Τα δικαιολογητικά που εξαφανίζουν τις κτηματολογικές αγωγές του δημοσίου

Τη διαδικασία που θα ακολουθείται και τα δικαιολογητικά που οδηγούν σε οριστική εξαφάνιση κτηματολογικών αγωγών του δημοσίου για ιδιωτικές περιουσίες περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου «για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση προκειμένου τις επόμενες εβδομάδες να προωθηθεί για ψήφιση στη Βουλή.

Η μη αποστολή από την αρμόδια υπηρεσία των εγγράφων ή βεβαιώσεων που προβλέπονται στο νομοσχέδιο και θα καταθέτουν οι ιδιώτες για να ενεργοποιήσουν τη διαδικασία περί μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου πριν και μετά την άσκηση αγωγής της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998 και σε κάθε στάδιο της δίκης, καθώς και στο παρόν, συνιστά ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα, προβλέπει το νομοσχέδιο.

Το νομοσχέδιο, που αποτελεί διυπουργική συνεργασία, η οποία συντονίστηκε από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη προβλέπει νέο οριστικό πλαίσιο, το οποίο θα καλύψει την μεταβατική νομοθετική ρύθμιση που ψηφίστηκε στη Βουλή για αναστολή χιλιάδων κτηματολογικών αγωγών, με ενάγον το δημόσιο.

Μεταβιβάσεις: Οne stop shop από συμβολαιογράφο, χωρίς τοπογραφικό μηχανικού

Οι νέες νομοθετικές ρυθμίσεις 

Σχετικά με την αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών σε ανακοίνωση της αντιπροεδρίας της κυβέρνησης σημειώνεται ότι:

«Το Ελληνικό Κράτος έχει διεκδικήσει κατά καιρούς την πόλη της Σαρωνίδας, τη μισή Καρδίτσα κλπ., με το επιχείρημα ότι ήταν κρατικά ακίνητα επί Τουρκοκρατίας. Στο εξής, το Δημόσιο δεν θα διεκδικεί ακίνητα ιδίως στις περιπτώσεις που:

– Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν ακίνητο μεταγεγραμμένο, μέχρι το 1975.

– Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν έχουν εγκατασταθεί κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής (πρόσφυγες).

– Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοι τους διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που έχει εκδώσει η Διοίκηση.

– Αγροτικών ακινήτων που παραχωρήθηκαν από το κράτος και μέχρι σήμερα δεν έχουν εκδοθεί ή δεν έχουν καταχωρισθεί τίτλοι κυριότητας».

Πότε το δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα και απέχει απο αγωγές για ακίνητα ιδιωτών

Σχετικά με τη μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου έναντι τρίτων κατά τις πρώτες εγγραφές στο Εθνικό Κτηματολόγιο, στο άρθρο 12 του νομοσχεδίου αναφέρεται αναλυτικά ότι:

1. Το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα έναντι τρίτων και απέχει από την άσκηση αγωγών της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998 (Α’ 275) όταν:

α) ο τρίτος απέκτησε την κυριότητα με παράγωγο τρόπο και ο τίτλος κτήσης του έχει μεταγραφεί στο οικείο υποθηκοφυλακείο έως την 11η Ιουνίου 1975. Η προϋπόθεση αυτή πληρούται και από τους τίτλους των δικαιοπαρόχων του, οι οποίοι μεταγράφηκαν εντός της προθεσμίας του πρώτου εδαφίου,

β) ο τρίτος κατέχει το ακίνητο μετά από προσωρινό παραχωρητήριο ή έναρξη διαδικασίας διανομής, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών διανομών από οποιαδήποτε αιτία, από το Δημόσιο προς τον τρίτο ή τον δικαιοπάροχό του, υπό την προϋπόθεση ότι η παραχώρηση ή η διανομή δεν ολοκληρώθηκε χωρίς υπαιτιότητα του δικαιούχου,

γ) επί ακινήτων που διαχειρίζεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ο τρίτος ή ο δικαιοπάροχός του:

γα) απέκτησε κυριότητα βάσει τίτλου, ο οποίος μεταγράφηκε μέχρι την 5η Ιουνίου 1993, ή

γβ) συντρέχουν οι προϋποθέσεις των υποπερ. ββ), γγ) ή δδ) της περ. α), ή της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 22 του ν. 4061/2012 (Α’ 66), περί μη προβολής δικαιωμάτων κυριότητας από το Δημόσιο, ή

δ) κατ` εφαρμογή της αγροτικής εποικιστικής νομοθεσίας, έχει υποδειχθεί στον τρίτο ή σε δικαιοπαρόχους του από δημόσια αρχή η εγκατάσταση σε συγκεκριμένο ακίνητο, ιδίως στο πλαίσιο διαδικασιών αποκατάστασης πληθυσμών (προσφύγων), αγροτικών διανομών και αναδασμών.

Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται σε ακίνητα τα οποία, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος:

α) εμπίπτουν στον ν. 998/1979 (Α’ 289), περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της Χώρας,

β) βρίσκονται εντός οριοθετημένου υδατορέματος, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4258/2014 (Α’ 94), περί διαδικασίας οριοθέτησης, ή εντός ζώνης πενήντα (50) μέτρων από τις οριοθετημένες όχθες αυτού, καθώς και εντός αιγιαλού, παραλίας, όχθης, παρόχθιας ζώνης ή πυθμένα,

γ) αποτελούν πράγματα εκτός συναλλαγής, είτε ανήκουν στην κυριότητα, διοίκηση και διαχείριση του Δημοσίου, κατά το άρθρο 7 του Κώδικα νομοθεσίας για την προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς (ν. 4858/2021, Α’ 220), περί κυριότητας, διοίκησης και διαχείρισης σε ακίνητα μνημεία, οργανωμένους αρχαιολογικούς χώρους και εν γένει ακίνητα πολιτιστικής κληρονομιάς, είτε είναι εκτός συναλλαγής κατά το άρθρο 966 του Αστικού Κώδικα, ή

δ) έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον τρίτο ή στον δικαιοπάροχό του πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής, πρωτόκολλο καταβολής αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης ή οποιαδήποτε άλλη ατομική διοικητική πράξη με την οποίο το Δημόσιο αμφισβητεί την κυριότητα επί του συγκεκριμένου ακινήτου.

2. Άλλες διατάξεις με τις οποίες ορίζεται ότι το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα έναντι τρίτων δεν θίγονται.

Η διαδικασία εξαφάνισης της διεκδίκησης του δημοσίου ανά διαδικαστικό στάδιο

Σχετικά με τη «διαδικασία μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου πριν και μετά την άσκηση αγωγής της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998 και σε κάθε στάδιο της δίκης» στο άρθρο 13 του νομοσχεδίου προβλέπεται ότι:

1. Αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 12, κατά τις πρώτες εγγραφές στο Εθνικό Κτηματολόγιο, το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα και ακολουθούνται οι διαδικασίες που προβλέπονται στο παρόν άρθρο, ανά διαδικαστικό στάδιο.

2. Αν η συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρου 12 διαπιστώνεται πριν ασκηθεί αγωγή, η αρμόδια υπηρεσία του φορέα που διαχειρίζεται το ακίνητο δεν προβάλλει δικαιώματα, απέχει από την άσκηση αγωγής και επιτρέπεται η διόρθωση της αρχικής εγγραφής στο Κτηματολόγιο στην οποία έχει καταχωριστεί ως κύριος το Δημόσιο ή άγνωστος ιδιοκτήτης σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 18 του ν. 2664/1998 (Α΄ 275), εφόσον μαζί με την αίτηση διόρθωσης υποβάλλονται τα αποδεικτικά έγγραφα του άρθρου 14 του παρόντος.

3. Εκκρεμείς δίκες, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, με ενάγον το Δημόσιο κατά τρίτων για τα ακίνητα των παρ. 1 και 2 του άρθρου 12 καταργούνται.

4. Αν η συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρου 12 διαπιστώνεται μετά την άσκηση αγωγής από τον τρίτο κατά του Δημοσίου, κατά το στάδιο της διαμεσολάβησης της περ. δ) της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998, η αρμόδια υπηρεσία του φορέα που διαχειρίζεται το ακίνητο τη βεβαιώνει στο έγγραφο που διαβιβάζει στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους και συντάσσεται πρακτικό διαμεσολάβησης με επίτευξη συμφωνίας σύμφωνα με το άρθρο 8 του ν. 4640/2019 (Α’ 190).

5. Στην περίπτωση άσκησης αγωγής από τον τρίτο κατά του Δημοσίου, όταν η συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρου 12 διαπιστώνεται μετά την πάροδο του σταδίου της διαμεσολάβησης και μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης, η αρμόδια υπηρεσία αποστέλλει σχετικό έγγραφο προς το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, ώστε αυτό να εξεταστεί από την αρμόδια τριμελή επιτροπή του άρθρου 6 του ν. 4831/2021 (Α΄ 170), περί αρμοδιοτήτων τριμελών επιτροπών, προκειμένου να εκδοθεί πράξη ή πρακτικό περί μη προβολής δικαιωμάτων από το Δημόσιο και το Δημόσιο να συμβιβαστεί με τον τρίτο με τη διαδικασία του άρθρου 214Α του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄ 182). Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 214Α του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, επιτρέπεται στην περίπτωση της παρούσας συμβιβασμός μεταξύ του Δημοσίου και τρίτων μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης.

6. Αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 12 και εκδίδεται οριστική ή τελεσίδικη απόφαση υπέρ του τρίτου, το Δημόσιο δεν ασκεί ένδικο μέσο.

Τα έγγραφα που αποδεικνύουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες δεν προβάλλονται δικαιώματα από το ΔημόσιοΣχετικά με τα «έγγραφα που αποδεικνύουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες δεν προβάλλονται δικαιώματα από το Δημόσιο έναντι τρίτων» στο άρθρο 14 του νομοσχεδίου προβλέπεται ότι:

1. Η προϋπόθεση της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 12, περί μη προβολής δικαιωμάτων έναντι τρίτων κατά τις πρώτες εγγραφές στο Εθνικό Κτηματολόγιο, αποδεικνύεται από συμβολαιογραφικά έγγραφα και τις αντίστοιχες πράξεις μεταγραφής που αφορούν στο επίδικο ακίνητο.

2. Η προϋπόθεση της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 12 αποδεικνύεται από τον προσωρινό τίτλο ή τη διοικητική πράξη της ατελούς μεταβίβασης.

3. Η προϋπόθεση της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 12 αποδεικνύεται από:

α) τον τίτλο, ο οποίος μεταγράφηκε μέχρι την 5η Ιουνίου 1993, ή

β) την πράξη παραχώρησης διοικητικού οργάνου ή το πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής οικοπέδου της Επιτροπής Αποκαταστάσεων Προσφύγων κυρωμένων διανομών αγροκτημάτων της Χώρας ή σχετική βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας, με την οποία διαπιστώνεται το πραγματικό γεγονός, όπως αυτό προκύπτει από τα τηρούμενα αρχεία της και τα υποβληθέντα από τον τρίτο έγγραφα, ότι ο ίδιος ή ο δικαιοπάροχός του απέκτησε το ακίνητο ως δικαιούχος οικοπέδου σε συνοικισμό κυρωμένων διανομών αγροκτημάτων της Χώρας, σύμφωνα με το άρθρο 26 του από 29.10.1949 Αγροτικού Κώδικα (Α΄ 342), ή την απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 22 του ν. 4061/2012 (Α΄ 66), περί μη προβολής δικαιωμάτων κυριότητας από το Δημόσιο, βάσει της οποίας ο τρίτος ή ο δικαιοπάροχός του κρίθηκε δικαιούχος του οικοπέδου ή του κλήρου.

4. Η προϋπόθεση της περ. δ) της παρ. 1 του άρθρου 12 αποδεικνύεται με τη σχετική έγγραφη υπόδειξη ή διαταγή δημόσιας αρχής ή με σχετική βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας, με την οποία διαπιστώνεται το πραγματικό γεγονός, όπως αυτό προκύπτει από τα τηρούμενα αρχεία της και τα υποβληθέντα από τον τρίτο έγγραφα.

5. Η μη αποστολή από την αρμόδια υπηρεσία των εγγράφων ή βεβαιώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 13, περί διαδικασίας μη προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου πριν και μετά την άσκηση αγωγής της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998 και σε κάθε στάδιο της δίκης, καθώς και στο παρόν, συνιστά ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα, για το οποίο επιβάλλονται οι πειθαρχικές ποινές των περ. α) έως ε) του άρθρου 109 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ (ν. 3528/2007, Α’ 26).