Ανακαίνιση Κατοικίας: προσφυγές αποκλεισμένων ιδιοκτητών σε ΣτΕ και ΕΕ, τορπίλη στο πρόγραμμα

Ιδιοκτήτες ακινήτων, που αποκλείονται από το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», λόγω δυσλειτουργιών, ασυμφωνιών και ελλιπούς αιτιολόγησης της ηλεκτρονικής διαδικασίας περνούν πλέον από τις διαμαρτυρίες και τα εξώδικα στη νομική αμφισβήτηση του συστήματος, σε εγχώριο και ευρωπαϊκό επίπεδο, δρομολογώντας εξελίξεις που μπορεί να οδηγήσουν σε εμπλοκές έως συνολική ανατροπή του προγράμματος.   

Οι αποκλεισμένοι από το πρόγραμμα ιδιοκτήτες προαναγγέλλουν αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ η πρώτη φάση του προγράμματος παραμένει ανοικτή για τις κλειστές κατοικίες, έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Για τη νομική προσβολή του συστήματος οι ιδιοκτήτες γνωστοποίησαν, με δηλώσεις τους στην “Εφ Συν” και στο δημοσιογράφο Άρη Χατζηγεωργίου, ότι έχουν καταρτίσει φάκελο τεκμηρίωσης, στον οποίο περιλαμβάνονται στοιχεία και δημόσιες καταγγελίες για ακίνητα που δεν εμφανίζονται στην πλατφόρμα, αποτυχίες στην ταυτοποίηση φορολογικών  δεδομένων και στοιχεία ηλεκτροδότησης, αποκλεισμούς πρόσφατων αγοραστών, μεταβολές στις επίσημες απαντήσεις των «Συχνών Ερωτήσεων» και αδυναμία των ενδιαφερόμενων να γνωρίζουν σε αρκετές περιπτώσεις ποιο ακριβώς στοιχείο οδήγησε στον αποκλεισμό τους από το πρόγραμμα.

Τα επίδικα λοιπόν θέματα, που αναδεικνύονται, παράλληλα με τις όποιες δυσλειτουργίες της πλατφόρμας, αφορούν στη σχέση μεταξύ κανονιστικής απόφασης, αυτοματοποιημένου διοικητικού ελέγχου και πραγματικής δυνατότητας του πολίτη να διορθώσει ή να αμφισβητήσει ένα αποτέλεσμα που παράγεται από τη διαλειτουργικότητα των δημόσιων πληροφοριακών συστημάτων, όταν από αυτό το πλέγμα κανονιστικών αποφάσεων και τεχνικών συστημάτων εξαρτάται η πρόσβαση ενός πολίτη σε δημόσια χρηματοδοτούμενη δράση.

Παράταση έως 30 Σεπτεμβρίου, μόνο για κλειστές κατοικίες

Στο μεταξύ, το πρόγραμμα συνεχίζεται. Με την τελευταία τροποποίηση παρατάθηκε έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 η δυνατότητα έκδοσης Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας για τις κλειστές κατοικίες. Παράλληλα διευρύνθηκαν τα εισοδηματικά κριτήρια και αποσύρθηκε ο περιορισμός που αφορούσε τη χρηματοδότηση μόνο μίας κλειστής κατοικίας κατά το Β΄ Στάδιο.

Η παράταση, ωστόσο, δεν απαντά από μόνη της στα ζητήματα, που θέτουν οι πολίτες για όσους θεωρούν ότι αποκλείστηκαν λόγω αστοχίας της πλατφόρμας, ούτε επαναφέρει την ήδη λήξασα προθεσμία για τις ανοικτές κατοικίες.

Από τις 430 υπογραφές στο εξώδικο, και τώρα στο ΣτΕ

Σημειώνεται ότι από τα τέλη Ιουλίου, 430 πολίτες είχαν αποστείλει κοινή διαμαρτυρία τους προς την πολιτική ηγεσία των συναρμόδιων υπουργείων, με κοινοποίηση στον πρωθυπουργό, καταγγέλλοντας προβλήματα λειτουργίας της πλατφόρμας και αποκλεισμό κατοικιών που, κατά τους ίδιους, πληρούσαν τις ουσιαστικές προϋποθέσεις του προγράμματος. Καταγράφοντας ήδη από τότε αιτιάσεις για δυσλειτουργίες στη διασταύρωση των στοιχείων και ζητώντας παράλληλα διορθώσεις και παράταση.

Η συνέχεια δόθηκε στις 26 Αυγούστου 2026, όταν ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών επέδωσαν κοινή εξώδικη δήλωση – διαμαρτυρία – πρόσκληση στη Γενική Γραμματέα ΕΣΠΑ και στον Γενικό Γραμματέα Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με κοινοποίηση στους συναρμόδιους υπουργούς. Δείτε εδώ στο ecopress

Τώρα, σύμφωνα με τις νέες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι δηλώνουν ότι προχωρούν ένα βήμα παραπέρα και ότι ετοιμάζουν Αίτηση Ακύρωσης ενώπιον του ΣτΕ, ενώ προαναγγέλλουν αναφορά στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και καταγγελία προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Κεντρικό πρόβλημα ο αυτοματοποιημένος έλεγχος

Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη στο πρώτο στάδιο, έκδοσης της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας. Η βεβαίωση δεν αποτελεί απόφαση χρηματοδότησης, αλλά έναν αρχικό αυτοματοποιημένο έλεγχο, που προηγείται της κανονικής αίτησης υπαγωγής.

Η επίσημη υπηρεσία του gov.gr διευκρινίζει ότι η ταυτοποίηση του ακινήτου πραγματοποιείται αυτοματοποιημένα με δεδομένα της ΑΑΔΕ και του ΔΕΔΔΗΕ και ότι κρίσιμη είναι η ορθή αντιστοίχιση ΑΤΑΚ, αριθμού παροχής και στοιχείων στα Ε1, Ε2 και Ε9.

Αυτή η αυτοματοποίηση βρίσκεται στον πυρήνα πολλών καταγγελιών πολιτών, που αναφέρονται σε ασυμφωνίες ανάμεσα σε Ε1, Ε2 και Ε9, μη ενημερωμένα στοιχεία ιδιοκτησίας, διαφορετικά τετραγωνικά ή προβλήματα αντιστοίχισης της ηλεκτρικής παροχής, δηλαδή προβλήματα, που μπορούν να μπλοκάρουν την έκδοση της βεβαίωσης επιλεξιμότητας. Δείτε εδώ στο ecopress

«Δεν βρέθηκαν επιλέξιμα ακίνητα», χωρίς αναλυτική αιτιολογία

Στα βασικά ζητήματα, που θέτουν οι καταγγέλλοντες είναι η έκταση της ενημέρωσης που λαμβάνει ο πολίτης, όταν ο αυτοματοποιημένος έλεγχος δεν οδηγεί στην εμφάνιση επιλέξιμου ακινήτου.

Όπως αναφέρουν, σε πολλές περιπτώσεις εμφανίζεται το γενικό αποτέλεσμα, ότι δεν βρέθηκαν επιλέξιμα ακίνητα, χωρίς να καθίσταται σαφές στον χρήστη εάν το πρόβλημα βρίσκεται στην ιδιοκτησία, στο Ε9, στη φορολογική δήλωση, στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος ή στην ίδια τη διαλειτουργικότητα των μητρώων.

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διαδικασία έχει σχεδιαστεί ως πλήρως αυτοματοποιημένη. Όταν μία δημόσια βάση δεδομένων δεν έχει ενημερωθεί εγκαίρως ή δύο μητρώα εμφανίζουν διαφορετικές πληροφορίες, ο πολίτης μπορεί να βρεθεί μπροστά σε αρνητικό αποτέλεσμα, χωρίς να διαθέτει αυτοτελή ηλεκτρονική διαδικασία διοικητικής επανεξέτασης με προσκόμιση συμπληρωματικών αποδεικτικών στοιχείων.

Το ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας προειδοποίησε για τα προβλήματα πριν από το Β΄ Στάδιο

Οι καταγγελίες των πολιτών βρίσκουν έδαφος στις τεχνικές επισημάνσεις, που διατύπωσε θεσμικά το ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας, ζητώντας μεταξύ άλλων, να προβλεφθεί ηλεκτρονική επανεξέταση, συγκεκριμένη αιτιολογία απόρριψης και δυνατότητα υποβολής επίσημων δικαιολογητικών, όταν αποτυγχάνει η αυτόματη διασταύρωση.

Με ομόφωνη απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής του, το Τμήμα ζήτησε αλλαγές πριν από το Β΄ Στάδιο του προγράμματος, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι μία καθυστέρηση ενημέρωσης δημόσιου μητρώου δεν μπορεί να μετατρέπεται σε λόγο αποκλεισμού του πολίτη.

Ειδικά για πρόσφατες μεταβιβάσεις και ασυμφωνίες μητρώων, το ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας πρότεινε εναλλακτική απόδειξη με επίσημα δικαιολογητικά, ενώ για τις αυτοματοποιημένες απορρίψεις ζήτησε ειδική διαδικασία επανεξέτασης. Δείτε εδώ στο ecopress

Η περίπτωση όσων απέκτησαν ακίνητο το 2026

Το πλέον επίμαχο ζήτημα αφορά τις κατοικίες, που άλλαξαν ιδιοκτήτη μέσα στο 2026. Οι πολίτες που διαμαρτύρονται υποστηρίζουν ότι η αρχική έκδοση των «Συχνών Ερωτήσεων – Απαντήσεων» συνέδεε τον αποκλεισμό με τεχνική αδυναμία του συστήματος να αποκτήσει πρόσβαση σε στοιχεία του προηγούμενου ιδιοκτήτη.

Στις 17 Αυγούστου, σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, άλλαξε η διατύπωση της απάντησης και πλέον ο αποκλεισμός των κλειστών κατοικιών που αποκτήθηκαν το 2026 αποδιδόταν στους όρους της ΚΥΑ.

Η επίσημη θέση των συναρμόδιων υπουργείων είναι διαφορετική από την ερμηνεία των καταγγελλόντων. Στην ανακοίνωση των υπουργείων της 28ης Αυγούστου αναφέρεται ρητά ότι ο αποκλεισμός των κλειστών κατοικιών που αποκτήθηκαν μέσα στο 2026 προκύπτει από την αρχική ΚΥΑ, επειδή η κλειστή κατοικία πρέπει να έχει συμπεριληφθεί στη δήλωση του αιτούντος για το φορολογικό έτος 2025.

Η διαφορετική προσέγγιση μεταξύ των συναρμοδίων υπουργείων και των πολιτών μετατρέπεται τώρα και σε νομική αντιπαράθεση, για να κριθεί εάν υπήρξε  μόνον τεχνικό πρόβλημα της πλατφόρμας, αλλά και ποια είναι η ορθή ερμηνεία της ΚΥΑ, και εάν η εφαρμογή της ηλεκτρονικής διαδικασίας δημιούργησε πρόσθετους αποκλεισμούς πέραν όσων επιβάλλει το κανονιστικό πλαίσιο.

Διαφορετική εικόνα για τις ανοικτές κατοικίες του 2026

Σημειώνεται ότι με κοινή ανακοίνωση τους τα συναρμόδια υπουργεία έχουν διευκρινίσει πως οι ανοικτές κατοικίες που αποκτήθηκαν εντός του 2026 μπορούν να είναι επιλέξιμες, υπό την προϋπόθεση ότι ο αιτών είχε δηλώσει τη συγκεκριμένη κατοικία ως κύρια κατοικία για το φορολογικό έτος 2025.

Οι καταγγέλλοντες υποστηρίζουν ότι η αρχική απάντηση στην επίσημη από τα συναρμόδια υπουργεία έκδοση «Ερωτήσεων- Απαντήσεων» για το «Ανακαίνιση Κατοικίας»  είχε οδηγήσει σε γενικότερο αποκλεισμό και ότι η διόρθωση έγινε αφού στο μεταξύ είχε λήξει η προθεσμία για τις ανοικτές κατοικίες.

Ο Οδηγός Εφαρμογής ως κρίσιμο επόμενο βήμα

Η αρχική ΚΥΑ 86272 ΕΞ 2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 3058/2.6.2026, παραπέμπει σε Οδηγό Εφαρμογής για την περαιτέρω εξειδίκευση κρίσιμων παραμέτρων του προγράμματος, μεταξύ άλλων των επιλέξιμων παρεμβάσεων.

Το  ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας έχει ζητήσει πριν από την έναρξη του Β΄ Σταδίου να αποσαφηνιστούν οι τεχνικοί έλεγχοι, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η διαδικασία της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, τα ΠΕΑ, η αντιμετώπιση αποκλίσεων μεταξύ μητρώων και ο τρόπος επανεξέτασης απορριφθεισών περιπτώσεων.