ΕΕΔΣΑ: δέκα προτάσεις για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων

Η Ελληνική Εταιρία Διαχείρισης ΣτερεώνΑποβλήτων (ΕΕΔΣΑ) κατέθεσε στο ΥΠΕΝ δέκα προτάσεις  για την ενεργειακή αξιοποίηση των αποβλήτων.  Τονίζει οι ποσότητες προς ενεργειακή αξιοποίηση να είναι εξαιρετικά περιορισμένες, ώστε να είναι απολύτως συμβατές με τους στόχους πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης, να προβλεφθούν τεχνολογίες υψηλής ενεργειακής αποδοτικότητας και μέγιστης αξιοποίησης της  παραγόμενης ενέργειας και υλικών μέσω ανάκτησης και αξιοποίησης υπολειμμάτων, να προβλεφθούν χρηματοδοτήσεις για οικονομικά βιώσιμες επενδύσεις και το τέλος για τους πολίτες να είναι λογικό, με χαμηλή επιβάρυνση στα ανταποδοτικά τέλη, συγκριτικά με τα οφέλη της μηδενικής ταφής.

Η ΕΕΔΣΑ με τις 10 προτάσεις σε 4 άξονες, που κατέθεσε στη δημόσια διαβούλευση προς το ΥΠΕΝ τονίζει ότι επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας ισορροπημένης και μακροπρόθεσμα βιώσιμης πολιτικής για την ενεργειακή αξιοποίηση των ΑΕΠΥ, η οποία θα συνδυάζει περιβαλλοντική υπευθυνότητα, τεχνική αρτιότητα, οικονομική βιωσιμότητα και κοινωνική αποδοχή.

ΟΙ «ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕΔΣΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ (ΣΜΠΕ) ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ (ΣΕΑ) ΑΕΠΥ ΤΟΥ ΥΠΕΝ», που υπογράφει η Επιτροπή Ακαδημαϊκών Μελών ΔΣ ΕΕΔΣΑ, προς  τον Υπουργό ΥΠΕΝ, κο Σταύρο Παπασταύρου Υφυπουργό Ενέργειας ΥΠΕΝ, κο Νικόλαο Τσάφο Γ. Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων ΥΠΕΝ, κο Εμ. Γραφάκο Πρόεδρο ΚΕΔΕ, κο Λάζαρο Κυρίζογλου έχουν ως εξής:

Αξιότιμε κ. Υπουργέ, Αξιότιμοι Κύριοι,

Η ΕΕΔΣΑ, αποτελεί τον επιστημονικό φορέα – σύμβουλο της πολιτείας σε θέματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων. Σήμερα, η ΕΕΔΣΑ αριθμοί σχεδόν 6000 εγγεγραμμένα μέλη και φίλους σε δύο κατηγορίες:

1)   νομικά πρόσωπα, όπως Δήμους, Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (Φο.Δ.Σ.Α) και Μελετητές, Κατασκευαστές, Προμηθευτές, Λειτουργούς έργων και εξοπλισμού, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και

2)   φυσικά πρόσωπα επιστήμονες εξειδικευμένους στο περιβάλλον, τη διαχείριση στερεών αποβλήτων και την κυκλική οικονομία.

Με την παρούσα θέτουμε υπόψη σας τις προτάσεις της για μια Ολοκληρωμένη Εφαρμογή των Αρχών της Κυκλικής Οικονομίας, όπως, εμπρόθεσμα και σύμφωνα με την τυπική διαδικασία, υπεβλήθησαν στην Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙ.Π.Α.) του ΥΠΕΝ, στο Πλαίσιο Διαβούλευσης της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Σχεδίου Ενεργειακής Αξιοποίησης ΑΕΠΥ του ΥΠΕΝ.ανακύκλωση

Η ΕΕΔΣΑ παραμένει στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε περαιτέρω διευκρίνιση ή συνεργασία, προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕΔΣΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΚΥΚΛΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ (ΣΜΠΕ) ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ (ΣΕΑ) ΑΕΠΥ ΤΟΥ ΥΠΕΝ

Η ΕΕΔΣΑ διαχρονικά διατυπώνει τεκμηριωμένες θέσεις και εφαρμοστικές προτάσεις για το σύνολο των θεμάτων που αφορούν στην κυκλική οικονομία και στην ολοκληρωμένη διαχείριση αποβλήτων, μετά από εκτεταμένο διάλογο και μέσα από πρωτοβουλίες πολύ-επίπεδης διακυβέρνησης και διαλόγου, όπως το Forum Κυκλικών Πόλεων (www.circularcitiesforum.org). αλλά και από τα Συνέδρια, Ημερίδες, Συζητήσεις, Πάνελ που διοργανώνει ή/και μετέχει.

Η ΕΕΔΣΑ συγκεντρώνει ως μέλη και φίλους της μια πληθώρα επιστημόνων που συμμετέχουν στη διαμόρφωση απόψεων και προτάσεων σχετικά με τα επίκαιρα θέματα της διαχείρισης αποβλήτων, έχοντας εκπροσώπους από όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων από την τοπική αυτοδιοίκηση μέχρι τις κατασκευαστικές εταιρίες.

Ειδικότερα μετέχουμε διαχρονικά στη διατύπωση των προτάσεων με πολλαπλούς αποδέκτες. Ειδικότερα υπενθυμίζουμε ότι οι πρόσφατες προτάσεις μας την περίοδο 2023-2025 καλύπτουν όλο το φάσμα από την:

1. πρόληψη (π.χ. σπατάλη τροφίμων)

2. την προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση-ανακύκλωση με διαλογή στην πηγή (για όλα τα ρεύματα)

3. Την ανάκτηση υλικών στις Μονάδες (ΜΑΑ/ΜΕΒΑ/ΚΔΑΥ)

4. Την ανάκτηση ενέργειας μέσα από την Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων (Αναερόβια Χώνευση και θερμική επεξεργασία) με έμφαση στις μονάδες παραγωγής βιοαερίου/βιομεθανίου

5. Τη μείωση της ταφής

6. Τα θεσμικά και οργανωτικά (πχ ενίσχυση ΦοΔΣΑ, διευρυμένη ευθύνη παραγωγού) και τα χρηματοδοτικά και λοιπά εργαλεία (π.χ. Πληρώνω Όσο Πετάω) που απαιτούνται.

Υφιστάμενη Κατάσταση & Στόχοι 2025-2030

Σήμερα, νομοθετικά και κανονιστικά έχουν γίνει και γίνονται όλες οι απαραίτητες ρυθμίσεις από το ΥΠΕΝ, ενώ λειτουργούν ή κατασκευάζονται από τους ΦοΔΣΑ σταδιακά πάνω από 40 νέα έργα ανάκτησης ανακύκλωσης (Μονάδες ΜΕΑ/ΜΑΑ) και κομποστοποίησης (ΜΕΒΑ). Παρά τα βήματα επιτάχυνσης που σημειώνονται τα τελευταία χρόνια, τα ποσοστά ανακύκλωσης δεν έχουν αυξηθεί ιδιαίτερα και υπολείπονται σημαντικά των στόχων της ΕΕ (50% το 2025).

Γι’ αυτό Θέλουμε να επισημάνουμε ότι ο στόχος μείωση της ταφής, 10% το 2035 δεν αποτελεί ένα “a la carte” αυτοτελή στόχο της ΕΕ, αλλά συνδυαστικό με τον στόχο επαναχρησιμοποίησης-ανακύκλωσης 65%. Συνεπώς, δεν είναι επιτρεπτό να αποκλίνουμε από την ιεράρχηση στη διαχείριση αποβλήτων, για την επίτευξη του στόχου ταφής 10% μέσω της ενεργειακής αξιοποίηση (ΕΑ), καθώς πρέπει παράλληλα με την ΕΑ, να συντονιστούν κατά προτεραιότητα μάλιστα όλες οι προσπάθειες για την επαναχρησιμοποίηση – ανακύκλωση με στόχο το 65%.

Η ΕΕΔΣΑ συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας συνολικής στρατηγικής για την επίτευξη και των 2 στόχων 65%/10% το 2035, επισημαίνει ότι προτεραιότητα για την άμεση χρονικά περίοδο 2025-2030 αποτελεί ο στόχος 65% με τη μεγιστοποίηση της εκτροπής των οργανικών, την ανακύκλωση, την πρόληψη, ενώ η δημιουργία και λειτουργία των Μονάδων Ενεργειακής Αξιοποίησης για τον στόχο του 10%, αποτελεί σημαντικό αλλά μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα για το 2030-2035.

 Άμεσες κατά προτεραιότητα θεσμικές και άλλες προτάσεις

Με αφορμή την ΣΜΠΕ του ΣΕΑ θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε κρίσιμες παραμέτρους που είναι σε σημαντική καθυστέρηση, και πρέπει άμεσα εντός του 2025 να δρομολογηθούν από το ΥΠΕΝ τα συναρμόδια Υπουργεία και τους εποπτευόμενους Φορείς για δράσεις που βρίσκονται ανώτερα στην ιεραρχία όπως,

1). Η ενίσχυση της Διοικητικής και Τεχνικής Ικανότητας των ΦοΔΣΑ και Δήμων, με:

–προσλήψεις ειδικής κατηγορίας προσωπικού Επιστημονικού αλλά και Υπηρεσιών Καθαριότητας, εκτός πλαισίου δημοσιονομικών περιορισμών (μη επιβάρυνσης του κρατικού προϋπολογισμού)

–ενεργοποίηση χρηματοδοτικών προσκλήσεων Τεχνικής Βοήθειας από ΕΣΠΑ και άλλα εργαλεία

2)  Η εφαρμογή του Πληρώνω όσο Πετάω καθολικά, τουλάχιστον σε άμεσο χρόνο στους Μεγάλους Παραγωγούς και σε επόμενη φάση και στα νοικοκυριά. Η οργάνωση θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και να αρχίσει να εφαρμόζεται από τους Δήμους ειδικά για τους μεγάλους παραγωγούς το αργότερο μέχρι το τέλος του 1ου τριμήνου του 2027.

3) Η ενεργοποίηση της χρηματοδοτικής πρόσκλησης του ΕΠ ΠΕΚΑ για τον εξοπλισμό διαλογής στην πηγή (κάδοι, απορριμματοφόρα κοκ) και τα έργα επεξεργασίας ανάκτησης-ανακύκλωσης καθώς και η εξειδίκευση με ΥΑ του Ν.4819/2021 της χρηματοδοτικής συνεισφοράς του 85% του τέλους ταφής, που έχει νομοθετηθεί για να καλύψει αποκλειστικά δράσεις πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης

4) Η έκδοση σειράς κανονιστικών ΚΥΑ για νέα προγράμματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού, όπως ενδεικτικά τα καπνικά, τα αλιευτικά, τα στρώματα, κοκ και η έναρξη λειτουργίας με βιώσιμο επιχειρησιακά τρόπο των νέων προγραμμάτων όπως του DRS (συστήματος επιστροφής εγγύησης φιαλών).

5) Η οριστικοποίηση των ΠΕΣΔΑ και των Ολιστικών Σχεδίων Ανακύκλωσης των Περιφερειών, όπου θα γίνονται σαφείς αναφορές σε ποσότητες και προβλεπόμενες εγκαταστάσεις

Όλα τα ανωτέρω είναι εξαιρετικά σημαντικά να δρομολογηθούν εντός του έτους 2025 και να υλοποιηθούν με έναρξη χωρίς καθυστερήσεις το 2026 και ανάπτυξη την περίοδο έως το 2030, ώστε το ποσοστό ανακύκλωσης-επαναχρησιμοποίησης να ανέλθει στο 60% και οι παραγόμενες απορριμματογενείς ενεργειακές πρώτες ύλες (ΑΕΠΥ) από τις Μονάδες Ανάκτησης υλικών (ΜΑΑ, ΜΕΒΑ, ΚΔΑΥ) να περιοριστούν αυστηρά στο 20-25% των παραγόμενων ΑΣΑ στη χώρα μας κάτι που είναι προαπαιτούμενο άλλωστε από την νομοθεσία της ΕΕ.

4 Άξονες των 10 προτάσεων για το Σχέδιο Ενεργειακής Αξιοποίησης ( ΕΑ) των ΑΕΠΥ

Με βάση τα ανωτέρω, και δεδομένου ότι η διαβούλευση της ΣΜΠΕ αφορά αποκλειστικά την ΕΑ των ΑΕΠΥ που θα παράγονται από τις Μονάδες Ανάκτησης υλικών (ΜΑΑ/ΜΕΒΑ/ΚΔΑΥ), ακολούθως αναλύουμε τις θέσεις μας που αφορούν την ΣΜΠΕ (ενεργειακά, περιβαλλοντικά) αλλά και το Σχέδιο ΕΑ του ΥΠΕΝ συνολικά (οικονομικά, θεσμικά).

Αρχικά υπενθυμίζουμε τις πλέον πρόσφατες 10 κωδικοποιημένες προτάσεις μας που υποβλήθηκαν στο ΥΠΕΝ τον Απρίλιο του 2025 (https://eedsa.gr/site/?p=13852) με στόχο τη συμβολή στη διαμόρφωση ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για την ενεργειακή αξιοποίηση των ΑΕΠΥ (απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών).

Επιγραμματικά, οι 10 προτάσεις  αφορούν σε 4 άξονες:

1. Τις διαχειριζόμενες Ποσότητες ΑΕΠΥ προς ενεργοβόρο βιομηχανία (ΕΒ) και νέες επενδύσεις ενεργειακής αξιοποίησης (WtE), ώστε οι ποσότητες που θα εισέρχονται προς ΕΑ να περιορίζονται αυστηρά στο επίπεδο εκείνο που να είναι απολύτως συμβατές με τους στόχους πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης

2. Τις τεχνολογίες Ενεργειακής αξιοποίησης (WtE) ώστε να επιτυγχάνεται υψηλή ενεργειακή αποδοτικότητα και μέγιστη αξιοποίηση παραγόμενης ενέργειας και υλικών μέσω ανάκτησης και αξιοποίησης υπολειμμάτων, με την ανάπτυξη κατάλληλων κινήτρων/αντικινήτρων.

3. Τη Χρηματοδότηση, ώστε οι επενδύσεις να είναι και οικονομικά βιώσιμες και το τέλος για τους πολίτες να είναι λογικό, με χαμηλή επιβάρυνση στα ανταποδοτικά τέλη, συγκριτικά με τα οφέλη της μηδενικής ταφής.

4. Τη διαδικασία Δημιουργίας νέας Αγοράς Ενέργειας από ΑΕΠΥ, με την απαιτούμενη εκτεταμένη διαβούλευση σε όλα τα στάδια, ένα Νόμο Πλαίσιο με σαφείς ρόλους και υποχρεώσεις όλων των εμπλεκόμενων φορέων και τους απαιτούμενους, κατά την άποψή μας, μηχανισμούς που θα πρέπει να διαμορφωθούν

Με τις παραπάνω 10 προτάσεις σε 4 άξονες, η ΕΕΔΣΑ επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας ισορροπημένης και μακροπρόθεσμα βιώσιμης πολιτικής για την ενεργειακή αξιοποίηση των ΑΕΠΥ, η οποία θα συνδυάζει περιβαλλοντική υπευθυνότητα, τεχνική αρτιότητα, οικονομική βιωσιμότητα και κοινωνική αποδοχή.

Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στην ανάγκη εκτενούς διαβούλευσης με τους Φορείς και τις τοπικές κοινωνίες, ώστε να γίνει σωστή ενημέρωση ως προς όλες τις παραμέτρους σχεδιασμού και εφαρμογής.

 Άξονες εξειδικευμένων προτάσεων για την ΣΜΠΕ του Σχεδίου ΕΑ των ΑΕΠΥ

Μετά τη δημοσιοποίηση της ΣΜΠΕ για την ενεργειακή αξιοποίηση των ΑΕΠΥ από πλευράς ΥΠΕΝ, η ΕΕΔΣΑ με επιτροπή απαρτιζόμενη 3 ακαδημαϊκούς, μέλη των οργάνων διοίκησής της, προχώρησε στη λεπτομερή αξιολόγηση της ΣΜΠΕ.

Η μελέτη αυτή παρουσιάζει και καλύπτει επαρκώς τεκμηριωμένα την ενεργειακή αξιοποίηση ΑΕΠΥ όσον αφορά στην Περιβαλλοντική Διάσταση. Υπάρχουν σημεία, πολύ σημαντικά, κατά την άποψή μας, τα οποία δεν αναλύονται/ παρουσιάζονται/ τεκμηριώνονται/ αντιμετωπίζονται.

Πιο συγκεκριμένα, και ομαδοποιημένα σε 3 βασικούς άξονες, τεχνικά, οικονομοτεχνικά, διαδικαστικά/οργανωτικά αναλύονται ανά σημείο παρακάτω ως εξής:

Α. Τεχνικά (Περιβαλλοντικά/Ενεργειακά)

1. Στην Ελλάδα υφίσταται το σύστημα διακοπών λειτουργίας των μονάδων ΑΠΕ, όταν η παραγωγή είναι μεγάλη και δεν υπάρχει η αντίστοιχη ζήτηση. Αυτό εάν εφαρμοστεί και για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης ΑΕΠΥ θα οδηγήσει σε αποτυχία πολλαπλή, αφού και οι μονάδες λόγω της φύσης της λειτουργίας τους δεν μπορούν να διακόπτουν και να εκκινούν κατά βούληση και από την άλλη δεν θα επιτύχουν τους στόχους διαχείρισης/ενεργειακής αξιοποίησης για εκτροπή από την ταφή. Επιπλέον, η λειτουργία με τέτοιο καθεστώς θα οδηγήσει σε υπερβολικό κόστος λειτουργίας για τους πολίτες αλλά και σημαντική περιβαλλοντική επιβάρυνση. Αυτή η παράμετρος πρέπει να περιληφθεί στη ΣΜΠΕ, ώστε να υπάρξει η σχετική πρόβλεψη.

2. Οι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης πρέπει να εξασφαλίζουν την παραλαβή των ΑΕΠΥ 24/7/365, ώστε αφενός να μη διαταράσσεται το πρόγραμμα παραγωγής των ΑΕΠΥ από τις διάφορες μονάδες ανάκτησης υλικών και αφετέρου να εξασφαλίζεται η πλήρης αξιοποίηση των ΑΕΠΥ που θα παράγονται από τις ΜΕΑ/ΜΑΑ, και να αποτρέπεται η διοχέτευσή τους σε ΧΥΤΥ. Τυχόν αποθήκευση των ΑΕΠΥ για μακρά χρονικά διαστήματα πρέπει να γίνεται με τις κατάλληλες προβλέψεις και εγκαταστάσεις για την αποτροπή σημαντικού περιβαλλοντικού κινδύνου. Ως εκ τούτου, στη ΣΜΠΕ πρέπει να τονιστούν τόσο το θέμα της λειτουργίας των μονάδων, όσο και οι απαιτήσεις για χώρους προσωρινής αποθήκευσης που θα πληρούν πολύ συγκεκριμένες και αυστηρές προδιαγραφές.

3. Στο πλαίσιο της ΣΜΠΕ αναφέρεται ότι με την πάροδο των χρόνων αναμένεται μείωση των ποσοτήτων αποβλήτων που αναμένεται να τροφοδοτεί τις εν λόγω μονάδες λόγω εκτροπής ακόμα μεγαλύτερου κλάσματος από τις μονάδες επεξεργασίας, λόγω ανάπτυξης της ανακύκλωσης/αξιοποίησης των διαλεγμένων στην πηγή αποβλήτων στα πλαίσια της κυκλικής οικονομίας. Η ΕΕΔΣΑ έχει καταθέσει πρόταση στο πλαίσιο της προκαταρκτικής διαβούλευσης του Σχεδίου με την αγορά το 2022, για τον καθορισμό αυτών, όπου περιλαμβάνονται και η ιλύς βιολογικών καθαρισμών, τα απόβλητα δασικών εργασιών και καθαρισμών δασών, αλλά πλέον και τα ξυλώδη υπολείμματα από τα κλαδέματα στις ιδιωτικές και δημόσιες ιδιοκτησίες. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστεί το τεχνικά αξιοποιήσιμο ποσοστό των αγροτικών καταλοίπων

Αυτά θα μπορούσαν κάλλιστα να προβλεφθούν στα πλαίσια της ΣΜΠΕ ως δυνητικές πηγές ΑΕΠΥ που θα τροφοδοτήσουν τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, ώστε να έχουν επαρκείς ποσότητες ΑΕΠΥ, να αυξηθεί το περιεχόμενο ΑΠΕ των ΑΕΠΥ των μονάδων αλλά και να αντιμετωπιστεί με θετικό ενεργειακό πρόσημο το θέμα της διάθεσης των εν λόγω ρευμάτων, τα οποία δεν εντάσσονται στα αστικά στερεά απόβλητα. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι απαιτούνται γι’ αυτό σχετικές τεχνοοικονομικές και περιβαλλοντικές μελέτες, ώστε να υπάρχει θετικό πρόσημο για τους πολίτες, τους επενδυτές και το περιβάλλον.

4. Πρέπει να παρουσιαστούν συγκριτικά οι εξαιρετικά δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τους περίπου 70 ΧΥΤΑ/Υ στην Ελλάδα σε σχέση με τις πολύ μικρότερες και ελεγχόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη λειτουργία 6 μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης ΑΕΠΥ.

5. Επίσης, θα πρέπει να αξιολογηθεί στα πλαίσια της ΣΜΠΕ το θέμα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τη διαχείριση των ποσοτήτων με και χωρίς ενεργειακή αξιοποίηση. Όλες οι σχετικές δημοσιεύσεις αναδεικνύουν ότι η ενεργειακή αξιοποίηση ΑΕΠΥ οδηγεί σε σημαντικές μειώσεις εκπομπών σε σχέση με την ταφή, ακόμα και στην περίπτωση αξιοποίησης του παραγόμενου βιοαερίου. Το όφελος αυτό ξεπερνά το 20% όταν υπάρχει συμπαραγωγή (ηλεκτρισμού-θερμότητας) ή τριπαραγωγή (ηλεκτρισμού-θερμότητας-ψυκτικής ενέργειας) και ανάκτηση τέφρας. Εδώ πρέπει να αξιολογηθούν και τα πιθανά μελλοντικά κόστη CO₂ από ΧΥΤΑ/Υ σε σχέση με CO2 από WtE/Τσιμεντοβιομηχανία, στα πλαίσια και των συζητήσεων στην ΕΕ για επιβολή ETS Credits τόσο σε ΧΥΤΑ όσο και σε μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, αλλά και σε μονάδες γενικά αξιοποίησης ΑΕΠΥ.

6. Επιπλέον, το θέμα των εκπομπών των μονάδων αυτών και ειδικά το θέμα της σχετικής διαφάνειας και εγκυρότητας θα πρέπει να περιληφθεί. Είναι γνωστό από τη διεθνή εμπειρία ότι οι εκπομπές των μονάδων αυτών είναι εντός των πλέον αυστηρών ορίων της ΕΕ αλλά και της EPA κ.λπ., αλλά παρ’ όλ’ αυτά απαιτείται η μέγιστη δυνατή δημοσιοποίηση αυτών. Θα πρέπει να περιληφθούν σχετικές αναφορές από εκπομπές τυπικών μονάδων στην ΕΕ αλλά και να γίνει σχετική αναφορά στα μέτρα δημοσιότητας των αποτελεσμάτων αυτών σε άλλες χώρες για να επιτευχθεί η αποδοχή των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, ο πλέον πρόσφορος τρόπος είναι κατάλληλη online 24/7/365 παρουσίαση των μετρήσεων των εκπομπών σε κατάλληλο ανοιχτό portal, όπου θα παρουσιάζονται και τυχόν άλλες διαδικασίες δειγματοληψίας και ελέγχου των εκπομπών των μονάδων.

Β. Οικονομοτεχνικά :

1. Στο πλαίσιο της ΣΜΠΕ γίνεται μνεία κατά βάση για αξιοποίηση των ΑΕΠΥ υψηλής ποιότητας από την τσιμεντοβιομηχανία, ως ενεργοβόρο βιομηχανία. Θα πρέπει να εξεταστούν και άλλες περιπτώσεις ενεργοβόρων βιομηχανιών που έχουμε στην Ελλάδα πέραν της τσιμεντοβιομηχανίας, όπως χαρτοποιίες, κ.ά. Ενδεχομένως, να μπορούν και αυτές να απορροφήσουν σχετικό μερίδιο ΑΕΠΥ υψηλής ποιότητας, αλλά αυτό πρέπει να εξεταστεί αντίστοιχα, όπως στην περίπτωση των τσιμεντοβιομηχανιών.

2. Ένα πολύ σημαντικό σημείο στη ΣΜΠΕ που δεν αξιολογείται και αναλύεται, όπως θα έπρεπε, είναι το συγκριτικό κόστος εφόσον δεν προχωρήσει η ενεργειακή αξιοποίηση των ΑΕΠΥ και εκ των πραγμάτων οδηγηθούν στην ταφή. Στην ανάλυση αυτή θα πρέπει να υπολογιστούν τα κόστη:

◊ Εργασιών Ταφής

◊ Έργων και Αγοράς Γης Επεκτάσεων,

◊ Αποκαταστάσεων,

◊ Μεταφροντίδας

◊ Τέλους Ταφής

◊ Προστίμων ΕΕ για μη επίτευξη στόχου 10%,

◊ Κόστος κοινωνικό/περιβαλλοντικό από τη μη αξιοποίηση της γης για άλλες χρήσεις, στην οποία γίνεται ο ΧΥΤΑ (ελάχιστες ήπιες δράσεις μπορούν μόνο να γίνουν μετά την αποκατάσταση και υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις),

◊ Κόστος εκπομπών βιοαερίου (στους καλύτερους ΧΥΤΑ η ανάκτηση φτάνει μόλις στο 70%),

◊ Κόστος από απώλειες ενέργειας που θα παράγει η μονάδα ενεργειακής αξιοποίησης, 10. Κόστος υλικών εντός ΑΕΠΥ που μπορούν να ανακτηθούν από την τέφρα (πυθμένα/ιπτάμενη) και χάνονται κατά την ταφή, κλπ.

3. Πολύ σημαντικό θέμα που πρέπει να τονιστεί πέρα από τις προβλέψεις της ΣΜΠΕ, αλλά αφορά την υλοποίηση του συνολικού σχεδίου διαχείρισης στερεών αποβλήτων, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του 10% στην ταφή, είναι η αξιοποίηση των διαθέσιμων κεφαλαίων. Η ενεργειακή αξιοποίηση είτε μέσω εργοστασίων είτε στην τσιμεντοβιομηχανία θα πρέπει να γίνει μόνο με ιδιωτικές επενδύσεις.

Όλα τα Δημόσια κεφάλαια θα πρέπει να κατευθυνθούν στους τομείς της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων, στην επαναχρησιμοποίηση/επανάχρηση, την ανακύκλωση και την αναβάθμιση των μονάδων και εγκαταστάσεων που λειτουργούν οι ΦΟΔΣΑ (ΜΕΒΑ/ΚΔΑΥ/ΜΑΑ), με στόχο την επίτευξη του στόχου 65% Ανακύκλωση. Επιπλέον, λόγω της εκτιμώμενης μείωσης των αποβλήτων κατά τα έτη 2030-2055 περί το 20% λόγω πρόληψης, θα πρέπει να υπάρξει νέο ισοζύγιο με συνεκτίμηση μείωσης λόγω πρόληψης και αυξημένης παραγωγής βιοαερίου (από την ξεχωριστή συλλογή του οργανικού κλάσματος) vs. αύξησης λόγω πρόσθετου καυσίμου (ξηρή βιομάζα, λυματολάσπη, κ.λπ.)

4. Το θέμα της σωστής αξιολόγησης των οικονομικών θεμάτων, ώστε να είναι βιώσιμη η λειτουργία των μονάδων. Τα έξοδα πρέπει να περιλαμβάνουν τα μεταφορικά σε euro/tn (βάσει χλμ. απόστασης) ΜΕΑ/ΜΑΑ προς Τσιμεντοβιομηχανία και Δίκτυο WtE, τα Λειτουργικά και τις Αποσβέσεις Επένδυσης WtE σε euro/tn, και αντίστοιχα τα Λειτουργικά και οι Αποσβέσεις Επένδυσης Τσιμεντοβιομηχανίας σε euro/tn.

Τα έσοδα αντίστοιχα θα πρέπει να περιλαμβάνουν τη Λειτουργική Ενίσχυση (μέσω ΛΑΓΗΕ) σε euro/MWh του τμήματος ΑΠΕ, θεσμοθετημένη με Νόμο για WtE το 2016 (συνέχιση πολιτικής Νόμου του 2010) στη λογική τιμή ΑΠΕ % βιογενές και τρέχουσα τιμή το μη βιογενές, στο πλαίσιο της ισχύουσας σχετικής νομοθεσίας.

Το βιογενές κλάσμα θα πρέπει να έχει δομημένη μεθοδολογία υπολογισμού, με βάση τις διεθνείς αντίστοιχες πρακτικές και αντίστοιχη αντιστάθμιση σε περιπτώσεις αλλαγών. Τα έσοδα θα πρέπει να περιλαμβάνουν την πώληση θερμότητας/ψύξης σε βιομηχανικούς καταναλωτές, ΒΙΠΕ, οικιακούς καταναλωτές (με τιμή αναφοράς και αντιστάθμιση σε αλλαγές), ανακτημένα υλικά, τα οποία διατίθενται σε δευτερογενείς αγορές. Στόχος είναι η μεγιστοποίηση του οφέλους για τον πολίτη και η μέγιστη αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών (μεταφορικών, ενεργειακών, κ.λπ.).

5. Επιπλέον, θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν προγράμματα ενεργειακής παραγωγής σε κύτταρα ΧΥΤ

που κλείνουν – αποκαθίστανται για παραγωγή ενέργειας, π.χ. με Φ/Β και πράσινες υποδομές. Αυτό θα συμβάλλει στη δημιουργία ενεργειακών εσόδων /εξοικονομήσεων για τους ΦοΔΣΑ.

6. Τα ανταποδοτικά τέλη ΟΤΑ για την υλοποίηση του Σχεδίου Ενεργειακής Αξιοποίησης ΑΕΠΥ, που θα εισπράττονται από τους πολίτες θα πρέπει να φέρουν ελάφρυνση σε σύγκριση με το αντίστοιχο κόστος *Do Nothing- Ταφή”, ώστε να αποτελούν κίνητρο για τον πολίτη.

Γ. Διαδικαστικά/Οργανωτικά:

1. Στο πλαίσιο των επόμενων σταδίων μετά την ΣΜΠΕ, η ΕΕΔΣΑ προτείνει όσον αφορά στα διαχειριστικά και θεσμικά θέματα για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης ΑΕΠΥ να υλοποιηθούν συγκεκριμένες ενέργειες μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης της ΣΜΠΕ και την ενσωμάτωση των όποιων παρατηρήσεων/υποδείξεων γίνουν αποδεκτές, ως εξής:

1. A) Να ακολουθήσει η ανακοίνωση του σχεδίου ενός Νόμου Πλαισίου για όλη τη λειτουργία των μονάδων και των απαιτούμενων στοιχείων, να γίνει διαβούλευση

1. B) Να γίνει μια ενιαία διαδικασία για τις 6 μονάδες, για τις οποίες να υπάρχουν διακριτές προσφορές για καθεμία από αυτές, με δυνατότητα τμηματικής υλοποίησης ανάλογα με την πρόοδο των έργων ΜΕΑ/ΜΑΑ

Γ) Όσον αφορά τις επιμέρους 6 ΜΠΕ των μονάδων, να γίνουν 6 διαβουλεύσεις

Δ) Η υλοποίηση των 6 Έργων να γίνει κατά φάση (αναλόγως με το βαθμό ολοκλήρωσης των ΜΕΑ/ΜΑΑ που θα παράγουν ΑΕΠΥ) σε 6 Διαχειριστικές Ενότητες.

2. Όσον αφορά θέματα κοινωνικού χαρακτήρα, θα πρέπει το ενεργειακό όφελος από την αξιοποίηση των ΑΕΠΥ σε μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης,_να διανέμεται σε ένα ποσοστό σε τοπικές υποδομές κοινής ωφέλειας (π,χ. Θερμότητα/Ψύξη σε Δημόσια Νοσοκομεία, Αθλητικές Εγκαταστάσεις Δήμων, Σχολεία όλων των βαθμίδων, κοκ). Είναι πολύ σημαντικό για τις τοπικές κοινωνίες πέρα από τα όποια ανταποδοτικά οφέλη, να υπάρχουν και τοπικά ενεργειακά οφέλη.

3. Θα πρέπει να υπάρξει εκτενής διαβούλευση στο πλαίσιο του σχεδιασμού των μονάδων με τις τοπικές κοινωνίες και όλους τους εμπλεκόμενους Φορείς και οι τοπικές κοινωνίες, ενδεχομένως μέσα από τους 14 ΦΟΔΣΑ, θα πρέπει να συμμετέχουν ως εταίροι στην παρακολούθηση της καλής λειτουργίας των μονάδων.

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΕΔΣΑ

Α. ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟΣ

π. Πρύτανης ΕΜΠ

Πρόεδρος Επιστημονικής Επιτροπής ΕΕΔΣΑ

Ν. ΜΟΥΣΙΟΠΟΥΛΟΣ

π. Κοσμήτορας Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ

Αντιπρόεδρος ΕΕΔΣΑ

Κ. ΨΩΜΟΠΟΥΛΟΣ

Καθηγητής ΠαΔΑ

Μέλος ΕΕ και ΔΣ ΕΕΔΣΑ Τομεάρχης ΚΟ