. Όταν ανέλαβα το 2020, μόνο 187 ήταν σε συμμόρφωση», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, σήμερα παραμένουν ακόμη 191 οικισμοί εκτός συμμόρφωσης, ωστόσο για τους 144 είτε έχουν ολοκληρωθεί έργα είτε εκτελούνται είτε απομένει μόνο η δημοπράτησή τους.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα έργα που υλοποιούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, αποκαλύπτοντας ότι το υπουργείο έχει αναλάβει 72 έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω των 550 εκατ. ευρώ. «Μας είχαν δώσει αρχικά 300 εκατ. ευρώ, όχι μόνο τα απορροφήσαμε όλα, αλλά πήραμε και άλλα 250 εκατ. από αδιάθετους πόρους», σημείωσε, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι σχεδόν όλα τα έργα θα έχουν ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026. Παράλληλα, προανήγγειλε νέες προσκλήσεις χρηματοδότησης, μεταξύ άλλων και για τον εκσυγχρονισμό του βιολογικού καθαρισμού της Κάτω Αχαΐας.

Αναφερόμενος συνολικά στη διαχείριση απορριμμάτων, ο γενικός γραμματέας υποστήριξε ότι η χώρα έχει πλέον αλλάξει εικόνα σε σχέση με το 2019. Όπως είπε, τότε λειτουργούσαν μόλις τρεις μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων, ενώ σήμερα λειτουργούν 14, κατασκευάζονται 28 ακόμη και 10 βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία. «Απομένει πλέον μόνο μία να δημοπρατηθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι όλες οι νέες μονάδες θα λειτουργούν ως μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης, παράγοντας και δευτερογενές καύσιμο SRF.

Ο ίδιος παραδέχθηκε πάντως ότι υπάρχουν καθυστερήσεις σε ορισμένες χρηματοδοτήσεις, εκφράζοντας όμως την πεποίθηση ότι θα βρεθούν οι απαραίτητες λύσεις. Παράλληλα, τόνισε ότι η χώρα δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί με τη λογική της μη συμμόρφωσης και των διαρκών προστίμων. «Για πρώτη φορά τώρα πια θα κατανοήσουμε ότι τα πρόστιμα πληρώνονται», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα έχει ήδη επιβαρυνθεί με σημαντικά πρόστιμα λόγω καθυστερήσεων σε έργα απορριμμάτων και λυμάτων. Σύμφωνα με τον ίδιο, το κόστος από τις καθυστερήσεις μεταφέρεται τελικά στους πολίτες μέσω αυξημένων τελών και επιβαρύνσεων.

Ο κ. Γραφάκος αναφέρθηκε ειδικά και στα έργα που προχωρούν στη Δυτική Ελλάδα, σημειώνοντας ότι η μονάδα της Ηλείας λειτουργεί ήδη και θα μετατραπεί σε μονάδα ανάκτησης και ανακύκλωσης, ενώ η μονάδα της Αχαΐας βρίσκεται πλέον σε φάση κατασκευής. Παράλληλα, ανέφερε ότι και οι δύο μονάδες της Αιτωλοακαρνανίας, σε Αγρίνιο και Ναύπακτο, έχουν συμβασιοποιηθεί, εκτιμώντας ότι όταν ολοκληρωθούν τα έργα «η περιοχή θα έχει πετύχει τον στόχο για ταφή κάτω από 35%».

Ο κ. Γρηγόρης Αλεξόπουλος, πρόεδρος του ΣΥΔΙΣΑ Αχαΐας, υπογράμμισε ότι η διαχείριση απορριμμάτων απαιτεί κοινωνική συναίνεση και συνέπεια απέναντι στις τοπικές κοινωνίες, σημειώνοντας ότι η Δυτική Ελλάδα υλοποιεί πλέον ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανακύκλωσης και επεξεργασίας αποβλήτων. Παράλληλα, εξέφρασε αισιοδοξία ότι η νέα μονάδα της Αχαΐας θα λειτουργήσει εντός χρονοδιαγράμματος, εφόσον διασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρηματοδότηση.