Αγροτικά ακίνητα: ρύθμιση-κλειδί για Κτηματολόγιο, διεκδικήσεις δημοσίου και επιδοτήσεις

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Νέο τοπίο για αγρότες, ιδιοκτήτες και μισθωτές αγροτικής γης δημιουργεί νομοσχέδιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, συνδέοντας πλέον την υποχρεωτική εγγραφή στο Μητρώο Αγροτών με τις αγροτικές επιδοτήσεις, τα γεωχωρικά δεδομένα των εκμεταλλεύσεων και την ψηφιακή ταυτότητα της γης.

♦ Στο άρθρο 63 του νομοσχεδίου με τίτλο: «Μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου – Προσθήκη παρ. 5, 6 και 7 στο άρθρο 16 του ν. 5024/2023», προβλέπονται νέες διαδικασίες για αγροτικά ακίνητα, που συνδέονται με διανομές της αγροτικής νομοθεσίας, ώστε να αντιμετωπίζονται κτηματολογικές εκκρεμότητες και διεκδικήσεις του Δημοσίου, που μέχρι τώρα μπλοκάρουν επιδοτήσεις και το ιδιοκτησιακό για χιλιάδες αγροτικά ακίνητα σε όλη τη χώρα.

♦ Το  άρθρο 63 ξεχωρίζει ως ρύθμιση-κλειδί, καθώς για τις εκτάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του επιτρέπει τη διόρθωση της πρώτης εγγραφής μέσω κτηματολογικής διαμεσολάβησης ή προδήλου σφάλματος. Και ταυτοχρόνως  περιορίζει τη δυνατότητα του Δημοσίου να συνεχίζει τη διεκδίκηση του ακινήτου χωρίς ειδική αιτιολογία. Προβλέπεται ακόμη όταν η διαδικασία κλείσει υπέρ του ιδιώτη, ότι οι υποθέσεις «προβολής δικαιωμάτων κυριότητας από το Δημόσιο, οι οποίες έχουν υποβληθεί για το ίδιο ακίνητο, αρχειοθετούνται».

Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις», που έθεσε το ΥΠΑΑΤ σε διαβούλευση περιλαμβάνει ρυθμίσεις για επαγγελματίες και νέους αγρότες, φυσικά και νομικά πρόσωπα, μικτές εκμεταλλεύσεις, αγροτουριστικές επιχειρήσεις και παραγωγούς ΑΠΕ ισχύος κάτω των 500 kW.

Στην ανακοίνωση του υπουργείου σημειώνεται ότι το νομοσχέδιο «διασυνδέει το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ) με την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης  myagro (ΟΣΔΕ), αναμορφώνει και εκσυγχρονίζει το θεσμικό πλαίσιο της αλιείας, ενισχύοντας την πλήρη ψηφιοποίησή της». Και ότι  «περιλαμβάνει ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων για τον πρωτογενή τομέα, με έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό, τους αποτελεσματικότερους ελέγχους, την προστασία της παραγωγής και την αντιμετώπιση χρόνιων ζητημάτων και εκκρεμοτήτων».

Το Μητρώο γίνεται η πύλη για τις αγροτικές ενισχύσεις

Η βασική αλλαγή του νομοσχεδίου είναι ότι το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων – ΜΑΑΕ παύει να λειτουργεί μόνο ως μηχανισμός πιστοποίησης της ιδιότητας του αγρότη και μετατρέπεται σε βασική ψηφιακή πύλη για τη λειτουργία της αγροτικής εκμετάλλευσης.

Το άρθρο 44 προβλέπει ότι η εγγραφή στο ΜΑΑΕ αποτελεί προϋπόθεση για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, με βάση τα στοιχεία του τρέχοντος ή του προηγούμενου φορολογικού έτους. Παράλληλα, στο Μητρώο εγγράφονται όχι μόνο οι επαγγελματίες αγρότες, αλλά φυσικά και νομικά πρόσωπα που είναι κάτοχοι αγροτικής εκμετάλλευσης με νόμιμο τρόπο, ακόμη και όταν πρόκειται για μικτές εκμεταλλεύσεις.

Η έννοια του κατόχου είναι ευρεία. Περιλαμβάνει τον κύριο, συγκύριο ή νομέα, τον μισθωτή ή αγρολήπτη, καθώς και τον κύριο ή μισθωτή αδειοδοτημένης μονάδας υδατοκαλλιέργειας. Σε περιπτώσεις συγκυριότητας ή συνεκμετάλλευσης μπορούν να εμφανίζονται περισσότεροι συμμετέχοντες, ανάλογα με τη σχέση τους με την εκμετάλλευση και την ιδιότητά τους.

Η ψηφιακή καρτέλα δημιουργεί φάκελο προσώπου και γης

Το επόμενο βήμα γίνεται με το άρθρο 47, που θεσπίζει το νέο ψηφιακό ΜΑΑΕ. Το Μητρώο θα διαλειτουργεί με πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας και θα αντλεί δεδομένα, μεταξύ άλλων, από το ΟΣΔΕ και την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, από άλλα συστήματα του ΥΠΑΑΤ και από φορείς του δημόσιου τομέα.

Για κάθε εγγεγραμμένο θα τηρείται ψηφιακή καρτέλα αγρότη, στην οποία θα συγκεντρώνεται το σύνολο των πληροφοριών για τις δραστηριότητές του, μαζί με τα αλφαριθμητικά και γεωχωρικά δεδομένα των εκμεταλλεύσεών του.

Δημιουργείται έτσι ουσιαστικά ένας ενιαίος ψηφιακός φάκελος προσώπου και γης. Η δημόσια διοίκηση θα μπορεί να συνδέει τον παραγωγό με τη συγκεκριμένη έκταση που δηλώνει, τη θέση της στον χάρτη, τη χρήση της και τα στοιχεία πάνω στα οποία στηρίζεται η αίτηση ενίσχυσης.

Η τάση αυτή έχει ήδη αποτυπωθεί και στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης του 2026, όπου για τα αγροτεμάχια απαιτούνται στοιχεία ταυτοποίησης της ακίνητης περιουσίας και, όπου υπάρχει διαθέσιμος, ΚΑΕΚ, ενώ η ψηφιακή απεικόνιση του αγροτεμαχίου αποτελεί αντικείμενο διασταυρώσεων και ελέγχων.

Δασικοί Χάρτες, ΟΣΔΕ και Κτηματολόγιο συναντώνται στην ίδια έκταση

Η δημιουργία της γεωχωρικής καρτέλας έχει ιδιαίτερη σημασία για χιλιάδες αγροτικά ακίνητα που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα δασική και ιδιοκτησιακή εκκρεμότητα.

Υπάρχουν αγροτικές εκτάσεις που προέρχονται από διανομές, αναδασμούς, απαλλοτριώσεις για αγροτική αποκατάσταση ή άλλες διοικητικές πράξεις της αγροτικής νομοθεσίας και έχουν εμφανιστεί στους δασικούς χάρτες με δασικό χαρακτηρισμό, ενώ παράλληλα στο Κτηματολόγιο μπορεί να έχει εγγραφεί ή να προβάλλεται δικαίωμα του Δημοσίου.

Το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο των δασικών χαρτών έχει αναγνωρίσει τη σημασία αυτών των διοικητικών πράξεων. Κατά την αναμόρφωση των χαρτών λαμβάνονται υπόψη πράξεις της αγροτικής νομοθεσίας και γεωχωρικά δεδομένα που διαθέτουν δημόσιοι φορείς και ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε κοινοβουλευτική απάντηση του ΥΠΕΝ είχε επισημανθεί ειδικά ότι διανομές, αναδασμοί, αγροτικές απαλλοτριώσεις και άδειες μεταβίβασης κλήρου αφορούσαν εκτάσεις που είχαν δηλωθεί ως αγροτικές και λάμβαναν ενισχύσεις, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις είχαν αποτυπωθεί ως δασικές επειδή δεν είχαν ληφθεί υπόψη οι σχετικές διοικητικές πράξεις.  Ακριβώς σε αυτό το σημείο αποκτά κεντρική σημασία το άρθρο 63.

Άρθρο 63: η ρύθμιση-κλειδί για τις διεκδικήσεις του Δημοσίου

Το άρθρο 63 του νομοσχεδίου παρεμβαίνει στο άρθρο 16 του ν. 5024/2023, που αφορά τη μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου επί ακινήτων τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο διανομής σύμφωνα με τις διατάξεις της αγροτικής νομοθεσίας.

Η παρέμβαση είναι κρίσιμη διότι δεν περιορίζεται σε μία γενική διακήρυξη ότι το Δημόσιο απέχει από συγκεκριμένες ιδιοκτησιακές διεκδικήσεις. Προσθέτει πλέον διαδικασίες ώστε η υποχώρηση του Δημοσίου να μπορεί να αποτυπώνεται και στην κτηματολογική πραγματικότητα του ακινήτου.

Στις περιοχές που υπάγονται στο καθεστώς μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου, το άρθρο 63 προβλέπει δύο συγκεκριμένες διαδρομές:

♦ κτηματολογική διαμεσολάβηση για τη διόρθωση της πρώτης εγγραφής, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 2664/1998, ή

♦ διαδικασία διόρθωσης προδήλου σφάλματος, σύμφωνα με το άρθρο 18 του ίδιου νόμου, όταν η περίπτωση μπορεί να αντιμετωπιστεί με αυτή τη διαδικασία.

Πρόκειται για σημαντική εξέλιξη, επειδή μεταφέρει το ζήτημα από το επίπεδο της διοικητικής μη διεκδίκησης στο επίπεδο της πρακτικής διόρθωσης της κτηματολογικής εγγραφής.

Χωρίς τεκμηρίωση αιτιολόγιας το δημόσιο αποσύρεται από την διεκδίκηση του ακινήτου 

Μέχρι σήμερα ένας ιδιώτης μπορούσε να έχει ισχυρή βάση για να υποστηρίζει ότι το Δημόσιο δεν πρέπει να προβάλλει δικαίωμα σε συγκεκριμένη αγροτική έκταση, αλλά να συνεχίζει να αντιμετωπίζει πρόβλημα στην πρώτη εγγραφή του Κτηματολογίου.

Το άρθρο 63 δημιουργεί δρόμο ώστε, όταν πρόκειται για έκταση της συγκεκριμένης κατηγορίας της αγροτικής νομοθεσίας και συντρέχουν οι προϋποθέσεις μη προβολής δικαιωμάτων, η εκκρεμότητα να μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω των δύο κτηματολογικών διαδικασιών.

Η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή το ίδιο άρθρο προβλέπει ότι αγωγή ή ένδικο μέσο του Δημοσίου είναι παραδεκτό μόνο όταν στο δικόγραφο αναφέρεται ειδικά ο λόγος για τον οποίο εξακολουθεί να συντρέχει περίπτωση προβολής δικαιώματος. Το βάρος επομένως μεταφέρεται στη συγκεκριμένη και ειδική αιτιολόγηση της κρατικής διεκδίκησης.

Επιπλέον, εάν η διαδικασία ολοκληρωθεί υπέρ του ιδιώτη, οι εκκρεμείς αιτήσεις που έχουν υποβληθεί για το ίδιο ακίνητο βάσει του άρθρου 22 του ν. 4061/2012, περί μη προβολής δικαιωμάτων κυριότητας από το Δημόσιο, αρχειοθετούνται.

Άρα, η ρύθμιση επιχειρεί ουσιαστικά να μετατρέψει την αρχή «το Δημόσιο δεν διεκδικεί» σε πρακτικά αξιοποιήσιμη κτηματολογική κατάσταση.

Ποιες αγροτικές εκτάσεις αφορά

Η ρύθμιση δεν αφορά αδιακρίτως κάθε αγροτεμάχιο. Ο πυρήνας της είναι τα ακίνητα που συνδέονται με διανομές και πράξεις της αγροτικής νομοθεσίας και εμπίπτουν στο ήδη θεσπισμένο πλαίσιο μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου.

Το άρθρο 63 επεκτείνει μάλιστα ρητά την εφαρμογή του σχετικού καθεστώτος και στις εκτάσεις γης που αποκαλύφθηκαν από την αποστράγγιση της Λίμνης Κάρλας, παραπέμποντας στο άρθρο 46 του ν. 5035/2023.

Η μεγάλη πρακτική σημασία όμως βρίσκεται στις αγροτικές περιοχές στις οποίες υπάρχουν παλιές διοικητικές πράξεις διανομής, παραχωρητήρια, κλήροι και άλλοι τίτλοι αγροτικής αποκατάστασης και παράλληλα έχουν δημιουργηθεί μεταγενέστερες κτηματολογικές ή δασικές αμφισβητήσεις.

Πώς συνδέεται η λύση του ιδιοκτησιακού με τις επιδοτήσεις

Το άρθρο 63 δεν αποτελεί αυτοτελή «άδεια επιδότησης». Η σημασία του για τις αγροτικές ενισχύσεις προκύπτει όμως από τον συνδυασμό του με το νέο σύστημα του ΜΑΑΕ.

Η εγγραφή στο ΜΑΑΕ γίνεται προϋπόθεση πριν από την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, ενώ η ψηφιακή καρτέλα του παραγωγού περιλαμβάνει τα γεωχωρικά δεδομένα της έκτασης.

Συνεπώς, όταν μία έκταση έχει ασαφή ιδιοκτησιακή εικόνα, αντιδικία με το Δημόσιο ή προβληματική πρώτη εγγραφή, η αποσαφήνιση του δικαιώματος και η διόρθωση του Κτηματολογίου μπορούν να εξασφαλίσουν σαφέστερη βάση για να αποδειχθεί η νόμιμη σχέση του παραγωγού με το αγροτεμάχιο που δηλώνει.

Στην ΕΑΕ 2026, άλλωστε, η ψηφιακή απεικόνιση και τα περιγραφικά στοιχεία των αγροτεμαχίων υποβάλλονται σε ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, ενώ χρησιμοποιούνται στοιχεία ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ ανάλογα με την περιοχή και τη διαθεσιμότητά τους.

Το άρθρο 63 λειτουργεί επομένως ως ένας από τους μηχανισμούς που μπορούν να καθαρίσουν την ιδιοκτησιακή ταυτότητα της έκτασης, ώστε αυτή να εντάσσεται χωρίς την ίδια παλιά εκκρεμότητα στον ψηφιακό φάκελο γης.

Το δασικό πρόβλημα χρειάζεται τη δική του τακτοποίηση

Για τις εκτάσεις που εμφανίζονται ως δασικές στους δασικούς χάρτες, το ιδιοκτησιακό και ο δασικός χαρακτηρισμός αποτελούν δύο διαφορετικά αλλά αλληλένδετα επίπεδα.

Η λύση της διαφοράς με το Δημόσιο ως προς την κυριότητα δεν υποκαθιστά τις διαδικασίες που προβλέπονται για τον δασικό χάρτη. Ωστόσο, όταν υπάρχει διοικητική πράξη αγροτικής διανομής ή αναδασμού, αυτή μπορεί να είναι καθοριστική και για τη σωστή αποτύπωση της έκτασης στον δασικό χάρτη, στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών αναμόρφωσης και διόρθωσης. Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι τέτοιες διοικητικές πράξεις και γεωχωρικά αρχεία των αρμόδιων φορέων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

Έτσι διαμορφώνονται δύο παράλληλες διαδικασίες: η ιδιοκτησιακή τακτοποίηση, όπου το άρθρο 63 αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, και η τακτοποίηση του χαρακτήρα και της χρήσης της έκτασης στον δασικό χάρτη. Η σύγκλισή τους μπορεί να δώσει στο ακίνητο πολύ καθαρότερη κτηματολογική και γεωχωρική ταυτότητα.

Νέοι αγρότες, μισθωτές και μικτές εκμεταλλεύσεις στο νέο σύστημα

Οι αλλαγές του ΜΑΑΕ έχουν πολύ μεγαλύτερο εύρος από τις παλιές διαδικασίες πιστοποίησης του επαγγελματία αγρότη.

Εγγράφονται επαγγελματίες αγρότες, αλλά και φυσικά ή νομικά πρόσωπα που κατέχουν νόμιμα αγροτική εκμετάλλευση. Εγγράφονται επίσης πρόσωπα που ασκούν αγροτική δραστηριότητα ακόμη και εάν δεν υποβάλλουν ΕΑΕ, καθώς και οι μικτές αγροτικές εκμεταλλεύσεις που δραστηριοποιούνται παράλληλα και σε άλλους τομείς της οικονομίας.

Για τον χαρακτηρισμό του επαγγελματία αγρότη παραμένουν βασικά κριτήρια η κατοχή αγροτικής εκμετάλλευσης, η απασχόληση σε αυτή τουλάχιστον κατά 30% του συνολικού ετήσιου χρόνου εργασίας και η άντληση τουλάχιστον 50% του συνολικού ετήσιου εισοδήματος από αγροτική δραστηριότητα, μαζί με τις λοιπές ασφαλιστικές και φορολογικές προϋποθέσεις.

Ειδικό καθεστώς θεσπίζεται για τους νεοεισερχόμενους αγρότες. Για δύο συνεχή έτη από την έναρξη της δραστηριότητάς τους δεν εφαρμόζεται το κριτήριο του αγροτικού εισοδήματος ούτε απαιτείται να έχουν ήδη ολοκληρώσει την ασφαλιστική τους ένταξη, υπό τις προϋποθέσεις και τις προθεσμίες που ορίζει η ρύθμιση.

Στο ίδιο Μητρώο και οι παραγωγοί ΑΠΕ έως 500 kW

Το νομοσχέδιο διατηρεί μέσα στην έννοια της αγροτικής δραστηριότητας και της αγροτικής εκμετάλλευσης τη διαχείριση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ισχύος μικρότερης των 500 kW.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η λειτουργία αγροτουριστικών μονάδων, ενώ για μονάδες αγροτουρισμού έως δέκα δωμάτια προβλέπεται ειδική μεταχείριση ως προς την εγγραφή στο Μητρώο. Φυσικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται σε ΑΠΕ κάτω των 500 kW μπορούν να εγγράφονται ως επαγγελματίες αγρότες εφόσον πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις, ακόμη και όταν η ασφαλιστική τους υπαγωγή έχει μεταβληθεί λόγω της συγκεκριμένης δραστηριότητας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η φορολογική διάσταση: το εισόδημα από διαχείριση ΑΠΕ κάτω των 500 kW αντιμετωπίζεται ως εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα εφόσον ο παραγωγός είναι εγγεγραμμένος στο ΜΑΑΕ κατά την οικονομική χρήση κατά την οποία αποκτάται το εισόδημα.

Νέο πλαίσιο ελέγχου της αλιείας – αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας

Θεσπίζεται Εθνικό Σύστημα Ελέγχου Αλιείας, το οποίο καλύπτει και τη θαλάσσια δραστηριότητα, αλλά και την εμπορία μεε στόχο την αποτελεσματικότερη διενέργεια των ελέγχων, και διασυνδέεται ψηφιακά, σε πραγματικό χρόνο (real-time) με τiς υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κρατών-μελών και περιφερειακών οργανώσεων.

Κεντρικό ρόλο αποκτά το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ), το οποίο ενισχύεται με νέα υποσυστήματα. Το ΟΣΠΑ θα συγκεντρώνει σε ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό περιβάλλον στοιχεία για το αλιευτικό μητρώο, τις άδειες αλίευσης, την εμπορία και την ιχνηλασιμότητα των αλιευτικών προϊόντων, τα αλιευτικά σκάφη, τις αλιευτικές παραβάσεις, τους επιθεωρητές αλιείας, τις υδατοκαλλιέργειες και τη μεταποίηση.

Το νομοσχέδιο θεσπίζει παράλληλα νέα διοικητικά μέτρα συμμόρφωσης για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας. Προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα άμεσης παύσης της αλιευτικής δραστηριότητας, αλλαγής πορείας σκάφους ή μεταφορικού μέσου για έλεγχο, αναστολής αλιευτικής άδειας, επιβολής εγγύησης και δέσμευσης παράνομων αλιευτικών εργαλείων, εξοπλισμού, σκαφών και προϊόντων. Προβλέπονται επίσης κυρώσεις για Έλληνες πολίτες που συμμετέχουν ή υποστηρίζουν δραστηριότητες παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας.

Παράλληλα, αναμορφώνεται το σύστημα προστίμων και κυρώσεων, με κατηγοριοποίηση των παραβάσεων σε σοβαρές, κοινές και ήσσονος σημασίας. Τα χρηματικά πρόστιμα αυξάνονται, ενώ για τις σοβαρές παραβάσεις προβλέπεται επιπλέον αφαίρεση μορίων, σύμφωνα με το ισχύον ενωσιακό πλαίσιο.

Επίσης, ενισχύεται ο ρόλος των Περιφερειών στον ελεγκτικό μηχανισμό, με σκοπό την καλύτερη αξιοποίηση του διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού.

Ψηφιακή καρτέλα αγρότη και διασύνδεση ΜΑΑΕ – Myagro (ΟΣΔΕ)

Κεντρική παρέμβαση του νομοσχεδίου αποτελεί η αναμόρφωση του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ). Η εγγραφή στο ΜΑΑΕ καθίσταται προϋπόθεση για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, με τη διαδικασία να πραγματοποιείται κάθε χρόνο ψηφιακά, μέσω κωδικών Taxisnet. Η σχετική βεβαίωση θα αναρτάται στη θυρίδα του χρήστη στο gov.gr.

Παράλληλα, για τους επαγγελματίες αγρότες και τους κατόχους αγροτικής εκμετάλλευσης, η ιδιότητα θα αποδίδεται αυτοματοποιημένα, μέσω άντλησης στοιχείων από διασυνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα, ενώ προβλέπεται δυνατότητα υποβολής ένστασης για όποιον διαφωνεί με την ιδιότητα που του αποδόθηκε.

Για κάθε εγγεγραμμένο στο ΜΑΑΕ δημιουργείται ψηφιακή καρτέλα αγρότη, στην οποία θα συγκεντρώνεται το σύνολο των αγροτικών δραστηριοτήτων του, καθώς και τα αλφαριθμητικά και γεωχωρικά δεδομένα των εκμεταλλεύσεών του. Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνεται ένα ενιαίο ψηφιακό αποτύπωμα της αγροτικής δραστηριότητας, με αξιοποίηση των διαθέσιμων διασυνδεδεμένων δεδομένων.

Αυστηρότερες κυρώσεις για τις ζωονόσους

Παράλληλα με τις ρυθμίσεις για τον αγρότη, το νομοσχέδιο αυστηροποιεί σημαντικά το πλαίσιο κυρώσεων για την παραβίαση των μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών των ζώων.

Προβλέπονται αυστηρότερες τόσο ποινικές όσο και διοικητικές κυρώσεις. Για παραβίαση μέτρων από την οποία μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ζώα προβλέπεται φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον 1.500 ευρώ. Εφόσον η ασθένεια μεταδοθεί σε ζώα, προβλέπεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 5.000 ευρώ, ενώ τα διοικητικά πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως τις 80.000 ευρώ.

Παράλληλα, διευρύνονται οι κατηγορίες προσωπικού που μπορούν να μετακινούνται στις περιοχές που πλήττονται από την ευλογιά των αιγοπροβάτων, προκειμένου να διενεργούν ελέγχους και δειγματοληψίες, να πραγματοποιούν καταμετρήσεις ζωικού κεφαλαίου και να επιβλέπουν θανατώσεις.

Ιχνηλασιμότητα του μελιού

Το νομοσχέδιο θεσμοθετεί το πλαίσιο για την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα του μελιού και των μελισσοκομικών προϊόντων μέσω της πλατφόρμας «Ισοζύγιο μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων – e-honey».

Μέσω της πλατφόρμας θα παρακολουθείται η αλυσίδα παραγωγής, εμπορίας και διακίνησης του μελιού και άλλων μελισσοκομικών προϊόντων. Το e-honey θα διασυνδέεται με το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο και άλλα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, ενώ η ΑΑΔΕ θα παρέχει, μέσω διαλειτουργικότητας, τα αναγκαία δεδομένα ηλεκτρονικών τιμολογίων και ψηφιακών παραστατικών.

Ενίσχυση και καλύτερη οργάνωση των υδατοκαλλιεργειών

Το σχέδιο νόμου επικαιροποιεί και συμπληρώνει το θεσμικό πλαίσιο των υδατοκαλλιεργειών, με στόχο την αποδοτικότερη και βιώσιμη οργάνωση του κλάδου.

Μεταξύ άλλων, προβλέπονται ρυθμίσεις για την εκμίσθωση ιχθυοτρόφων υδάτων, τη μετατόπιση μονάδων προς περιοχές υδρανάπαυσης και την καλύτερη οργάνωση των σχέσεων μεταξύ των φορέων ΠΟΑΥ και των μελών τους.

Ενίσχυση της εκπροσώπησης των αλιέων και απαγόρευση της βιντζότρατας

Με το νομοσχέδιο αναμορφώνεται η οργάνωση των συλλόγων αλιευτικής παραγωγής. Προβλέπεται δυνατότητα ίδρυσης ενός συλλόγου ανά δήμο και ανά κατηγορία αλιευτικών εργαλείων, ενώ οι σύλλογοι της ίδιας Περιφέρειας μπορούν να συγκροτούν Ομοσπονδία. Σε πανελλαδικό επίπεδο προβλέπεται δυνατότητα σύστασης Συνομοσπονδίας ανά κατηγορία αλιευτικών εργαλείων, με τη συμμετοχή τουλάχιστον επτά αντίστοιχων Ομοσπονδιών.

Παράλληλα, θεσπίζονται περιορισμοί στην εκφόρτωση μικρών πελαγικών ειδών και ρυθμίζεται το ζήτημα της ερασιτεχνικής αλιείας με ψαροντούφεκο στον Θερμαϊκό και στους κόλπους Θεσσαλονίκης.

Επίσης, απαγορεύει τη χρήση της τράτας ή του γρίπου που σύρεται από σκάφος, δηλαδή της βιντζότρατας, σε συμμόρφωση με το ισχύον ενωσιακό πλαίσιο.

Μεταφορά των πληροφοριακών συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ

Το νομοσχέδιο συμπληρώνει το θεσμικό πλαίσιο για την ολοκλήρωση της μεταφοράς των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.

Η ΑΑΔΕ, ως Οργανισμός Πληρωμών, καθίσταται κύριος και φορέας λειτουργίας του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, αναλαμβάνοντας τη λειτουργία, τη φιλοξενία, την τεχνική υποστήριξη, τη συντήρηση και την ανάπτυξή του.

Στην ΑΑΔΕ περιέρχονται τα πάγια περιουσιακά στοιχεία, τα φυσικά και ηλεκτρονικά αρχεία, τα λογισμικά, τα πληροφοριακά συστήματα, οι βάσεις δεδομένων, οι εφαρμογές και ο πηγαίος κώδικας του ΟΠΕΚΕΠΕ. Παράλληλα, οι υφιστάμενες συμβάσεις συνεχίζονται στο όνομα της ΑΑΔΕ, ενώ οι εκκρεμείς διαδικασίες αναζήτησης παράνομων ή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών συνεχίζονται χωρίς να απαιτείται η επανάληψη των νόμιμων διαδικαστικών ενεργειών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Νέο πλαίσιο για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος

Τέλος, το νομοσχέδιο αναμορφώνει το πλαίσιο αναγνώρισης, λειτουργίας και ελέγχου των δημόσιων και ιδιωτικών Σχολών Επαγγελμάτων Κρέατος.

Δημιουργείται ηλεκτρονικό Μητρώο Σχολών Επαγγελμάτων Κρέατος, στο οποίο θα καταχωρίζονται οι σχολές, οι σπουδαστές και οι απόφοιτοι, ενώ προβλέπεται και ηλεκτρονική τράπεζα θεμάτων για τις εξετάσεις.

♦ Η διαβούλευση παραμένει ανοικτή έως τις 7 Σεπτεμβρίου 2026.

♦ Δείτε το νομμσχέδιο του ΥΠΑΑΤ στη διαβούλευση: ΕΔΩ