Ανακαίνιση Κατοικίας: πάνω από 150.000 οι αιτήσεις, αλλά λίγα τα «κλειστά» σπίτια

Σε κρίσιμη φάση εισέρχεται το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», καθώς στις 31 Αυγούστου 2026 λήγει η προθεσμία για την έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας αποκλειστικά για τις κλειστές κατοικίες.

♦ Το ενδιαφέρον των ιδιοκτητών είναι ιδιαίτερα υψηλό, με περισσότερες από 150.000 αιτήσεις και πάνω από 77.000 επιλέξιμα ακίνητα.

♦ Η περιορισμένη συμμετοχή κλειστών σπιτιών, ο αποκλεισμός κατοικιών που πληρούν τα κριτήρια της δράσης, τα προβλήματα στη λειτουργία της πλατφόρμας,   οι αυστηρές δεσμεύσεις για τη μελλοντική χρήση των ακινήτων,  και οι εκκρεμότητες της τελευταίας φάσης παραμένουν τα κρίσιμα ζητήματα του προγράμματος.

Πάνω από 150.000 αιτήσεις έως το τέλος Ιουλίου

Το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» έχει συγκεντρώσει ισχυρό ενδιαφέρον, καθώς μέχρι τα τέλη Ιουλίου οι αιτήσεις για ένταξη ακινήτων είχαν ξεπεράσει τις 150.000. Από αυτές, περισσότερα από 77.000 ακίνητα είχαν ήδη κριθεί επιλέξιμα, γεγονός που δείχνει τη μεγάλη ανάγκη των ιδιοκτητών για χρηματοδότηση εργασιών αποκατάστασης και εκσυγχρονισμού παλαιών κατοικιών.

Το πρόγραμμα διαφοροποιείται από προηγούμενα χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς δεν περιορίζεται μόνο σε ενεργειακές παρεμβάσεις. Επιδοτεί ευρύτερες εργασίες ανακαίνισης, όπως αντικατάσταση πατωμάτων, ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, βαψίματα και άλλες παρεμβάσεις που μπορούν να καταστήσουν ένα παλαιό ή εγκαταλελειμμένο ακίνητο λειτουργικό και κατοικήσιμο.

Πρόκειται, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, για το πρώτο και μέχρι σήμερα μοναδικό πιλοτικό πρόγραμμα πανευρωπαϊκά με τόσο διευρυμένο αντικείμενο ανακαίνισης.

Έκλεισαν οι αιτήσεις για τις κατοικούμενες κατοικίες

Η πρώτη σημαντική εκκρεμότητα αφορά τον διαχωρισμό μεταξύ των κατοικιών που ήδη χρησιμοποιούνται και εκείνων που παρέμεναν κλειστές. Για τα «ανοικτά» σπίτια, δηλαδή τις κατοικίες που ήδη κατοικούνται, η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων ολοκληρώθηκε στις 31 Ιουλίου.

Η παράταση που δόθηκε για τον Αύγουστο αφορά αποκλειστικά τα ακίνητα τα οποία παρέμεναν ανενεργά και κλειστά επί σειρά ετών. Με αυτή την επιλογή, το πρόγραμμα στρέφει το βάρος του στην επανένταξη κατοικιών που σήμερα βρίσκονται εκτός αγοράς, με στόχο να χρησιμοποιηθούν είτε για ιδιοκατοίκηση είτε, κυρίως, για μακροχρόνια μίσθωση.

Η προθεσμία της 31ης Αυγούστου αποτελεί πλέον το βασικό χρονικό ορόσημο για όσους ιδιοκτήτες κλειστών ακινήτων επιδιώκουν να εξασφαλίσουν τη σχετική Βεβαίωση Επιλεξιμότητας.

Μόλις ένα στα δέκα επιλέξιμα ακίνητα ήταν κλειστό

Παρά το μεγάλο συνολικό ενδιαφέρον, η συμμετοχή των κλειστών κατοικιών παραμένει περιορισμένη. Από τα ακίνητα που κρίθηκαν επιλέξιμα, μόλις ένα στα δέκα αφορούσε σπίτι το οποίο ήταν πραγματικά κλειστό και ανενεργό.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει μία από τις βασικές αδυναμίες του προγράμματος. Παρότι κεντρικός στόχος είναι η ενεργοποίηση του ανενεργού στεγαστικού αποθέματος, οι περισσότεροι ιδιοκτήτες που εκδήλωσαν ενδιαφέρον αφορούσαν κατοικίες οι οποίες ήδη χρησιμοποιούνταν.

Η χαμηλή συμμετοχή των κλειστών ακινήτων συνδέεται με τις αυστηρότερες υποχρεώσεις που αναλαμβάνει ο ιδιοκτήτης μετά την ένταξη, αλλά και με τα αρχικά κριτήρια επιλεξιμότητας, τα οποία περιόριζαν τον αριθμό των κατοικιών που μπορούσαν να υπαχθούν.

Επιδότηση έως 36.000 ευρώ και κάλυψη έως 95%

Το οικονομικό κίνητρο του προγράμματος είναι σημαντικό. Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο και να καλύψει μέχρι και το 95% των επιλέξιμων δαπανών ανακαίνισης.

Παράλληλα, το πρόγραμμα μπορεί να συνδυαστεί με φορολογικά κίνητρα και απαλλαγές που ισχύουν για κατοικίες οι οποίες παρέμεναν κλειστές και διατίθενται για πρώτη φορά ξανά σε μακροχρόνια μίσθωση.

Ωστόσο, η υψηλή επιδότηση συνοδεύεται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Ο ιδιοκτήτης ενός κλειστού ακινήτου πρέπει να το διαθέσει αποκλειστικά για μακροχρόνια ενοικίαση για διάστημα πέντε ετών. Το ύψος του ενοικίου παραμένει «κλειδωμένο» για τρία χρόνια, ενώ απαγορεύεται η χρήση του ακινήτου για βραχυχρόνια μίσθωση.

Οι όροι αυτοί αποσκοπούν στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών για μόνιμη μίσθωση, αλλά φαίνεται ότι λειτουργούν αποτρεπτικά για ένα μέρος των ιδιοκτητών.

Διευρύνθηκαν τα κριτήρια για περισσότερους ιδιοκτήτες

Προκειμένου να ενταχθούν περισσότερες κλειστές κατοικίες, τα κριτήρια του προγράμματος διευρύνθηκαν. Το ελάχιστο ποσοστό κυριότητας ή επικαρπίας μειώθηκε από το 50% στο 20%, επιτρέποντας τη συμμετοχή και σε ιδιοκτήτες που διαθέτουν μικρότερο μερίδιο στο ακίνητο.

Παράλληλα, αυξήθηκαν τα όρια κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος που χρησιμοποιούνται για να διαπιστωθεί εάν μία κατοικία ήταν πράγματι ανενεργή. Η αρχική εφαρμογή των χαμηλών ορίων είχε αφήσει εκτός ακίνητα τα οποία μπορεί να είχαν ελάχιστη κατανάλωση, χωρίς όμως να κατοικούνται ουσιαστικά.

Με τις αλλαγές επιχειρείται να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις κλειστών κατοικιών που αποκλείονταν για τυπικούς λόγους, παρότι πληρούσαν τον βασικό στόχο του προγράμματος.

Η τελευταία εκκρεμότητα έως τις 31 Αυγούστου

Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας για τις κλειστές κατοικίες θα εκδίδεται μέσω της πλατφόρμας anakainisi.gov.gr έως τις 31 Αυγούστου 2026. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αποτελεί την τελευταία ευκαιρία για τους ιδιοκτήτες που επιθυμούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα με τους νέους, διευρυμένους όρους.

Το μεγάλο ζητούμενο είναι κατά πόσο η παράταση και η χαλάρωση των κριτηρίων θα αυξήσουν ουσιαστικά τον αριθμό των κλειστών ακινήτων που θα επιστρέψουν στην αγορά. Η μέχρι τώρα εικόνα δείχνει μεγάλη συμμετοχή συνολικά, αλλά περιορισμένη ανταπόκριση στο σκέλος που συνδέεται άμεσα με την αντιμετώπιση της στεγαστικής έλλειψης.

Η τελική αποτίμηση θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των Βεβαιώσεων Επιλεξιμότητας που θα εκδοθούν έως το τέλος Αυγούστου και, κυρίως, από το πόσα από τα επιδοτούμενα ακίνητα θα ανακαινιστούν και θα διατεθούν πράγματι για μακροχρόνια μίσθωση.