Ελεύθεροι επαγγελματίες: πόσο και για ποιούς μειώνεται ο φόρος

Σημαντική υποχώρηση της τεκμαρτής φορολογικής επιβάρυνσης για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, μείωση της προκαταβολής φόρου και ταχύτερες αποσβέσεις μηχανολογικού εξοπλισμού συνθέτουν το νέο φορολογικό πακέτο. Κεντρική αλλαγή είναι η κατάργηση των δύο προσαυξήσεων που σήμερα μπορούν να εκτινάξουν το τεκμαρτό εισόδημα λόγω μισθοδοσίας και τζίρου.

Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που εξειδίκευσε τα οικονομικά μέτρα που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ, σε συνέντευξη Τύπου, που πραγματοποίησαν ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο αναπληρωτής υπουργός Νίκος Παπαθανάσης και οι υφυπουργοί Θάνος Πετραλιάς και Δημήτρης Μαρκόπουλος  τα νέα φορολογικά μέτρα  για ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και επιχειρήσεις έχουν ως εξής:

Το τεκμαρτό παραμένει, αλλά κόβονται οι δύο μεγάλες προσαυξήσεις

Η βασική αλλαγή αφορά το σύστημα ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών.

Δεν καταργείται συνολικά το τεκμαρτό που συνδέεται με τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες.

Καταργούνται όμως, για τους επαγγελματίες που πληρούν τις προϋποθέσεις φορολογικής και εργασιακής συνέπειας, οι δύο πρόσθετες επιβαρύνσεις που μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά το τεκμαρτό εισόδημα:

♦ η προσαύξηση 10% επί του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού,

♦ και η προσαύξηση 5% επί του ποσού κατά το οποίο ο τζίρος υπερβαίνει τον μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης το περιέγραψε ως εξής:

«Κάνουμε ένα σημαντικό βήμα για τον συνεπή ελεύθερο επαγγελματία. Καταργούμε το τεκμαρτό εισόδημα πάνω από το ύψος του κατώτατου μισθού και των τριετιών».

Η ακριβέστερη πρακτική έννοια της αλλαγής είναι ότι παύουν να εφαρμόζονται οι συγκεκριμένες προσαυξήσεις πάνω στη βασική τεκμαρτή βάση.

Οι 156.000 που επιβαρύνονται περισσότερο

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, περίπου 400.000 από τους 750.000–755.000 ελεύθερους επαγγελματίες υπάγονται σήμερα στο σύστημα του τεκμαρτού.

Περισσότεροι από 200.000 επιβαρύνονται κυρίως από τη βασική βάση του κατώτατου μισθού και των τριετιών.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά περίπου 156.000 επαγγελματίες, στους οποίους προστίθενται οι προσαυξήσεις λόγω:

♦ υψηλότερου τζίρου,

♦ και μισθοδοσίας προσωπικού.

Όπως εξήγησε ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, οι προσαυξήσεις αυτές μπορούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξήσουν το τεκμαρτό ποσό κατά 5.000, 10.000 ακόμη και 20.000 ευρώ.

Ποιος θεωρείται «συνεπής»

Για να μη γίνεται εφαρμογή των δύο προσαυξήσεων απαιτείται ο επαγγελματίας να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Με βάση την παρουσίαση πρέπει:

♦ να έχει διαβιβάσει κανονικά τα απαιτούμενα στοιχεία στο myDATA,

♦ να έχει διασυνδέσει και να διατηρεί διασυνδεδεμένα POS και ταμειακή μηχανή, όπου αυτό απαιτείται,

♦ να μην του έχει επιβληθεί φορολογικό ή εργασιακό πρόστιμο για τις σχετικές χρήσεις των τελευταίων πέντε ετών,

♦ να έχει υποβάλει τις δηλώσεις ΦΠΑ και εισοδήματος των τελευταίων πέντε φορολογικών ετών εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.

Ο Θάνος Πετραλιάς περιέγραψε τη λογική ως εξής: «Έχεις συνδέσει MyData, έχεις στείλει τα στοιχεία; Έχεις διασυνδέσει τα POS με τις ταμειακές και δεν έχεις υποπέσει σε φορολογική παράβαση την τελευταία 5ετία ή εργατική παράβαση; Τότε αυτές οι δύο προσαυξήσεις δεν εφαρμόζονται».

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, πάνω από το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών φαίνεται ότι πληρούν τα συγκεκριμένα κριτήρια.

570 εκατ. ευρώ μικρότερος φόρος το 2027

Η νέα παρέμβαση στις προσαυξήσεις υπολογίζεται ότι έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 170 εκατ. ευρώ το 2027.

Παράλληλα, οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν στις δηλώσεις που θα ανοίξουν τον Μάρτιο του 2027 την επίδραση της νέας φορολογικής κλίμακας που ισχύει από 1ης Ιανουαρίου 2026.

Η συγκεκριμένη ελάφρυνση αποτιμάται σε περίπου 402 εκατ. ευρώ.

Συνολικά, κατά την παρουσίαση, οι δύο παρεμβάσεις σημαίνουν περίπου 570 εκατ. ευρώ μικρότερο φόρο για τους ελεύθερους επαγγελματίες το 2027, ποσό που αντιστοιχεί μεσοσταθμικά περίπου στο 30% των συνολικών εσόδων από τη φορολογία της συγκεκριμένης κατηγορίας.

Παραδείγματα: καφέ, λιανεμπόριο και λογιστής

Για να αποτυπωθεί η επίδραση της κατάργησης των προσαυξήσεων παρουσιάστηκαν συγκεκριμένα παραδείγματα.

Καφέ με πέντε εργαζομένους

Ατομική επιχείρηση εστίασης–καφέ:

• 15 χρόνια λειτουργίας,
• 5 εργαζόμενοι,
• σημερινό ελάχιστο καθαρό εισόδημα 27.244 ευρώ.

Η υπολογιζόμενη ελάφρυνση είναι 2.534 ευρώ.

Κατάστημα υποδημάτων

Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου:

• 4 χρόνια λειτουργίας,
• 2 εργαζόμενοι,
• ελάχιστο καθαρό εισόδημα 18.552 ευρώ.

Το όφελος υπολογίζεται σε 1.134 ευρώ.

Λογιστής χωρίς εργαζόμενους

Ελεύθερος επαγγελματίας λογιστής:

• 20 χρόνια λειτουργίας,
• κανένας εργαζόμενος,
• ελάχιστο καθαρό εισόδημα 19.820 ευρώ.

Η υπολογιζόμενη ωφέλεια είναι 615 ευρώ.

Ταξί: το τεκμήριο ακολουθεί το ποσοστό ιδιοκτησίας

Διορθώνεται επίσης ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται το τεκμήριο για εκμεταλλευτές ταξί.

Μέχρι σήμερα ακόμη και συνιδιοκτήτης κατά 50% μπορούσε να επιβαρύνεται σαν να κατείχε το 100% του οχήματος.

Με τη νέα ρύθμιση το τεκμήριο μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό ιδιοκτησίας.

Για παράδειγμα:

• ιδιοκτησία 50%,
• τεκμήριο 50%.

Παράλληλα εξαιρούνται από την τεκμαρτή φορολόγηση ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που έχουν κληρονομήσει άδεια ταξί.

Περισσότεροι μικροί οικισμοί στο μειωμένο τεκμήριο

Διευρύνεται και η μείωση κατά 50% του τεκμαρτού εισοδήματος για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς.

Το γενικό πληθυσμιακό όριο αυξάνεται:

♦ από 1.500

♦ σε 2.000 κατοίκους.

Εξαιρείται η Περιφέρεια Αττικής, πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων.

Στη Δυτική Μακεδονία το όριο ανεβαίνει:

♦ από 1.700

♦ σε 2.200 κατοίκους.

Η διεύρυνση στη Δυτική Μακεδονία αφορά 131 επιπλέον οικισμούς.

Τρίτεκνοι ελεύθεροι επαγγελματίες

Σημαντική συμπληρωματική ελάφρυνση αφορά τους τρίτεκνους.

Μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για το τμήμα εισοδήματος έως 20.000 ευρώ.

Από τους περίπου 87.000 τρίτεκνους που βρίσκονται πάνω από το σημερινό αφορολόγητο, περίπου 34.000 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες.

Σύμφωνα με τα παραδείγματα της παρουσίασης, τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας μπορεί να έχει ετήσιο φορολογικό όφελος της τάξεως των 1.350 ευρώ.

Αγρότες: μηδενικός συντελεστής έως 20.000 ευρώ

Στο φορολογικό σκέλος περιλαμβάνεται και ειδική παρέμβαση για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.

Ο φορολογικός συντελεστής μηδενίζεται έως τις 20.000 ευρώ εισοδήματος, ενώ λόγω της επίδρασης της έκπτωσης φόρου στην πράξη μπορεί να μηδενίζεται η επιβάρυνση περίπου έως τις 22.000 ευρώ.

Το μέγιστο ετήσιο όφελος φτάνει τις 2.900 ευρώ.

Παραδείγματα:

♦ Αγρότης χωρίς παιδιά με εισόδημα 15.000 ευρώ, από φόρο 1.183 ευρώ περνά σε μηδενικό φόρο.

♦ Αγρότης με δύο παιδιά και εισόδημα 20.000 ευρώ, από φόρο 1.540 ευρώ περνά σε μηδενικό φόρο.

♦ Αγρότης χωρίς παιδιά και εισόδημα 30.000 ευρώ, από 5.083 ευρώ θα πληρώνει 2.183 ευρώ, δηλαδή όφελος 2.900 ευρώ.

Η παρέμβαση αφορά κυρίως περίπου 47.000 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, οι οποίοι σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης δηλώνουν περισσότερο από το μισό συνολικό αγροτικό εισόδημα και παραγωγή.

Καταργείται σταδιακά το τέλος επιτηδεύματος των επιχειρήσεων

Για τα νομικά πρόσωπα ξεκινά τριετής διαδικασία πλήρους κατάργησης του τέλους επιτηδεύματος.

Το χρονοδιάγραμμα είναι:

2027: κατάργηση στην Περιφέρεια, στη Θεσσαλονίκη και στα νησιά της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων Αττικής,

2028: μείωση κατά 50% στην υπόλοιπη Αττική,

2029: πλήρης κατάργηση πανελλαδικά.

Το τέλος επιτηδεύματος βεβαιώνεται σήμερα σε περίπου 245.003 νομικά πρόσωπα, από τα οποία 121.922 βρίσκονται εκτός Αττικής.

Παραδείγματα

Επιχείρηση με έδρα στη Λάρισα και χωρίς υποκατάστημα πληρώνει σήμερα 800 ευρώ. Από το 2027 το τέλος καταργείται και το όφελος είναι 800 ευρώ.

Επιχείρηση με έδρα και ένα υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη πληρώνει 1.600 ευρώ και από το 2027 απαλλάσσεται από ολόκληρο το ποσό.

Επιχείρηση με έδρα στην Αθήνα και υποκαταστήματα σε Θεσσαλονίκη και Πάτρα θα έχει σταδιακά:

• όφελος 1.200 ευρώ το 2027,
• 1.700 ευρώ το 2028,
• 2.200 ευρώ το 2029, όταν το τέλος μηδενιστεί πλήρως.

Η προκαταβολή φόρου πέφτει από 80% σε 50%

Σταδιακή αποκλιμάκωση προβλέπεται και στην προκαταβολή φόρου των νομικών προσώπων.

Από το φορολογικό έτος 2028 ο συντελεστής θα μειώνεται κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως, έως ότου:

• από 80% σήμερα,
• φτάσει στο 50% το 2033.

Η πρώτη επίδραση θα αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις του 2029.

Στόχος είναι η προκαταβολή των νομικών προσώπων να εξισωθεί με εκείνη των ατομικών επιχειρήσεων, η οποία θα βρίσκεται ήδη στο 50%.

Παραδείγματα

Επιχείρηση με σταθερά κέρδη 100.000 ευρώ θα έχει όφελος ρευστότητας περίπου 1.100 ευρώ τον χρόνο από κάθε μείωση πέντε μονάδων.

Για επιχείρηση της οποίας τα κέρδη ξεκινούν από 10.000 ευρώ και αυξάνονται κατά 10.000 ευρώ ετησίως, η μείωση φόρου υπολογίζεται σε:

• 1.210 ευρώ το 2029,
• 1.430 ευρώ το 2030,
• 1.650 ευρώ το 2031,
• 1.870 ευρώ το 2032,
• 2.090 ευρώ το 2033,
• 2.310 ευρώ το 2034.

Απόσβεση μηχανημάτων σε έξι αντί δέκα χρόνια

Νέο φορολογικό κίνητρο προβλέπεται για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό.

Ο χρόνος φορολογικής απόσβεσης μειώνεται:

• από 10
• σε 6 χρόνια.

Το κόστος απόκτησης, κατασκευής, βελτίωσης, ανανέωσης και ανακατασκευής μηχανημάτων θα αποσβένεται με συντελεστές:

• 10% στα δύο πρώτα χρόνια,
• 15% στο τρίτο και τέταρτο,
• 25% στο πέμπτο και έκτο.

Για επένδυση 100.000 ευρώ σε μηχανολογικό εξοπλισμό, η φορολογική ωφέλεια με συντελεστή φόρου 22% αυξάνεται στα τελευταία χρόνια της εξαετίας:

• 2.200 ευρώ ετησίως στην πρώτη διετία,
• 3.300 ευρώ ετησίως στην επόμενη διετία,
• 5.500 ευρώ ετησίως στην τελευταία διετία.

Η βασική αλλαγή είναι ότι η επιχείρηση αναγνωρίζει φορολογικά πολύ γρηγορότερα το κόστος της επένδυσής της, ενισχύοντας τη ρευστότητά της στα πρώτα χρόνια μετά την αγορά του εξοπλισμού.