Από την αξία της δουλειάς του μηχανικού κερδίζουν πολίτες και πολιτεία

Της Ευτυχίας Μπάρλου, γενική γραμματέας ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας

ebarlou1@gmail.com

Οι τεχνολογικές εξελίξεις και η ενεργειακή μετάβαση αλλάζουν ραγδαία το επάγγελμα του μηχανικού, δημιουργώντας νέες απαιτήσεις αλλά και σημαντικές προοπτικές. Παράλληλα όμως, αναδεικνύεται ένα κρίσιμο ζήτημα: κατά πόσο η κοινωνία, η πολιτεία και οι θεσμοί δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε αυτές οι αλλαγές να μετατραπούν σε βιώσιμες επαγγελματικές ευκαιρίες για τους ίδιους τους μηχανικούς.

Ο πολίτης σήμερα καλείται να ανταποκριθεί σε ένα ολοένα πιο σύνθετο πλαίσιο απαιτήσεων για τα κτίρια και το δομημένο περιβάλλον, που απαιτούν χρόνο και χρήμα. Και πολλές φορές όλα αυτά βιώνονται ως πίεση ή ως επιπλέον κόστος. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά δεν γίνεται ορατή η πραγματική αξία της δουλειάς του μηχανικού πίσω από αυτές τις απαιτήσεις και τι τελικά κερδίζουν οι πολίτες.

Η γνώση και η εργασία των μηχανικών μεταφράζονται σε ασφαλέστερα, λειτουργικότερα και ενεργειακά αποδοτικότερα κτίρια, καλύτερη διαχείριση πόρων και πιο βιώσιμες πόλεις. Γι’ αυτό και η επένδυση στη γνώση, την τεχνολογία και τη στήριξη των μηχανικών αποτελεί ουσιαστικά επένδυση στην ίδια την κοινωνία.

Για  τις νέες προκλήσεις στο επάγγελμα των μηχανικών με βάση τις τεχνολογικές εξελίξεις και την ενεργειακή μετάβαση, πράγματι, αν ρωτούσαμε σήμερα οποιονδήποτε μηχανικό, θα είχε πάρα πολλές να αναφέρει.

Όμως νομίζω ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιες είναι οι προκλήσεις.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι το εξής:

Δημιουργούμε πράγματι νέες επαγγελματικές ευκαιρίες για τους μηχανικούς ή απλώς ζητάμε από τους ήδη εργαζόμενους μηχανικούς να κάνουν περισσότερα, με περισσότερες ευθύνες και μεγαλύτερο κόστος προσαρμογής;

Γιατί αυτό είναι, πιστεύω, το σημείο στο οποίο πρέπει να σταθούμε με ειλικρίνεια.

Η πρώτη απάντηση είναι ότι ναι –  δημιουργούνται νέες δυνατότητες.

Η ενεργειακή μετάβαση ανοίγει νέα πεδία: ενεργειακές αναβαθμίσεις, τεχνική συμβουλευτική, εξειδικευμένες μελέτες, αυτοματισμούς, ανασχεδιασμό του υφιστάμενου δομημένου περιβάλλοντος.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις δημιουργούν επίσης νέα εξειδικευσεις: BIM, ψηφιακή διαχείριση έργων, συνεργατικά περιβάλλοντα εργασίας, νέα εργαλεία σχεδιασμού, εξ αποστάσεως συνεργασίες, αλλά και νέους τρόπους παραγωγής τεχνικής γνώσης μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.

Άρα ναι –  οι δυνατότητες υπάρχουν.

Το ερώτημα όμως είναι: υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε αυτές οι δυνατότητες να μετατραπούν σε πραγματική και βιώσιμη επαγγελματική δραστηριότητα της πλειοψηφίας των μηχανικών;

Γιατί θέλουμε οι μηχανικοί να είναι όλο και πιο καταρτισμένοι.

Και σωστά το θέλουμε.

Γιατί η ποιοτική βαθιά γνώση του μηχανικού δεν είναι μια αφηρημένη έννοια.

Μεταφράζεται σε καλύτερα κτίρια.

Πιο ασφαλή.

Πιο λειτουργικά.

Πιο έξυπνα.

Πιο ενεργειακά αποδοτικά.

Με καλύτερη διαχείριση πόρων, λιγότερα λάθη και τελικά καλύτερη ποιότητα ζωής για τους τελικούς  χρήστες.

Άρα τελικά αυτός που κερδίζει είναι ο πολίτης και η πολιτεία.

Όμως εδώ υπάρχει μια πραγματική πρόκληση.

Αυτή η συνεχής αναβάθμιση γνώσης του μηχανικού πώς υποστηρίζεται;

Γιατί σήμερα δημιουργούνται διαρκώς νέες εξειδικεύσεις και νέες απαιτήσεις.

Και εδώ γεννάται ένα κρίσιμο ερώτημα:

Αυτές οι νέες δεξιότητες διδάσκονται οργανωμένα ή περιμένουμε από τον μηχανικό να τις ανακαλύψει μόνος του;

Γιατί αν η απάντηση είναι το δεύτερο, τότε πρέπει να είμαστε ρεαλιστές.

Ζητάμε από έναν επαγγελματία να επιβιώσει οικονομικά, να διαχειριστεί την καθημερινότητά του, να επενδύσει σε εξοπλισμό, λογισμικό και συνεχή επιμόρφωση, ενώ ταυτόχρονα το ίδιο το επαγγελματικό του περιβάλλον αλλάζει συνεχώς.

Αυτό δεν είναι αυτονόητα βιώσιμο.

Δεν αρκεί να πούμε στους μηχανικούς «προσαρμοστείτε».

Πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε αυτή η προσαρμογή να είναι εφικτή και επαγγελματικά βιώσιμη.

Αυτό σημαίνει πανεπιστήμια που επικαιροποιούνται πιο γρήγορα.

Σημαίνει προγράμματα σπουδών που συνομιλούν πιο άμεσα με την αγορά.

Σημαίνει ουσιαστική δια βίου μάθηση.

Σημαίνει ενεργή στήριξη από τους θεσμικούς φορείς, από την πολιτεία, από τα επαγγελματικά επιμελητήρια, από τις περιφέρειες.

Επιπλέον υπάρχει και μία ακόμη διάσταση, εξίσου σημαντική.

Ο πολίτης σήμερα καλείται να ανταποκριθεί σε ένα ολοένα πιο σύνθετο πλαίσιο απαιτήσεων που απαιτούν χρόνο και χρήμα.

Ενεργειακές υποχρεώσεις.

Πιστοποιητικά.

Ηλεκτρονικές ταυτότητες.

Ψηφιακές διαδικασίες.

Νέες συμμορφώσεις.

Και πολλές φορές όλα αυτά βιώνονται ως πίεση ή ως επιπλέον κόστος.

Το πρόβλημα είναι ότι συχνά δεν γίνεται ορατή η πραγματική αξία της δουλειάς του μηχανικού πίσω από αυτές τις απαιτήσεις και τι τελικά κερδίζουν οι πολίτες.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο μηχανικός φέρνει γνώση, δεν φέρνει απλώς κόστος.

Φέρνει ποιότητα, ασφάλεια, καλύτερη λειτουργία, οργάνωση, επίλυση προβλημάτων και συχνά μακροπρόθεσμη εξοικονόμηση.

Άρα ίσως μία από τις προκλήσεις είναι όχι μόνο να εκπαιδεύσουμε τους μηχανικούς στις νέες δεξιότητες.

Αλλά να βοηθήσουμε και την κοινωνία να αναγνωρίσει την αξία αυτών των δεξιοτήτων.

Γιατί αν η αγορά δεν αναγνωρίζει την αξία της γνώσης, τότε η καινοτομία μένει θεωρητική.

Και εδώ, στη Δυτική Ελλάδα, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος.

Γιατί δεν αρκεί να αναγνωρίζουμε τις νέες δυνατότητες.

Πρέπει να δούμε πώς αυτές μεταφράζονται σε πραγματικές δουλειές μέσα σε μια αγορά με διαφορετικά μεγέθη, διαφορετικές επενδυτικές δυνατότητες και διαφορετική αγοραστική πραγματικότητα από της Αθήνας.

Και εδώ η τεχνολογία μπορεί να είναι όχι μόνο πρόκληση αλλά και μέρος της λύσης.

Η εξ αποστάσεως συνεργασία.

Τα ψηφιακά εργαλεία.

Η καλύτερη οργάνωση έργων.

Και φυσικά η τεχνητή νοημοσύνη.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρειάζεται να ιδωθεί μόνο ως κάτι αβέβαιο ή απειλητικό.

Μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο οργάνωσης, έρευνας, τεκμηρίωσης και εξοικονόμησης χρόνου.

Να περιορίσει γραφειοκρατικό βάρος.

Να βοηθήσει στην επεξεργασία πληροφορίας.

Να επιτρέψει στον μηχανικό να αφιερώνει περισσότερο χρόνο εκεί όπου η ανθρώπινη κρίση είναι πραγματικά αναντικατάστατη.

Μπορεί να είναι εργαλείο εξωστρέφειας, ανταγωνιστικότητας και επαγγελματικής επιβίωσης.

Το ίδιο ισχύει και για την ενεργειακή μετάβαση.

Προσωπικά, έχοντας επιλέξει να εξειδικευτώ στη βιοκλιματική αρχιτεκτονική, βλέπω πολύ καθαρά ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μια αφηρημένη έννοια.

Δημιουργεί πραγματικά νέα πεδία γνώσης και επαγγελματικής δραστηριότητας.

Γιατί στη χώρα μας, με το τεράστιο υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα, η ενεργειακή μετάβαση αυτή αφορά κυρίως τον μετασχηματισμό όσων ήδη υπάρχουν και δεν έχει διαδοθεί ο βιοκλιματικός σχεδιασμός νέων κτιρίων.

Και αυτό ανοίγει πραγματικές δυνατότητες.

Και αν το δούμε ειδικά για τη Δυτική Ελλάδα, τα πεδία είναι συγκεκριμένα.

Το υπάρχον οικιστικό απόθεμα.

Τα δημόσια κτίρια.

Οι σχολικές υποδομές.

Οι δημοτικές εγκαταστάσεις.

Οι τουριστικές αναβαθμίσεις.

Η σύνδεση της πανεπιστημιακής γνώσης με την αγορά.

Άρα η συζήτηση δεν είναι θεωρητική.

Η περιοχή μας έχει πραγματικά πεδία στα οποία αυτή η μετάβαση μπορεί να δημιουργήσει εργασία.

Το ερώτημα είναι αν θα κινηθούμε οργανωμένα ώστε αυτές οι δυνατότητες να μετατραπούν σε πραγματική ανάπτυξη για την περιοχή μας αλλά και για το επάγγελμα του μηχανικού.

Γιατί τελικά η συζήτηση δεν αφορά μόνο το επάγγελμα του μηχανικού.

Αφορά το είδος του δομημένου περιβάλλοντος που θέλουμε να δημιουργήσουμε.

Θέλουμε πόλεις πιο λειτουργικές;

Πιο ανθεκτικές;

Πιο βιώσιμες;

Πιο έξυπνες;

Αν η απάντηση είναι ναι, τότε χρειαζόμαστε μηχανικούς που να μπορούν να το υποστηρίξουν.

Και αν χρειαζόμαστε τέτοιους μηχανικούς, τότε οφείλουμε να επενδύσουμε στη γνώση τους, στην εξέλιξή τους και στη δυνατότητά τους να παραμένουν επαγγελματικά βιώσιμοι.

Γιατί ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας.

Όχι απλώς να ακολουθήσουμε την αλλαγή.

Αλλά να οργανώσουμε την αλλαγή έτσι ώστε να δημιουργεί πραγματική αξία για την κοινωνία και πραγματικές προοπτικές για τους ανθρώπους που καλούνται να την υλοποιήσουν.

Γιατί η τεχνολογία από μόνη της δεν αλλάζει τις πόλεις.

Οι άνθρωποι που ξέρουν να τη χρησιμοποιούν τις αλλάζουν.

-Το κείμενο αποτελεί εισήγηση με θέμα: «Νέες προκλήσεις για το επάγγελμα των μηχανικών με βάση τις τεχνολογικές εξελίξεις και την ενεργειακή μετάβαση», στο 14ο Regional Growth Conference στην Πάτρα.